Τα ευρήματα της Ετήσιας Έκθεσης Ελληνικού Εμπορίου 2025 αποτυπώνουν με σαφήνεια μια αγορά που ισορροπεί μεταξύ στασιμότητας και αναδιάρθρωσης, με τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις να δέχονται τις μεγαλύτερες πιέσεις.
Η εικόνα που προκύπτει είναι σύνθετη αλλά ανησυχητική, καθώς τρεις στις τέσσερις επιχειρήσεις δεν καταγράφουν αύξηση στον κύκλο εργασιών τους, ενώ ένα σημαντικό ποσοστό, ιδίως στο λιανεμπόριο, εμφανίζει καθαρή μείωση.
Την ίδια ώρα, το αυξημένο λειτουργικό κόστος, η έλλειψη ρευστότητας και η αβεβαιότητα για τις εξελίξεις στο διεθνές περιβάλλον λειτουργούν ως τροχοπέδη για επενδύσεις και μετασχηματισμό.
Παράλληλα, ο πληθωρισμός απορροφά σχεδόν το σύνολο της ονομαστικής αύξησης του τζίρου, δημιουργώντας μια επίπλαστη εικόνα ανθεκτικότητας, ενώ στην πραγματικότητα η αγοραστική δύναμη και η κατανάλωση μετατοπίζονται προς τα απολύτως αναγκαία αγαθά.
Το ελληνικό εμπόριο εξακολουθεί να αποτελεί βασικό πυλώνα της οικονομίας, με συμμετοχή 11% στο ΑΕΠ και 17,3% στην απασχόληση. Ωστόσο η δυναμική του δοκιμάζεται από τις διαρθρωτικές αλλαγές, ήτοι την άνοδο των ψηφιακών καναλιών, τον εντεινόμενο διεθνή ανταγωνισμό και την αλλαγή των καταναλωτικών προτύπων.
Μετασχηματισμός με ανισότητες και πίεση στο μικρό επιχειρείν
Η Έκθεση αναδεικνύει μια σαφή μετατόπιση του τζίρου προς τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις, γεγονός που εντείνει τις ανισότητες εντός του εμπορικού οικοσυστήματος. Οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής αγοράς, βρίσκονται αντιμέτωπες με δυσανάλογες πιέσεις.
Ιδιαίτερα έντονο είναι το πρόβλημα σε κλάδους όπως η ένδυση και η υπόδηση, όπου η πτώση του κύκλου εργασιών είναι πιο εμφανής. Η διείσδυση των μεγάλων διεθνών ψηφιακών πλατφορμών αποσπά ολοένα μεγαλύτερο μερίδιο της καταναλωτικής δαπάνης, αλλάζοντας τους όρους του ανταγωνισμού σε βάρος των φυσικών καταστημάτων.
Ταυτόχρονα, η πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, αν και αποτελούν αναγκαία προϋπόθεση για το μέλλον, δεν είναι εξίσου προσβάσιμες σε όλες τις επιχειρήσεις. Χωρίς στοχευμένες πολιτικές στήριξης, ο κίνδυνος διεύρυνσης του χάσματος μεταξύ μεγάλων και μικρών επιχειρήσεων είναι ορατός.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ Σταύρος Καφούνης έστειλε σαφές μήνυμα υπέρ της διατήρησης των ανοιχτών αγορών, με ταυτόχρονη ανάγκη για δίκαιους κανόνες ανταγωνισμού.
«Λέμε ξεκάθαρα ναι στο ανοιχτό εμπόριο με κανόνες», υπογράμμισε, επισημαίνοντας ότι το εμπόριο, και ιδιαίτερα το λιανικό και χονδρικό, εξαρτάται από την ελεύθερη διακίνηση αγαθών για την επάρκεια προϊόντων, τη συγκράτηση των τιμών και τη συνολική ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.
Ο ίδιος στάθηκε ιδιαίτερα στο ζήτημα των μικροδεμάτων και του καθεστώτος de minimis, τονίζοντας πως «το 2025 5,8 δισεκατομμύρια δέματα με αύξηση 26% μπήκαν καθημερινά στα σπίτια των ευρωπαίων καταναλωτών, χωρίς έλεγχο, χωρίς ασφάλεια, χωρίς δασμούς και φόρους όπως πληρώνουν όλες οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις».
Την ίδια στιγμή, ξεκαθάρισε πως η απάντηση στις νέες προκλήσεις δεν μπορεί να είναι η εσωστρέφεια: «Ναι, χρειαζόμαστε εργαλεία για να αντιμετωπίσουμε πραγματικούς κινδύνους. Όχι, όμως, πολιτικές που οδηγούν σε άκριτο προστατευτισμό».
Ο κ. Καφούνης ανέδειξε και τον ρόλο των γεωπολιτικών εξελίξεων, επισημαίνοντας ότι η ευρωπαϊκή εμπορική πολιτική γίνεται πλέον πιο αμυντική και πολιτικοποιημένη, γεγονός που επηρεάζει άμεσα το επιχειρηματικό περιβάλλον.
Ενεργειακό κόστος και ανθεκτικότητα της οικονομίας
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο ενεργειακό κόστος, το οποίο όπως σημείωσε ο κ. Καφούνης διατρέχει οριζόντια ολόκληρη την αλυσίδα αξίας και επιβαρύνει τελικά τον καταναλωτή.
«Χρειάζεται ένα αξιόπιστο ευρωπαϊκό σχέδιο για προσιτή ενέργεια, που να διασφαλίζει επάρκεια και σταθερές, ανταγωνιστικές τιμές», ανέφερε, διευκρινίζοντας ότι αυτό δεν συνιστά υποχώρηση από τους στόχους της πράσινης μετάβασης, αλλά αναγκαία προσαρμογή για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας.
Παράλληλα, τόνισε ότι η διαφοροποίηση των εμπορικών σχέσεων μέσω ισχυρών συμφωνιών μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο εργαλείο ανθεκτικότητας για την Ευρώπη.
Οι προτάσεις της αγοράς και το αίτημα για δίκαιο πλαίσιο
Η ΕΣΕΕ, πέρα από τη διάγνωση των προβλημάτων, κατέθεσε και συγκεκριμένες προτάσεις πολιτικής. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η μείωση φορολογικών και ασφαλιστικών βαρών, η κατάργηση επιβαρύνσεων όπως το τέλος επιτηδεύματος, η ρύθμιση οφειλών σε 120 δόσεις και η βελτίωση της πρόσβασης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση.
Όπως υπογράμμισε ο κ. Καφούνης, «το ελληνικό εμπόριο δεν ζητά προνόμια. Ζητά τον ρόλο που του αναλογεί», επισημαίνοντας ότι πρόκειται για έναν νευραλγικό κλάδο που πρέπει να έχει ουσιαστική συμμετοχή στον σχεδιασμό της οικονομικής πολιτικής.
Ν. Μαραβέγιας: Οι κρίσεις εξάντλησαν την κοινωνία – Πλήγμα στις πολύ μικρές επιχειρήσεις
Από την πλευρά της Πολιτείας, ο γενικός γραμματέας Εμπορίου του Υπουργείου Ανάπτυξης, Ναπολέων Μαραβέγιας, αναγνώρισε το βάρος των διαδοχικών κρίσεων που έχει κληθεί να διαχειριστεί η ελληνική οικονομία.
Όπως σημείωσε, «οι διαδοχικές κρίσεις κούρασαν την ελληνική κοινωνία», ενώ στάθηκε ιδιαίτερα στις επιπτώσεις της τρέχουσας κρίσης στη Μέση Ανατολή, η οποία όπως είπε «πλήττει πρωτίστως τις πολύ μικρές επιχειρήσεις».
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση έχει ήδη κινηθεί προς την κατεύθυνση αντιμετώπισης της κατάστασης: «Η Κυβέρνηση έχει κάνει ένα πρώτο βήμα για την αντιμετώπιση της κατάστασης και θα συνεχίσει, ενώ να πούμε ότι ήταν η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που προέβη σε κάτι τέτοιο».
Παράλληλα, επεσήμανε τη συνεχή επικοινωνία με την ΕΣΕΕ και τον πρόεδρό της, τονίζοντας ότι «παρά τις δυσκολίες προσπαθούμε να δούμε όλα τα ζητήματα που απασχολούν την ΕΣΕΕ και είμαι συνέχεια σε επικοινωνία με τον κ. Καφούνη».
Η επόμενη μέρα για το ελληνικό εμπόριο
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή ενός κλάδου που εξακολουθεί να στηρίζει την οικονομία, αλλά βρίσκεται σε φάση έντονου μετασχηματισμού και πίεσης. Οι προκλήσεις είναι πολυεπίπεδες, από το ενεργειακό κόστος και τον διεθνή ανταγωνισμό έως την τεχνολογική μετάβαση και τη μεταβολή της καταναλωτικής συμπεριφοράς.
Το βασικό διακύβευμα για την επόμενη περίοδο είναι αν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα καταφέρουν να προσαρμοστούν και να επιβιώσουν μέσα σε αυτό το νέο περιβάλλον ή αν η αγορά θα οδηγηθεί σε περαιτέρω συγκέντρωση.
Τέλος, να αναφέρουμε ότι ο κ. Καφούνης έστειλε το εξής μήνυμα στους καταναλωτές: «Η Πασχαλινή περίοδος είναι σημαντική για το εμπόριο και θέλω να πω στους καταναλωτές ότι τα ράφια είναι γεμάτα και έχουν τις ίδιες τιμές πριν την κρίση στη Μέση Ανατολή. Εξαιρείται ο τομέας της βενζίνης».
