Οι βιτρίνες με τα «Ενοικιάζεται» πληθαίνουν στους δρόμους της Μόσχας και τα άλλοτε γεμάτα καφέ από την πρωτεύουσα έως το Βλαδιβοστόκ κλείνουν τις πόρτες τους με τον ταχύτερο ρυθμό των τελευταίων τεσσάρων ετών. Παρά τη φαινομενική αντοχή της ρωσικής οικονομίας των 2,8 τρισεκατομμυρίων δολαρίων απέναντι στις δυτικές κυρώσεις, η απότομη κάμψη της κατανάλωσης υποδηλώνει ότι η «θωράκιση» του Κρεμλίνου αρχίζει να εμφανίζει βαθιές ρωγμές.
Το τέλος της «γλυκιάς ζωής»
Στο αρτοποιείο BonCafe στη νοτιοδυτική Μόσχα, η εικόνα είναι αποκαρδιωτική: άδεια ράφια, σιωπηλές μηχανές εσπρέσο και η ιδιοκτήτρια, Γιεκατερίνα Ορεσκίνα, να αναλογίζεται το κόστος της αποτυχίας. Για την 39χρονη επιχειρηματία, ο συνδυασμός της αύξησης των πρώτων υλών κατά 50%, των υψηλών ενοικίων και της δυσβάσταχτης φορολογίας έκανε τη λειτουργία της επιχείρησης αδύνατη.
Το εμβληματικό κέικ «Ναπολέων» —ένα επιδόρπιο με πολλαπλές στρώσεις σφολιάτας που κοστίζει 300 ρούβλια (περίπου 4 δολάρια) το κομμάτι— αποτελεί πλέον απαγορευμένη πολυτέλεια για τον μέσο Ρώσο. Η εστίαση, που κάποτε άνθιζε στις μεγάλες πόλεις, δέχεται το ισχυρότερο πλήγμα, καθώς οι πολίτες περιορίζουν τις προαιρετικές δαπάνες με ρυθμούς που θυμίζουν το σοκ της εισβολής του 2022.
Οι αριθμοί που «πονάνε»
Τα στοιχεία της Sberbank, της μεγαλύτερης τράπεζας της χώρας, αποκαλύπτουν το μέγεθος της κρίσης:
- Μηδενική ανάπτυξη: Η αύξηση των πραγματικών καταναλωτικών δαπανών έπεσε στο μηδέν τον Φεβρουάριο, για πρώτη φορά μετά από δύο χρόνια.
- Πτώση στην εστίαση: Ο αριθμός των καταστημάτων εστίασης κατέγραψε τον Ιανουάριο τη μεγαλύτερη μείωση από το 2021.
- Κατάρρευση της αγοράς αυτοκινήτου: Οι πωλήσεις ελαφρών επαγγελματικών οχημάτων και φορτηγών —ένας κρίσιμος δείκτης για το εμπόριο— βυθίστηκαν κατά 38% το 2025.
Το δίκοπο μαχαίρι των επιτοκίων
Η οικονομική ομάδα του Βλαντιμίρ Πούτιν κατάφερε να διατηρήσει ρυθμούς ανάπτυξης υψηλότερους από την ευρωζώνη τα τελευταία χρόνια, παρά τις κυρώσεις. Ωστόσο, το κόστος αυτής της πολιτικής είναι η εκτίναξη των επιτοκίων, που έφτασαν το 21% το 2024.
Αν και η Κεντρική Τράπεζα προχώρησε πρόσφατα σε μια μικρή μείωση στο 15,5%, η πρόσβαση σε κεφάλαια παραμένει Γολγοθάς για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. «Πρέπει να δανειζόμαστε συνεχώς για να λειτουργούμε, αλλά η αναχρηματοδότηση έχει γίνει πλέον αδύνατη», δηλώνει η Γελένα Μπανίκοβα, ιδιοκτήτρια καταστήματος καλλυντικών.
Στροφή στην επιβίωση
Σε ολόκληρη τη ρωσική επικράτεια, οι καταναλωτές αλλάζουν συνήθειες, καθώς αντικαθιστούν τα εστιατόρια με fast-food ή έτοιμα γεύματα σούπερ μάρκετ, αναζητούν προϊόντα σε προσφορά και εκπτώσεις, ενώ επιλέγουν την επισκευή των παλιών τους αυτοκινήτων αντί για την αγορά νέων.
Παρά τις πιέσεις, πηγές από τη Μόσχα επισημαίνουν ότι η πολεμική μηχανή δεν πρόκειται να επηρεαστεί από το κλείσιμο μερικών καφέ. Ωστόσο, η διαφορά μεταξύ των επίσημων προβλέψεων (ανάπτυξη 1,3% για το 2026) και της πρόβλεψης του ΔΝΤ (0,8%) αναδεικνύει την αβεβαιότητα για το αν η ρωσική οικονομία μπορεί να αντέξει ένα μακροχρόνιο πόλεμο φθοράς στο εσωτερικό της μέτωπο.
