Πολύ πριν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτεθούν στο Ιράν, η Ισλαμική Δημοκρατία είχε επινοήσει το δικό της «όπλο»: να κρατά όμηρο την κύρια αρτηρία μεταφοράς πετρελαίου στον κόσμο, προκειμένου να αντισταθμίσει τη στρατιωτική υπεροχή των εχθρών της, ανέφεραν τρεις περιφερειακές πηγές που γνωρίζουν τον ιρανικό σχεδιασμό, σύμφωνα με το Reuters.
Επί δεκαετίες, το Ιράν έχει δηλώσει ότι, εάν ωθηθεί σε αντιπαράθεση, θα περιορίσει την κυκλοφορία των δεξαμενόπλοιων στο Στενό του Ορμούζ, το σημείο όπου οι αντίπαλοί του είναι περισσότερο εκτεθειμένοι, καθώς οι διαταραχές εκεί αντανακλώνται άμεσα στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
Με την κύρια εξαγωγική αρτηρία του Κόλπου στο στόχαστρο, η Τεχεράνη έχει μετατρέψει το μεγαλύτερο οικονομικό πλεονέκτημα της περιοχής στο ισχυρότερο αποτρεπτικό της μέσο, ανέφεραν οι πηγές.
Περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου διέρχεται κανονικά από τον ζωτικής σημασίας πορθμό, και το Ιράν, το οποίο βρίσκεται στις βόρειες ακτές του, τον έχει πλέον ουσιαστικά κλείσει. Η κυκλοφορία μέσω του στενού έχει μειωθεί κατά 97% από την έναρξη του πολέμου κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, σύμφωνα με στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών.
Το Ιράν έχει χρησιμοποιήσει παρόμοιες τακτικές και στο παρελθόν. Στον «Πόλεμο των Δεξαμενόπλοιων» κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης Ιράν - Ιράκ (1980-1988), οι επιθέσεις σε πλοία μετέτρεψαν τον Κόλπο σε μία από τις πιο επικίνδυνες πλωτές οδούς στον κόσμο, αναγκάζοντας την Ουάσινγκτον να συνοδεύει δεξαμενόπλοια μέσω του Στενού.
Ωστόσο, το Ιράν διαθέτει πλέον πολύ ισχυρότερα εργαλεία, συμπεριλαμβανομένων μεγάλων οπλοστασίων από φθηνούς πυραύλους και drones, ικανά να απειλήσουν τη ναυτιλία σε μια πολύ ευρύτερη περιοχή. Οι επιθέσεις του αυτόν τον μήνα έδειξαν πόσο γρήγορα η Τεχεράνη μπορεί να διαταράξει την κυκλοφορία μέσω του στενού χωρίς να το κλείσει πλήρως.
Ο Τραμπ θα υποχωρήσει αν γίνει όμηρος η παγκόσμια οικονομία
«Το Ιράν είναι λιγότερο οπλισμένο - δεν υπάρχει τρόπος να νικήσει σε μια άμεση αντιπαράθεση», δήλωσε ο Άλι Βαέζ, διευθυντής του προγράμματος για το Ιράν της Διεθνούς Ομάδας Κρίσεων. Αναμένοντας περαιτέρω αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα μετά από έναν 12ήμερο πόλεμο τον Ιούνιο του περασμένου έτους, η Τεχεράνη εξέτασε πώς θα μπορούσε να επεκτείνει οποιαδήποτε σύγκρουση «σε χρόνο και χώρο».
«Εάν το Ιράν πάρει όμηρο την παγκόσμια οικονομία, ο Τραμπ θα ανοιγοκλείσει πρώτος τα μάτια του», πρόσθεσε ο Βαέζ.
Οι περιφερειακές πηγές, οι οποίες ζήτησαν να μην κατονομαστούν καθώς δεν είχαν εξουσιοδότηση να μιλήσουν δημόσια, δήλωσαν ότι το ισχυρό Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) είχε προετοιμαστεί εδώ και καιρό για μια αναμέτρηση με το Ισραήλ και την Ουάσινγκτον.
Το σχέδιο των Φρουρών, το οποίο αποσκοπεί στην προστασία του 47χρονου συστήματος διακυβέρνησης του Ιράν ενεργοποιήθηκε στις 28 Φεβρουαρίου, μετά τη δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ την πρώτη ημέρα της σύγκρουσης.
Ο πυρήνας της στρατηγικής είναι η αναγνώριση των στρατιωτικών ορίων του Ιράν απέναντι σε ανώτερες δυνάμεις, ανέφεραν οι πηγές. Οι σχεδιαστές της Τεχεράνης επιδιώκουν, αντ’ αυτού, να πιέσουν τις ροές πετρελαίου, ενώ παράλληλα επιβάλλουν ασύμμετρες επιθέσεις σε αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία σε ολόκληρη την περιοχή.
Το Ιράν μετατρέπει την ένοπλη αντιπαράθεση σε οικονομικό σοκ
Η στρατηγική αυτή επιδιώκει να προκαλέσει οικονομικές πιέσεις - τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό - στον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, προκειμένου να σταματήσει τον πόλεμο.
«Πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ασύμμετρου πολέμου, όπου το Ιράν επιτυγχάνει δυσανάλογα μεγάλες, ακόμη και παγκόσμιες επιπτώσεις μέσω μικρού αριθμού επιθέσεων που επιβάλλουν σημαντικό κόστος», δήλωσε ο Μίχαελ Άιζενστατ του Ινστιτούτου Ουάσινγκτον.
«Ο στόχος είναι να δημιουργηθεί οικονομικό πλήγμα, υπονομεύοντας περαιτέρω την υποστήριξη του πολέμου στις ΗΠΑ και αυξάνοντας την πίεση στην Ουάσινγκτον για να τον τερματίσει».
Αντί να συγκεντρώσει δυνάμεις σε ένα μόνο πεδίο μάχης, η Τεχεράνη διασπείρει την εκστρατεία της με κύματα χαμηλού κόστους πυραυλικών επιθέσεων και επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε ολόκληρο τον Κόλπο - επιθέσεις που στο παρελθόν πραγματοποιούνταν κυρίως από συμμαχικές προς το Ιράν τρομοκρατικές οργανώσεις στο Ιράκ, την Υεμένη, τη Συρία και τον Λίβανο.
Η προσέγγιση αυτή αντικατοπτρίζει ένα δόγμα που διαμορφώθηκε επί δεκαετίες από το IRGC, βασισμένο στην υπόθεση ότι ένας ισχυρότερος εχθρός θα επιχειρούσε να αποκεφαλίσει την ηγεσία και τη διοικητική δομή του Ιράν στην αρχή οποιουδήποτε πολέμου, ανέφεραν οι πηγές.
Οι Φρουροί εφαρμόζουν διδάγματα από χρόνια σκιώδους σύγκρουσης με τις ΗΠΑ, είπαν. Ωστόσο, αυτή τη φορά, αντί να βασίζονται κυρίως σε περιφερειακούς πληρεξούσιους - που κάποτε αποτελούσαν την πρώτη γραμμή άμυνας - η Τεχεράνη εφαρμόζει πλέον η ίδια το δόγμα αυτό.
«Η προσέγγιση των ΗΠΑ βασίζεται σε ευσεβείς πόθους»
Ο Άλι Βαέζ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ εισήλθαν στον πόλεμο απροετοίμαστες, καθοδηγούμενες από «πολλούς ευσεβείς πόθους και όχι από καλά μελετημένες στρατηγικές».
Η Ουάσινγκτον, είπε, δεν κατάφερε να προβλέψει τις επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε κράτη του Κόλπου, τις διαταραχές στις ναυτιλιακές οδούς ή την ανάγκη εκκένωσης πολιτών - ελλείψεις που, όπως υποστήριξε, αντανακλούν την αδυναμία να αφομοιώσει διδάγματα από τον ρόλο των drones στον σύγχρονο πόλεμο.
Αντιθέτως, το αποκεντρωμένο «δόγμα του μωσαϊκού» του Ιράν - η διασπορά της διοίκησης και του ελέγχου για την αποτροπή αποκεφαλισμού της ηγεσίας - παραμένει σε ισχύ, υπό έναν ενιαίο κόμβο συντονισμού. Ακόμη και μετά τον θάνατο του Χαμενεΐ, δύο πηγές ανέφεραν ότι ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχάμεντ Μπακέρ Καλιμπάφ, πρώην διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης, και ο Αλί Λαριτζανί, επικεφαλής του συμβουλίου εθνικής ασφάλειας του Ιράν, συνέχισαν να κατευθύνουν την πολεμική προσπάθεια από την Τεχεράνη.
Ο Βαέζ υποστήριξε ότι, ενώ οι ΗΠΑ μπορούν να αποδυναμώσουν σημαντικά το Ιράν, η ολοκληρωτική ήττα του θα απαιτούσε χερσαία εισβολή με έως και ένα εκατομμύριο στρατιώτες που θα επιχειρούσαν σε ιδιαίτερα δύσβατο έδαφος - μια δέσμευση για την οποία η Ουάσινγκτον έχει δείξει ότι «δεν έχει το θάρρος να αναλάβει».
Ο Τραμπ, ο οποίος κάποτε υποσχέθηκε να κρατήσει τις ΗΠΑ μακριά από «ηλίθιες» στρατιωτικές επεμβάσεις, επιδιώκει τώρα αυτό που πολλοί ειδικοί θεωρούν έναν πόλεμο επιλογής ανοιχτής διάρκειας, ο οποίος θα μπορούσε να εξελιχθεί στη μεγαλύτερη στρατιωτική εκστρατεία μετά τους πολέμους στο Ιράκ και το Αφγανιστάν.
Ο άμεσος στόχος του Ιράν είναι η επιβίωση, δήλωσε ο Βαέζ. Πέρα από αυτό, ο ευρύτερος στόχος του είναι να αναγκάσει την Ουάσινγκτον να αποδεχθεί ότι ο εξαναγκασμός - είτε μέσω στρατιωτικής βίας, είτε μέσω οικονομικής πίεσης είτε μέσω διπλωματικής απομόνωσης - δεν λειτουργεί.
Το αν ένα τέτοιο μάθημα λίγη αντιληπτό παραμένει αβέβαιο. Ωστόσο, μετατρέποντας τον πιο κρίσιμο ενεργειακό διάδρομο του κόσμου σε όπλο και επεκτείνοντας το πεδίο της σύγκρουσης πολύ πέρα από τα σύνορά του, το Ιράν στοιχηματίζει ότι μπορεί να αντέξει περισσότερο από έναν πολύ ισχυρότερο αντίπαλο.
