Οι χρηματοπιστωτικές αγορές εύλογα χαιρετίζουν την είδηση μιας πιθανής συμφωνίας που ενδέχεται να υπογραφεί έως το τέλος της εβδομάδας μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ. Ενώ θεωρούμε την εξέλιξη αυτή καθαρά θετική, διαβλέπουμε επίσης μια δύσκολη πορεία προς την κανονικότητα και ορισμένα σενάρια στα οποία η συμφωνία τελικά δεν θα υλοποιηθεί.
Τα γεγονότα: Η προσωρινή διμερής συμφωνία μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, που σύμφωνα με πληροφορίες πρόκειται να υπογραφεί αυτήν την Παρασκευή 19 Ιουνίου, συνιστά ένα κρίσιμο σημείο καμπής για τη γεωοικονομία, τη γεωπολιτική και τις χρηματοπιστωτικές αγορές, συμπεριλαμβανομένων των αγορών πετρελαίου. Έπειτα από σχεδόν δύο μήνες μείωσης των στρατιωτικών χτυπημάτων, αυτή η πιθανή συμφωνία στη Μέση Ανατολή σηματοδοτεί ένα σημαντικό, αν και εξαιρετικά προκαταρκτικό, βήμα προς τη γενικότερη εκεχειρία στην περιοχή, και την ηρεμία για τις αγορές.
Πολλές άγνωστες παράμετροι: Παρότι αυτή η ενδεχόμενη συμφωνία παραμένει ευθυγραμμισμένη με το βασικό μας σενάριο, σύμφωνα με το οποίο θα δούμε περιορισμένες οικονομικές επιπτώσεις το 2026 και όχι πέραν του 2027, διατηρούμε επιφυλάξεις.
Πρώτον, δεν πρόκειται για τελική συμφωνία, αλλά για μια προσωρινή προκαταρκτική συμφωνία. Η υπογραφή σε τέσσερις ημέρες θα ακολουθηθεί από ακόμη 60 ημέρες διαπραγματεύσεων, κατά τη διάρκεια των οποίων τα δύο μέρη θα πρέπει να συμφωνήσουν για τον τρόπο διαχείρισης του πυρηνικού υλικού του Ιράν.
Δεύτερον, υπάρχουν σημαντικά ερωτήματα σχετικά με τους ακριβείς μηχανισμούς επιβολής τόσο για τις πυρηνικές παραμέτρους όσο και για τα Στενά. Συγκεκριμένα, παραμένει άγνωστο ποιος θα αναλάβει να εγγυηθεί τα Στενά ή εάν η τελική συμφωνία θα περιορίσει ουσιαστικά τις στρατιωτικές πυρηνικές δυνατότητες του Ιράν.
Τρίτον, ακόμη και αν υπογραφεί, δεν υπάρχει ακόμη σαφής εικόνα για το πώς θα επανέλθει το πετρέλαιο στις αγορές, με ποιο ρυθμό και με ποιο κόστος, καθώς οι ναυτιλιακές και ασφαλιστικές εταιρείες θα πρέπει να προσαρμοστούν σε ένα καθεστώς που διαφέρει σημαντικά από το προηγούμενο.
Βασικό σενάριο: Μια θετική, αλλά ατελής εξομάλυνση. Το βασικό μας σενάριο παραμένει μια σταδιακή εξομάλυνση, αλλά με ένα ουσιαστικά διαφορετικό status quo σε σχέση με την περίοδο πριν από τον Μάρτιο. Η αποκατάσταση της πλήρως ελεύθερης διέλευσης από τα Στενά του Κόλπου ενδέχεται να διαρκέσει μήνες, ενώ οι ναυτιλιακές εταιρείες μπορεί να χρειαστεί να καταβάλουν αυξημένα ασφάλιστρα κινδύνου για κάποιο χρονικό διάστημα. Σε αυτό το σενάριο, οι εντάσεις θα αποκλιμακωθούν τους επόμενους μήνες.
Επενδυτικό κλίμα: Θα είναι εγγενώς θετικό τόσο για τις αγορές μετοχών όσο και για τις αγορές ομολόγων. Η ηρεμία στις αγορές συνεπάγεται μια πιο ομαλή οικονομία.
Εμπορεύματα: Οι τιμές του πετρελαίου θα υποχωρήσουν, αλλά είναι απίθανο να καταρρεύσουν, καθώς απαιτείται αναγκαία αναπλήρωση αποθεμάτων.
Πληθωρισμός και Νομισματική πολιτική: Οι προσδοκίες πληθωρισμού εκτιμάται ότι θα μειωθούν, με τον πραγματικό πληθωρισμό να ακολουθεί πτωτική πορεία. Κατά συνέπεια, οι κεντρικές τράπεζες αναμένεται να υιοθετήσουν λιγότερο επιθετική στάση.
Ανασυγκρότηση: Η σταθερότητα θα επιτρέψει την έναρξη ανοικοδόμησης κρίσιμων υποδομών και την αποκατάσταση εξαντλημένων αποθεμάτων.
Δυσμενές σενάριο: Κατάρρευση της συμφωνίας. Πρέπει να διατηρήσουμε μια μη μηδενική πιθανότητα κατάρρευσης της συμφωνίας.
Τόσο οι ΗΠΑ όσο και η ιρανική κυβέρνηση έχουν ιστορικό απρόβλεπτης συμπεριφοράς στις διαπραγματεύσεις, και τέσσερις ημέρες αποτελούν μεγάλο χρονικό διάστημα με γεωπολιτικούς όρους.
Μια επιπλέον περίοδος διαπραγματεύσεων 60 ημερών συνεπάγεται μεγάλο αριθμό παραγόντων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την τελική συμφωνία.
Επιπλέον, το Ισραήλ, βασικός παράγοντας σε αυτή τη σύγκρουση, φαίνεται να έχει αντιδράσει με επιφυλακτικότητα, ως το μέρος που θα ενδιαφερόταν περισσότερο για τις λεπτομέρειες. Οποιαδήποτε ειρήνη που δεν θα περιλαμβάνει ρητά το Ισραήλ θα μπορούσε να θεωρηθεί προσωρινή.
Σε περίπτωση αρνητικής εξέλιξης, θα αναμέναμε έντονη αντίδραση από τις χρηματοπιστωτικές και τις αγορές πετρελαίου. Οι αγορές ομολόγων είναι πιθανό να πληγούν ιδιαίτερα εάν οι προσδοκίες για τα επιτόκια αυξηθούν περαιτέρω, περιορίζοντας τον δημοσιονομικό χώρο τόσο για τις αναδυόμενες όσο και για τις ανεπτυγμένες οικονομίες. Οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να αυξηθούν σημαντικά, ενδεχομένως και εκθετικά, καθώς πλησιάζουμε σε κρίσιμα επίπεδα παγκόσμιων αποθεμάτων. Ωστόσο, αυτό θα εξαρτηθεί από τη διατήρηση της αμερικανικής παρουσίας στον Κόλπο.
Βέβαια, οι χώρες του Κόλπου και οι ναυτιλιακές εταιρείες ενδέχεται να κρίνουν ότι είναι προτιμότερο να καταβάλλουν ένα τέλος διέλευσης στο Ιράν, εφόσον αυτό εξασφαλίζει ασφαλή διέλευση βραχυπρόθεσμα, μέχρι να επανεξεταστεί το ζήτημα.
* O Γιώργος Λαγαρίας είναι Chief Economist της Forvis Mazars Financial Planning UK.
