Η Ελλάδα καταγράφει τη μεγαλύτερη απόκλιση στην Ευρώπη μεταξύ όσων πιστεύουν οι γονείς και όσων δηλώνουν οι ίδιοι οι έφηβοι για τον χρόνο που περνούν μπροστά στις οθόνες.
Οι Έλληνες γονείς πιστεύουν ότι γνωρίζουν αρκετά καλά την καθημερινότητα των παιδιών τους. Ωστόσο, όταν πρόκειται για τον χρόνο που περνούν οι έφηβοι μπροστά στις οθόνες, η πραγματικότητα φαίνεται να είναι πολύ διαφορετική.
Τα ευρήματα της νέας έρευνας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μέσω του Ευρωβαρόμετρου αποκαλύπτουν ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό φαινόμενο: οι γονείς υποτιμούν συστηματικά τον χρόνο που αφιερώνουν οι έφηβοι σε κινητά τηλέφωνα, κοινωνικά δίκτυα, βίντεο και άλλες ψηφιακές δραστηριότητες. Και η Ελλάδα εμφανίζει τη μεγαλύτερη απόκλιση από κάθε άλλη ευρωπαϊκή χώρα.
Το εύρημα αυτό δεν αποτελεί απλώς μια στατιστική διαφορά. Αναδεικνύει ένα βαθύτερο ζήτημα: πόσο καλά γνωρίζουμε πραγματικά την ψηφιακή ζωή των παιδιών μας και πόσο κοντά βρισκόμαστε στην καθημερινότητά τους.
Η μεγάλη απόκλιση ανάμεσα σε γονείς και εφήβους
Το πρώτο γράφημα της έρευνας καταγράφει ότι σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι γονείς εκτιμούν ότι οι έφηβοι περνούν περίπου τρεις ώρες ημερησίως μπροστά στις οθόνες. Οι ίδιοι οι έφηβοι, όμως, δηλώνουν ότι ο πραγματικός χρόνος προσεγγίζει τις τεσσερισήμισι ώρες.
Η εικόνα στην Ελλάδα είναι ακόμη πιο έντονη. Οι γονείς εκτιμούν ότι τα παιδιά τους περνούν λιγότερο από τρεις ώρες ημερησίως μπροστά στις οθόνες, ενώ οι ίδιοι οι έφηβοι δηλώνουν περίπου πέντε ώρες την ημέρα. Η Ελλάδα καταγράφει τη μεγαλύτερη απόκλιση μεταξύ γονεϊκής αντίληψης και πραγματικής χρήσης σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η έρευνα δείχνει επίσης ότι οι Έλληνες γονείς δηλώνουν πως δεν παρατηρούν σημαντικά συμπτώματα από την υπερβολική χρήση οθονών. Όμως, αν δεν γνωρίζουν τον πραγματικό χρόνο έκθεσης, πώς θα μπορούσαν να αξιολογήσουν τα συμπτώματα;
Το πρόβλημα, επομένως, δεν είναι μόνο η διάρκεια της χρήσης. Είναι και το γεγονός ότι πολλοί γονείς δεν γνωρίζουν πόσο χρόνο περνούν πραγματικά τα παιδιά τους στο ψηφιακό περιβάλλον. Το δεύτερο γράφημα της έρευνας αποτυπώνει ακριβώς αυτή τη διαφορά ανά χώρα.
Ο χρόνος οθόνης δεν είναι ουδέτερος χρόνος
Συχνά αντιμετωπίζουμε τον χρόνο οθόνης ως έναν ακόμη τρόπο ψυχαγωγίας. Στην πραγματικότητα, όμως, κάθε ώρα που αφιερώνεται σε μια δραστηριότητα αφαιρείται από κάποια άλλη. Ο χρόνος μπροστά στην οθόνη δεν είναι «επιπλέον» χρόνος. Είναι χρόνος που συχνά αφαιρείται από δραστηριότητες οι οποίες συμβάλλουν καθοριστικά στην ανάπτυξη των παιδιών και των εφήβων. Αφαιρείται από την ανάγνωση βιβλίων, από τη μελέτη, από τη σωματική άσκηση, από τη συμμετοχή σε αθλητικές ή πολιτιστικές ομάδες, από το δημιουργικό παιχνίδι, από τη συζήτηση μέσα στην οικογένεια και από την ουσιαστική επαφή με συνομηλίκους.
Είναι ο χρόνος μέσα στον οποίο καλλιεργούνται η κριτική σκέψη, η φαντασία, η συγκέντρωση, η συνεργασία, η κοινωνικότητα και η συναισθηματική ωριμότητα. Γι’ αυτό και η συζήτηση για τις οθόνες δεν αφορά μόνο το πόσο χρόνο περνούν οι νέοι μπροστά σε αυτές. Αφορά κυρίως το τι χάνεται όταν αυτός ο χρόνος αυξάνεται υπερβολικά.
Ψυχική υγεία και ψηφιακή ζωή
Τα ευρήματα αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν συνδυάζονται με πρόσφατα στοιχεία για την ψυχική υγεία παιδιών και εφήβων. Σύμφωνα με την έκθεση του ΟΟΣΑ “Child, Adolescent and Youth Mental Health in the 21st Century” (2026), η υπερβολική χρήση ψηφιακών μέσων συνδέεται με αυξημένους κινδύνους για την ψυχική ευημερία των νέων, ενώ η έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο, ο διαδικτυακός εκφοβισμός και η προβληματική χρήση κοινωνικών δικτύων αποτελούν ολοένα μεγαλύτερες προκλήσεις. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που εμφανίζουν υψηλά ποσοστά προβληματικής χρήσης κοινωνικών δικτύων μεταξύ εφήβων. Χαρακτηριστικά, η Ελλάδα κατατάσσεται δεύτερη στην προβληματική χρήση από 15χρονα κορίτσια με σημαντική απόσταση από τον μέσο όρο των χωρών της έρευνας.
Η εικόνα αυτή δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη στατιστικό εύρημα. Έχει ήδη αναγνωριστεί ως ζήτημα δημόσιας πολιτικής στην Ελλάδα. Σύμφωνα με το “Greece-Policy Monitor Country Profile 2026” της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας “Better Internet for Kids”, το 94% των Ελλήνων πολιτών θεωρεί ότι απαιτούνται άμεσα μέτρα για την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο. Η συζήτηση, συνεπώς, δεν αφορά μόνο τη διάρκεια χρήσης των οθονών αλλά και την ποιότητα της ψηφιακής εμπειρίας που βιώνουν οι νέοι.
Η πρόκληση της εποχής της Τεχνητής Νοημοσύνης
Η συζήτηση αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη εισέρχεται δυναμικά σε κάθε πτυχή της ζωής μας. Τα επόμενα χρόνια οι νέοι θα ζουν, θα εργάζονται και θα μαθαίνουν σε ένα περιβάλλον όπου αλγόριθμοι και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης θα επηρεάζουν όλο και περισσότερο την πληροφορία που λαμβάνουν και τις αποφάσεις που καλούνται να πάρουν.
Αυτό σημαίνει ότι δεξιότητες όπως η κριτική σκέψη, η αξιολόγηση πληροφοριών, η ικανότητα αμφισβήτησης, η δημιουργικότητα και η ανεξάρτητη κρίση γίνονται πιο σημαντικές από ποτέ. Η πρόκληση δεν είναι να απομακρύνουμε τους νέους από την τεχνολογία. Είναι να τους βοηθήσουμε να την χρησιμοποιούν συνειδητά, υπεύθυνα και δημιουργικά.
Η τεχνολογία μπορεί να αποτελέσει εργαλείο γνώσης, μάθησης και καινοτομίας. Για να συμβεί αυτό, όμως, χρειάζονται νέοι που θα μπορούν να αξιολογούν κριτικά όσα βλέπουν, διαβάζουν και ακούνε και όχι να τα αποδέχονται άκριτα.
Οι κυβερνητικές παρεμβάσεις είναι αναγκαίες αλλά δεν αρκούν: η παρουσία και το παράδειγμα των γονέων
Η πρόσφατη συζήτηση για τον περιορισμό της πρόσβασης ανηλίκων σε συγκεκριμένες εφαρμογές κοινωνικής δικτύωσης και πλατφόρμες ζωντανής μετάδοσης κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, όπως προκύπτει από τα παραπάνω. Η προστασία των ανηλίκων στο ψηφιακό περιβάλλον αποτελεί κοινή ευθύνη της πολιτείας, της οικογένειας αλλά και των ίδιων των ψηφιακών πλατφορμών. Συνεπώς, η υιοθέτηση μέτρων κρίνεται απαραίτητη.
Όλα τα στοιχεία δείχνουν ότι η συζήτηση δεν μπορεί να περιορίζεται στον χρόνο οθόνης. Αφορά και την ποιότητα της ψηφιακής ζωής των παιδιών και την αναγκαιότητα ψηφιακού γραμματισμού. Η Ελλάδα συμμετέχει ήδη στις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για την προστασία των ανηλίκων στο πλαίσιο του Κανονισμού για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act), καθώς και στις δοκιμές της ευρωπαϊκής στρατηγικής ανοικτού κώδικα για την επαλήθευση ηλικίας (EU Age Verification). Επιπλέον έχει εισαγάγει το Kids Wallet, μια εθνική εφαρμογή ασφαλούς ψηφιακής ταυτοποίησης ανηλίκων και επαλήθευσης ηλικίας, έχει καταρτίσει την Εθνική Στρατηγική για την Προστασία των Ανηλίκων από τον Εθισμό στο Διαδίκτυο ενώ πρόσφατα δημοσίευσε τον οδηγό «Τεχνητή Νοημοσύνη για Όλους».
Ωστόσο, τα στοιχεία του Ευρωβαρόμετρου δείχνουν ότι καμία ρύθμιση δεν μπορεί από μόνη της να λύσει το πρόβλημα. Αν οι γονείς υποτιμούν σημαντικά τον πραγματικό χρόνο έκθεσης των παιδιών τους, τότε το κενό δεν βρίσκεται μόνο στην τεχνολογία. Βρίσκεται στην επίγνωση και την επικοινωνία. Οι νομοθετικές ρυθμίσεις και οι εφαρμογές γονικού ελέγχου είναι μεν χρήσιμες. Τίποτα όμως δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ενεργή παρουσία της οικογένειας καθώς και την επίγνωση των γονιών για τον χρόνο που και οι ίδιοι καταναλώνουν μπροστά στις οθόνες, δίνοντας το παράδειγμα στα παιδιά τους.
Το πραγματικό μήνυμα των αριθμών
Τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν μας δείχνουν μόνο πόσες ώρες περνούν οι έφηβοι μπροστά στις οθόνες. Μας δείχνουν και κάτι βαθύτερο: πόσο συχνά οι ενήλικες αγνοούν μια σημαντική πλευρά της καθημερινότητας των παιδιών τους.
Η τεχνολογία δεν είναι ο αντίπαλος. Αντίπαλος είναι η άγνοια, η απουσία διαλόγου και η ψευδαίσθηση ότι γνωρίζουμε τι συμβαίνει όταν στην πραγματικότητα δεν γνωρίζουμε. Η μεγαλύτερη πρόκληση της ψηφιακής εποχής δεν είναι να περιορίσουμε απλώς τις οθόνες. Είναι να γεφυρώσουμε την απόσταση ανάμεσα στους γονείς και τα παιδιά, κατανοώντας καλύτερα τον κόσμο μέσα στον οποίο μεγαλώνουν και αξιοποιώντας την τεχνολογία ως εργαλείο προόδου και ανάπτυξης.
Πηγές
• Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωβαρόμετρο, Ιούνιος 2026: Impact of excessive screen time and social media on young people’s mental health.
• OECD (2026), Child, Adolescent and Youth Mental Health in the 21st Century, OECD Publishing, Paris.
• Better Internet for Kids (BIK+), Greece-Policy Monitor Country Profile-2026.
