Νόμος της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθίσταται πλέον η απόφαση του Συμβουλίου Υπουργών Ενέργειας της Ε.Ε. και του Ευρωκοινοβουλίου για απαγόρευση του ρωσικού φυσικού αερίου από το 2028, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας REPowerEU.
Οι υπουργοί Ευρωπαϊκών Υποθέσεων ενέκριναν το μέτρο σε χθεσινή συνάντηση στις Βρυξέλλες με τη συμφωνία να προβλέπει ότι η ΕΕ θα σταματήσει τις εισαγωγές ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου μέχρι το τέλος του 2026 και τις εισαγωγές μέσω αγωγών μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2027.
Ο νόμος επιτρέπει την μετατόπιση αυτής της προθεσμίας μέχρι το αργότερον την 1η Νοεμβρίου 2027, αν μια χώρα δυσκολεύεται να πληρώσει τις αποθήκες φυσικού αερίου με προμήθειες εκτός Ρωσίας πριν από την χειμερινή περίοδο.
Σύμφωνα με τον νέο κανονισμό, η Ευρώπη προχωρά σταδιακά στην κατάργηση της εισαγωγής αερίου αγωγών και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τη Ρωσία, με στόχο τον τερματισμό της εξάρτησης της ΕΕ από τη ρωσική ενέργεια, καθώς η χώρα, κατά το επίσημο κείμενο, χαρακτηρίζεται αναξιόπιστος εμπορικός εταίρος διότι χρησιμοποιεί το καύσιμο ως όπλο κατά των ευρωπαϊκών χωρών, προκαλώντας μεγάλα προβλήματα στον ανταγωνισμό και τις τιμές, με σοβαρές συνέπειες για την ευρωπαϊκή οικονομία.
Βάσει του κανονισμού, η απαγόρευση θα αρχίσει να εφαρμόζεται έξι εβδομάδες μετά την έναρξη ισχύος του κανονισμού, ενώ οι όποιες υφιστάμενες συμβάσεις με τη Ρωσία θα έχουν μεταβατική περίοδο, ώστε να περιοριστεί ο αντίκτυπος στις τιμές και τις αγορές. Η πλήρης απαγόρευση θα τεθεί σε ισχύ για τις εισαγωγές ρωσικού LNG από τις αρχές του 2027 και για τις εισαγωγές αερίου αγωγών από το φθινόπωρο του 2027, επί ποινή τεράστιων χρηματικών προστίμων.
Μάλιστα, έως την 1η Μαρτίου 2026, οι χώρες της ΕΕ θα πρέπει να καταρτίσουν εθνικά σχέδια για τη διαφοροποίηση του εφοδιασμού με αέριο και να εντοπίσουν πιθανές προκλήσεις όσον αφορά την αντικατάσταση του ρωσικού αερίου.
To στοίχημα για την Ελλάδα και το μήνυμα Εξάρχου
Η υποκατάσταση των ρωσικών ροών από αμερικάνικο LNG θα μπορούσε να αποτελέσει μια ευκαιρία για την Ελλάδα να γίνει κόμβος εισαγωγής LNG για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Θυμίζουμε ότι ο Κάθετος Διάδρομος, που θα μπορεί να μεταφέρει το αέριο από την Ελλάδα στη Ν.Α Ευρώπη, βρίσκεται στο επίκεντρο της ενεργειακής στρατηγικής τόσο των ΗΠΑ όσο και της Ευρώπης για την υποκτάσταση των ρωσικών εισαγωγών με LNG και τη μελλοντική ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου AKTOR και Διευθύνων Σύμβουλος της ATLANTIC SEE LNG TRADE, κ. Αλέξανδρος Εξάρχου πρότεινε την προηγούμενη εβδομάδα στο Davos την επιδότηση του νέου κάθετου ενεργειακού άξονα από την ΕΕ, καθώς το LNG μπορεί να συμβάλει στη διαφοροποίηση του ενεργειακού μείγματος της Ευρώπης και στην απεξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο.
Ειδικότερα, δήλωσε: «Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η Ε.Ε. από επιλογή επέλεξε στην πράξη να είναι πλήρως εξαρτώμενη από το ρωσικό φυσικό αέριο για πολλά χρόνια. Το αποτέλεσμα ήταν ότι, όταν ξέσπασε ο πόλεμος, ήταν δύσκολο να χρησιμοποιηθεί το ρωσικό φυσικό αέριο. Οι Ρώσοι είχαν σημαντικό πλεονέκτημα έναντι κάθε κράτους – μέλους και της Ευρώπης, διότι ήμασταν εξαρτημένοι από το δικό τους αέριο. Και μόνο αυτή τη χρονιά τελικά, η Ε.Ε. αποφάσισε να το απαγορέψει από το 2028. Όταν επιβάλλουμε κυρώσεις και λέμε ότι από το 2028 θα είναι παράνομο για κάθε κράτος – μέλος να προμηθευτεί ρωσικό φυσικό αέριο, θα πρέπει να είμαστε σοβαροί. Και εάν ήμασταν σοβαροί, τότε θα βλέπατε ότι όλες οι χώρες του κάθετου άξονα - και ιδιαίτερα οι δυτικές χώρες του κάθετου άξονα-, θα έτρεχαν σαν τρελές για να εξασφαλίσουν μακροπρόθεσμες συμβάσεις LNG», σημείωσε ο κ. Εξάρχου.
«Θέλει η Ευρώπη να το κάνει αυτό; Κατά τη γνώμη μου, αυτό που πρέπει να κάνει η Ευρώπη – αντί να βλέπει τα πράγματα από απόσταση και να αφήνει τις ΗΠΑ και κάποιες χώρες στην Ε.Ε. να αντιμετωπίζουν το πρόβλημα- είναι να επιδοτήσει τον κάθετο άξονα ώστε να δημιουργηθούν οι κατάλληλες υποδομές που θα επιτρέψουν στο αμερικανικό LNG να είναι πιο συγκρίσιμο, βαθμιαία, με όποια τιμή θα έχει το ρωσικό φυσικό αέριο δέκα χρόνια μετά. Διότι χρειαζόμαστε ένα δεύτερο FSRU και κάποιος πρέπει να το πληρώσει. Πρέπει να αναβαθμίσουμε τον υφιστάμενο διάδρομο και ίσως να δημιουργήσουμε έναν δεύτερο, και όλο αυτό μπορεί να συμβεί εάν η Ευρώπη στηρίξει την ήδη ληφθείσα απόφαση να επιβάλει κυρώσεις κατά της Ρωσίας» συμπλήρωσε.
«Πρέπει να καταλάβουμε τη διαφορετική εποχή που ζούμε και να προσαρμοστούμε σε αυτήν - και εάν η Ευρώπη θέλει να ξαναγίνει αυτό που ήταν, πρέπει να γίνει σοβαρή και να κάνει αυτά που λέει» κατέληξε ο επικεφαλής του Ομίλου AKTOR.
Σημειωτέον ότι ATLANTIC SEE LNG TRADE, στην οποία ο Όμιλος AKTOR συμμετέχει με 60% και η ΔΕΠΑ Εμπορίας με 40%, έχει εξασφαλίσει τις πρώτες μακροχρόνιες συμβάσεις προμήθειας αμερικανικού LNG στην ελληνική ιστορία και έχει υπογράψει σημαντικές μακροχρόνιες εμπορικές συμβάσεις με τη Ρουμανία και την Ουκρανία, αντίστοιχα, για την πώληση αμερικανικού LNG μέσω του κάθετου διαδρόμου.
Άλμα LNG
Η στροφή της Ευρώπης στην αποκλειστική τροφοδοσία της με LNG, θα δημιουργήσει μια πρόσθετη ζήτηση. Tο 2025, οι ροές LNG από τις ΗΠΑ προς τις χώρες της ΕΕ αυξήθηκαν κατά περίπου 60% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, σύμφωνα με το ερευνητικό ινστιτούτο Bruegel.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις η αγορά LNG το 2025 εκτιμάται σε ~435 εκατομμύρια τόνους και το μερίδιο των ΗΠΑ ήταν 25%. Οι Ηνωμένες Πολιτείες ηγούνται του νέου επενδυτικού κύκλου για την αύξηση της παραγωγής LNG και το 2025 λήγθηκαν επενδυτικές αποφάσεις για περισσότερα από 80 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως δυναμικότητας υγροποίησης LNG για τα επόμενα χρόνια. Με τις νέες επενδύσεις το μερίδιο των ΗΠΑ στην παγκόσμια αγορά LNG εκτιμάται ότι θα αυξηθεί από περίπου 25% το 2025 σε περίπου 33% έως το τέλος της δεκαετίας, προσθέτοντας 50 bcm το 2030, στη σημερινή παραγωγή των ΗΠΑ που ανέρχεται σε 145 bcm.
