Σάρκα και οστά αρχίζει να παίρνει η Atlantic SEE LNG Trade, η κοινοπραξία των AKTOR και ΔΕΠΑ Εμπορίας, με αιχμή μια συμφωνία 20ετούς διάρκειας με την αμερικανική Venture Global, συνολικής αξίας 9 δισ. δολαρίων, που αναδεικνύει τη στρατηγική διάσταση της ελληνοαμερικανικής συνεργασίας στον ενεργειακό τομέα και επαναφέρει στο προσκήνιο τον ρόλο της Ελλάδας ως πύλης εισόδου φυσικού αερίου προς τη ΝΑ Ευρώπη.
Το στίγμα αυτό δόθηκε στη διάρκεια συνέντευξης Τύπου από τον πρόεδρο της AKTOR και πρόεδρο της Atlantic SEE LNG Trade, Αλέξανδρο Εξάρχου, και τον διευθύνοντα σύμβουλο της ΔΕΠΑ Εμπορίας και της Atlantic SEE LNG Trade, Κωνσταντίνο Ξιφαρά, με τη συμφωνία με τη Venture Global να παρουσιάζεται ως το πρώτο μεγάλο βήμα ενός εγχειρήματος που φιλοδοξεί να τοποθετήσει την Ελλάδα σε ακόμη πιο κεντρική θέση στον ενεργειακό χάρτη της περιοχής.
Η νέα συμφωνία αφορά προμήθεια αμερικανικού LNG από το 2030 και μετά, με ορίζοντα 20 ετών, ενώ το μέγεθός της ενισχύεται περαιτέρω από το γεγονός ότι οι ποσότητες που είχαν αρχικά συμφωνηθεί τον περασμένο Νοέμβριο διπλασιάζονται. Σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν, η Atlantic SEE LNG Trade εξασφάλισε συνολικά 1,5 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως, με το αέριο να κατευθύνεται μέσω του Κάθετου Διαδρόμου σε αγορές της περιοχής, και συγκεκριμένα σε συμφωνίες που αφορούν 1 δισ. κυβικά μέτρα προς την Αλβανία και 500 εκατ. κυβικά μέτρα προς τη Βοσνία. Όπως διευκρίνισε ο κ. Εξάρχου θα περιβάλλονται από τις κρατικές εγγυήσεις των χωρών αυτών και δεν απαιτούν χρηματοδότηση από την DCF.
Το οικονομικό αποτύπωμα της συμφωνίας είναι ισχυρό, καθώς η αξία του deal φτάνει τα 9 δισ. δολάρια, όπως ανέφεραν ο Αλέξανδρος Εξάρχου και η πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκιλφόιλ, με την αμερικανική πλευρά να στέλνει σαφές μήνυμα ότι βλέπει την Ελλάδα ως κρίσιμο κρίκο στην ενεργειακή ασφάλεια της ευρύτερης περιοχής.
Αμερικανική στήριξη και μήνυμα για την Ευρώπη
Την ισχυρή αμερικανική στήριξη στη νέα συμφωνία αποτύπωσε η τοποθέτηση της πρέσβη των ΗΠΑ στην Ελλάδα Κίμπερλι Γκιλφόιλ, η οποία χαρακτήρισε ορόσημο τον διπλασιασμό του συμβολαίου μεταξύ της Atlantic SEE LNG Trade και της Venture Global. Σύμφωνα με την ίδια, η συμφωνία αυτή δεν αποτελεί μόνο ένα εμπορικό deal μεγάλης κλίμακας, αλλά και μια σαφή απόδειξη ότι η στρατηγική σύμπλευση Ελλάδας και ΗΠΑ αποκτά απτό περιεχόμενο στο πεδίο της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης.
Η αμερικανική ανάγνωση του project έχει ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι ΗΠΑ επιδιώκουν να ενισχύσουν περαιτέρω την παρουσία τους στην ευρωπαϊκή αγορά LNG, ενώ η Ευρώπη αναζητεί πιο σταθερές και διαφοροποιημένες οδούς εφοδιασμού μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και εν μέσω της νέας αβεβαιότητας που δημιουργούν οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
«Γκάζι» στον Κάθετο Διάδρομο
Ο Αλέξανδρος Εξάρχου και ο Κωνσταντίνος Ξιφαράς επέμειναν ιδιαίτερα στο ότι η Ελλάδα διαθέτει σήμερα μια μοναδική ευκαιρία να ισχυροποιήσει τη θέση της ως ενεργειακός κόμβος για την περιοχή και την Ευρώπη. Όπως ανέφεραν, οι γεωπολιτικές ανατροπές των τελευταίων ετών, από τον πόλεμο στην Ουκρανία έως την ένταση στη Μέση Ανατολή, καθιστούν αναγκαία τη δημιουργία νέων, ασφαλών και εμπορικά βιώσιμων διαδρομών φυσικού αερίου.
Στο πλαίσιο αυτό, η Atlantic SEE LNG Trade προβάλλεται ως όχημα για την αξιοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου, με τον οποίο η Ελλάδα μπορεί να μετατραπεί σε βασική πύλη αμερικανικού LNG προς τα Βαλκάνια και, ευρύτερα, προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Ο κ. Ξιφαράς άφησε μάλιστα ανοιχτό το ενδεχόμενο συμμετοχής της κοινοπραξίας στην δημοπρασία της 6ης Ιουλίου του Κάθετου Διαδρόμου, κίνηση που θα σηματοδοτούσε ένα ακόμη βήμα για τη λειτουργική ένταξη της Atlantic SEE στην υπό διαμόρφωση περιφερειακή αγορά φυσικού αερίου. Ο Κ. Ξιφαράς ανέδειξε τη σημασία του ευρύτερου εγχειρήματος, τονίζοντας ότι το αμερικανικό LNG που εισάγεται στην παρούσα φάση στην ελληνική και που αποτελεί τον κύριο όγκο του φυσικού αερίου, είναι σε τιμή spot.
Διπλασιασμός ποσοτήτων και «κλείδωμα» τιμής
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στο γεγονός ότι η συμφωνία με τη Venture Global δεν αφορά μόνο μεγαλύτερες ποσότητες, αλλά και βελτιωμένους όρους για την κοινοπραξία. Σύμφωνα με όσα είχε αναφέρει ο Αλέξανδρος Εξάρχου και στην πρόσφατη ενημερωτική εκδήλωση για την πορεία της Atlantic SEE, η εταιρεία κατάφερε να διπλασιάσει τις ποσότητες LNG που θα εισάγει από την αμερικανική εταιρεία, διατηρώντας παράλληλα την ίδια τιμή.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια διεθνή συγκυρία όπου οι ανησυχίες για τις τιμές του φυσικού αερίου παραμένουν έντονες, ενώ δεν λείπουν και οι προβληματισμοί για την επάρκεια ποσοτήτων ενόψει του επόμενου χειμώνα. Με αυτό το δεδομένο, η ύπαρξη μακροχρόνιων συμφωνιών με σταθερούς όρους θεωρείται από την αγορά σημαντικό πλεονέκτημα, τόσο για την ασφάλεια εφοδιασμού όσο και για τη δυνατότητα προγραμματισμού των επόμενων κινήσεων της κοινοπραξίας.
Ρήτρες take or pay και βλέμμα σε νέες συμφωνίες
Η διοίκηση της Atlantic SEE LNG Trade έδωσε έμφαση και στο εμπορικό σκέλος του εγχειρήματος, επισημαίνοντας ότι οι μακροχρόνιες συμβάσεις για τη διάθεση φυσικού αερίου μέσω του Κάθετου Διαδρόμου προς την Αλβανία και τη Βοσνία περιλαμβάνουν ρήτρες take or pay, στοιχείο που προσφέρει πρόσθετη ασφάλεια στο σχήμα και ενισχύει την προβλεψιμότητα των εσόδων.
Παράλληλα, οι κ.κ. Εξάρχου και Ξιφαράς άφησαν να εννοηθεί ότι η κοινοπραξία δεν περιορίζεται μόνο στο μακροπρόθεσμο σκέλος, αλλά εξετάζει και βραχυπρόθεσμες συμφωνίες φυσικού αερίου, παραπέμποντας σε σχετικές ανακοινώσεις σε μεταγενέστερο χρόνο. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι η Atlantic SEE LNG Trade επιδιώκει να κινηθεί ταυτόχρονα σε δύο επίπεδα: αφενός να «κλειδώσει» τη μακρά διάρκεια και τη στρατηγική διάσταση των συνεργασιών της, αφετέρου να διατηρήσει την απαραίτητη ευελιξία ώστε να αξιοποιεί ευκαιρίες της αγοράς σε βραχύτερο ορίζοντα.
Ανοιχτό το θέμα νέων υποδομών
Σε ερώτηση για το κατά πόσο η AKTOR εξετάζει το ενδεχόμενο ανάπτυξης υποδομής FSRU, ο Αλέξανδρος Εξάρχου απέφυγε να ανοίξει πλήρως τα χαρτιά της εταιρείας, παραπέμποντας σε αποφάσεις που θα ληφθούν σε επόμενο χρόνο. Η αναφορά αυτή, ωστόσο, κρατά ζωντανό το ενδιαφέρον για το κατά πόσο η επόμενη φάση της Atlantic SEE LNG Trade θα μπορούσε να συνδεθεί όχι μόνο με την εμπορία και διακίνηση ποσοτήτων LNG, αλλά και με επενδύσεις σε νέες ενεργειακές υποδομές που θα ενισχύσουν περαιτέρω τη θέση της Ελλάδας στον περιφερειακό χάρτη.
Σε κάθε περίπτωση, το μήνυμα που εξέπεμψε η παρουσίαση της Atlantic SEE LNG Trade είναι ότι η κοινοπραξία AKTOR – ΔΕΠΑ Εμπορίας φιλοδοξεί να αποτελέσει βασικό όχημα για τη διεύρυνση της παρουσίας του αμερικανικού LNG στην ευρύτερη περιοχή, ενισχύοντας ταυτόχρονα τη γεωπολιτική και ενεργειακή βαρύτητα της Ελλάδας σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη αναζητεί πιο ασφαλείς και πιο σταθερές ενεργειακές λύσεις.
Παπασταύρου: «Ο Κάθετος Διάδρομος παίρνει σάρκα και οστά»
Από την πλευρά του, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου έδωσε σαφές πολιτικό στίγμα για τη σημασία της πρωτοβουλίας, συνδέοντας ευθέως τη συμφωνία Atlantic SEE – Venture Global με τη στρατηγική συνεργασία Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών στον τομέα της ενέργειας.
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η Ελλάδα παραμένει σταθερά απέναντι σε κάθε μορφή εργαλειοποίησης της ενέργειας, είτε αυτή προέρχεται από τη Ρωσία είτε από άλλες εστίες γεωπολιτικής έντασης, σημειώνοντας ότι η ενεργειακή ασφάλεια έχει πλέον καταστεί ζήτημα εθνικής ασφάλειας και κυριαρχίας. Στο πλαίσιο αυτό, περιέγραψε τον Κάθετο Διάδρομο ως μία από τις σημαντικότερες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για τη μείωση της εξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο, ενώ αναφέρθηκε ειδικά στη συμφωνία της Atlantic SEE με τη Venture Global ως ένα βήμα που δείχνει ότι το εγχείρημα περνά πλέον από τη θεωρία στην πράξη.
Ο κ. Παπασταύρου στάθηκε και στη δημοπρασία της 6ης Ιουλίου για τα προϊόντα του Κάθετου Διαδρόμου, υπογραμμίζοντας ότι το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμο για τη διαμόρφωση ενός νέου πλαισίου τροφοδοσίας της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης μέσω της Ελλάδας.
