Η επίθεση στις ενεργειακές εγκαταστάσεις του Ιράν σε South Pars και Asaluyeh σηματοδοτεί νέα επικίνδυνη κλιμάκωση στον πόλεμο με ΗΠΑ και Ισραήλ, φέρνοντας στο προσκήνιο τον κρίσιμο ρόλο της ιρανικής βιομηχανίας πετρελαίου και φυσικού αερίου, τις εξαγωγές της και τις επιπτώσεις των δυτικών κυρώσεων.
Σε απάντηση των επιθέσεων, οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν εξέδωσαν προειδοποιήσεις εκκένωσης για αρκετές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ.
Με τη σειρά του, ο Αμερικανός πρόεδρος, διεμήνυσε ότι θα διατάξει να καταστραφεί ολοσχερώς πελώριο ιρανικό κοίτασμα αερίου στη South Pars σε περίπτωση που το Ιράν επιτεθεί εκ νέου σε εγκατάσταση παραγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) του Κατάρ.
Ο Τραμπ επιβεβαίωσε μέσω Truth Social ότι η πολεμική αεροπορία του Ισραήλ έπληξε το κοίτασμα αερίου στη South Pars, διατεινόμενος ότι οι ΗΠΑ «δεν γνώριζαν τίποτα» για τον βομβαρδισμό αυτό, ο οποίος πυροδότησε τα αντίποινα του Ιράν εναντίον της εγκατάστασης στη Ρας Λαφάν του Κατάρ.
«Δεν θα γίνουν άλλες επιθέσεις από το Ισραήλ σε αυτό το κοίτασμα στη South Pars, που είναι εξαιρετικά σημαντικό και πολύτιμο, εκτός αν το Ιράν αποφασίσει άμυαλα να επιτεθεί σε κάποιον πολύ αθώο, στην προκειμένη περίπτωση στο Κατάρ -- σε αυτή την περίπτωση, οι ΗΠΑ, με ή χωρίς τη βοήθεια ή τη συναίνεση του Ισραήλ, θα ανατινάξουν μαζικά ολόκληρο το κοίτασμα αερίου στη South Pars με δύναμη που το Ιράν δεν έχει ξαναδεί ούτε γνωρίσει», διεμήνυσε.
Ακολουθούν βασικά στοιχεία του Reuters για την ενεργειακή βιομηχανία του Ιράν, τις εξαγωγές του και τον αντίκτυπο των δυτικών κυρώσεων:
Παραγωγή πετρελαίου και υποδομές
Το Ιράν, τρίτος μεγαλύτερος παραγωγός στον ΟΠΕΚ, εξάγει το 90% του αργού πετρελαίου του μέσω του νησιού Χαργκ, για μεταφορά μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Από τις 28 Φεβρουαρίου έως τις 11 Μαρτίου, το Ιράν εξήγαγε μεταξύ 1,1 και 1,5 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως, σύμφωνα με τις TankerTracker.com και Kpler.
Η χώρα καλύπτει περίπου το 4,5% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Η παραγωγή της ανέρχεται σε περίπου 3,3 εκατ. βαρέλια αργού ημερησίως, συν 1,3 εκατ. βαρέλια συμπυκνωμάτων και άλλων υγρών.
Τα εγχώρια διυλιστήρια έχουν δυναμικότητα 2,6 εκατ. βαρελιών ημερησίως.
Πηγή: Reuters
Το 2025, το Ιράν εξήγαγε σχεδόν 820.000 βαρέλια καυσίμων ημερησίως, συμπεριλαμβανομένου υγραερίου (LPG), ελαφρώς λιγότερα από το 2024.
Οι εγκαταστάσεις παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου συγκεντρώνονται κυρίως στις νοτιοδυτικές επαρχίες: Khuzestan για το πετρέλαιο και Bushehr για το φυσικό αέριο και τα συμπυκνώματα από το South Pars.
Ποιοι αγοράζουν το ιρανικό πετρέλαιο;
Κύριοι αγοραστές είναι ιδιωτικά κινεζικά διυλιστήρια. Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών έχει επιβάλει κυρώσεις σε ορισμένα από αυτά για αγορές ιρανικού πετρελαίου.
Η Κίνα δηλώνει ότι δεν αναγνωρίζει μονομερείς κυρώσεις, ωστόσο οι εισαγωγές ιρανικού αργού έχουν μειωθεί.
Καθώς το Ιράν επιδιώκει να προστατεύσει τα αποθέματά του από πιθανές αμερικανικές επιθέσεις, έχει συγκεντρώσει περίπου 200 εκατ. βαρέλια πετρελαίου εν πλω — ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου δύο ημέρες παγκόσμιας κατανάλωσης.
Το Ιράν παρακάμπτει τις κυρώσεις μεταφέροντας πετρέλαιο από πλοίο σε πλοίο, αλλάζοντας την προέλευση του φορτίου και αποκρύπτοντας τη θέση των δεξαμενόπλοιων.
Τα μεγαλύτερα αποθέματα φυσικού αερίου
Το Ιράν παράγει φυσικό αέριο από το υπεράκτιο κοίτασμα South Pars, που αποτελεί περίπου το ένα τρίτο του μεγαλύτερου κοιτάσματος φυσικού αερίου στον κόσμο.
Το κοίτασμα μοιράζεται με το Κατάρ, το οποίο το ονομάζει North Dome.
Πηγή: Reuters
Λόγω κυρώσεων και τεχνικών περιορισμών, το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής κατευθύνεται στην εγχώρια κατανάλωση.
Το 2024, η παραγωγή φυσικού αερίου ανήλθε σε 276 δισ. κυβικά μέτρα, εκ των οποίων το 94% καταναλώθηκε εντός Ιράν.
Ισραηλινές επιθέσεις τον Ιούνιο του περασμένου έτους έπληξαν τέσσερις μονάδες της Φάσης 14 του South Pars, περίπου 200 χλμ. από τις εγκαταστάσεις φυσικού αερίου του Κατάρ.
Το Κατάρ έχει αποκομίσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια από εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου επί σχεδόν τρεις δεκαετίες.
Συνολικά, το κοίτασμα εκτιμάται ότι περιέχει περίπου 1.800 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια εκμεταλλεύσιμου φυσικού αερίου — αρκετά για να καλύψουν τις παγκόσμιες ανάγκες για 13 χρόνια.
