Ο Μάρκο Ρούμπιο αναδεικνύεται στον βασικό αρχιτέκτονα της αμερικανικής στρατηγικής που οδήγησε στη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο, έπειτα από μήνες μυστικού σχεδιασμού στον Λευκό Οίκο. Με στενή συνεργασία με τον στενό συνεργάτη του Αμερικανού προέδρου, Μίλερ και την πλήρη εμπιστοσύνη του Τραμπ, ο ΥΠΕΞ των ΗΠΑ περνά πλέον από τον ρόλο του σχεδιαστή σε εκείνον του διαχειριστή της επόμενης ημέρας στη Βενεζουέλα, όπως αναφέρει το CNN.
Καθώς οι ειδικές δυνάμεις των ΗΠΑ εκτελούσαν τη νυχτερινή επιχείρηση για τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο, ο Ντόναλντ Τραμπ παρακολουθούσε τις εξελίξεις από το Μαρ-α-Λάγκο. Στο πλευρό του βρισκόταν ο Μάρκο Ρούμπιο, υπουργός Εξωτερικών και σύμβουλος εθνικής ασφάλειας, ο άνθρωπος που, σύμφωνα με πηγές στον Λευκό Οίκο, είχε διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στον σχεδιασμό της στρατηγικής που οδήγησε σε αυτή τη δραματική εξέλιξη, σύμφωνα με το CNN.
Για τον Ρούμπιο, γιο Κουβανών μεταναστών και πολιτικό που ανδρώθηκε στη νότια Φλόριντα, η Βενεζουέλα αποτελούσε εδώ και χρόνια προσωπική και πολιτική υπόθεση. Η περιοχή όπου ξεκίνησε την καριέρα του φιλοξενεί ισχυρές κοινότητες εξόριστων από τη Βενεζουέλα, την Κούβα και τη Νικαράγουα, γεγονός που, κατά συνεργάτες του, διαμόρφωσε τη σκληρή στάση του απέναντι στα αυταρχικά καθεστώτα της Λατινικής Αμερικής. Ως γερουσιαστής, κατήγγειλε επανειλημμένα τον Μαδούρο ως «ναρκοδικτάτορα» και ζητούσε αυστηρότερες κυρώσεις και διεθνή απομόνωση του Καράκας.
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, τους μήνες πριν από την επιχείρηση ο Ρούμπιο πέρασε μεγάλο μέρος του χρόνου του στον Λευκό Οίκο, συνεργαζόμενος στενά με τον αναπληρωτή προσωπάρχη Στίβεν Μίλερ. Εκεί διαμορφώθηκε ο πυρήνας μιας επιθετικής στρατηγικής που συνδύαζε οικονομική πίεση, ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας στην Καραϊβική και στοχοποίηση δικτύων διακίνησης ναρκωτικών που συνδέονταν με το καθεστώς Μαδούρο. Η προσέγγιση αυτή, όπως περιγράφεται από πηγές, παρείχε το πολιτικό και νομικό υπόβαθρο για την τελική επιχείρηση σύλληψης.
Μετά τη σύλληψη, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι ανέθετε στον Ρούμπιο κεντρικό ρόλο στη «διαχείριση» της Βενεζουέλας, μια διατύπωση σκόπιμα αόριστη, που όμως υπογράμμισε την επιρροή του κορυφαίου Αμερικανού διπλωμάτη. Ο Ρούμπιο ανέλαβε αμέσως επαφές τόσο με τη μεταβατική ηγεσία στο Καράκας όσο και με το Κογκρέσο, προσπαθώντας να πείσει ότι η στρατηγική της κυβέρνησης δεν συνιστά απλώς αλλαγή καθεστώτος, αλλά απόπειρα επιβολής τάξης σε ένα κράτος που θεωρείται εστία εγκληματικών δικτύων και γεωπολιτικής αστάθειας.
Πρώην διπλωμάτες, ωστόσο, προειδοποιούν ότι η επόμενη ημέρα θα είναι πολύ πιο περίπλοκη από την ίδια την επιχείρηση. Η Βενεζουέλα παραμένει θεσμικά αποδιαρθρωμένη, με αποδυναμωμένες κρατικές δομές και βαθιά κοινωνική κρίση. Χωρίς σαφές σχέδιο πολιτικής μετάβασης, χωρίς επαρκή διπλωματική παρουσία επί τόπου και χωρίς καθορισμένους μηχανισμούς λογοδοσίας, ο κίνδυνος παρατεταμένης και ασταθούς εμπλοκής είναι υπαρκτός.
Ο ίδιος ο Ρούμπιο επιχειρεί να πλαισιώσει τη νέα φάση γύρω από το αμερικανικό εθνικό συμφέρον: έλεγχο των μεταναστευτικών ροών, καταπολέμηση της διακίνησης ναρκωτικών, ενεργειακή ασφάλεια και απομάκρυνση ανταγωνιστικών επιρροών από τη χώρα με τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο. Δημοκρατική μετάβαση και θεσμική ανασυγκρότηση, λένε συνεργάτες του, τοποθετούνται σε δεύτερο χρόνο.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Ρούμπιο βρίσκεται πλέον στην αιχμή του δόρατος της αμερικανικής πολιτικής για τη Βενεζουέλα. Υπήρξε ο αρχιτέκτονας της πίεσης που οδήγησε στην πτώση του Μαδούρο. Τώρα, όμως, θα κριθεί από κάτι πολύ δυσκολότερο: αν μπορεί να μετατρέψει μια επιχείρηση ισχύος σε ένα βιώσιμο σχέδιο σταθερότητας.
AP, Reuters: Η επόμενη μέρα στη Βενεζουέλα: Το σχέδιο των ΗΠΑ, η κυβέρνηση στο Καράκας και τα τελεσίγραφα
Μετά τη θεαματική σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο, ο Ντόναλντ Τραμπ δηλώνει ανοιχτά ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να «κυβερνήσουν» τη Βενεζουέλα, ανοίγοντας ένα νέο, αχαρτογράφητο κεφάλαιο στην αμερικανική εξωτερική πολιτική στη Λατινική Αμερική.
Ωστόσο, χωρίς στρατιωτική παρουσία επί του εδάφους και με κλειστή την αμερικανική πρεσβεία στο Καράκας, το σχέδιο της Ουάσινγκτον μοιάζει να στηρίζεται σε εύθραυστες ισορροπίες, εσωτερικές συμμαχίες και σκληρά διλήμματα που απειλούν να μετατρέψουν την «επόμενη μέρα» σε πεδίο πολιτικής αβεβαιότητας.
Στην πλειονότητα των σχολίων του μετά την αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση, ο Ντόναλντ Τραμπ επαναλαμβάνει την ιδέα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αναμένουν προσωρινά να «κυβερνήσουν» τη χώρα των 30 εκατομμυρίων κατοίκων σε μια κατεστραμμένη οικονομία.
Όμως η Ουάσινγκτον φαίνεται να είναι από λίγο έως καθόλου προετοιμασμένη να αναλάβει τον έλεγχο σε τέτοια κλίμακα: η αμερικανική πρεσβεία στο Καράκας έχει κλείσει, καμία επιτόπια αμερικανική στρατιωτική παρουσία δεν είναι γνωστή, και ο Αμερικανός πρόεδρος μίλησε αόριστα για το ότι η δική του κυβέρνηση θα είναι επί το έργον.
Πηγή: AP Photo
Ακόμη και η εισβολή στο Ιράκ το 2003 - που κόστισε στις ΗΠΑ του Τζορτζ Γ. Μπους πολλές επικρίσεις - είχε σχεδιαστεί περισσότερο, με την τοποθέτηση μιας προσωρινής Αρχής του συνασπισμού ως μεταβατικής κυβέρνησης.
Προς το παρόν, ο Ντόναλντ Τραμπ λέει πως η Ουάσινγκτον εργάζεται με την Ντέλσι Ροντρίγκες, την πρώην αντιπρόεδρο του Νικολάς Μαδούρο που ορκίστηκε χθες Δευτέρα προσωρινή πρόεδρος από τους θεσμούς της χώρας της, απειλώντας την ότι θα έχει «χειρότερη» τύχη αν δεν υποκύψει στις αμερικανικές αξιώσεις, που επικεντρώνονται στην πρόσβαση των ΗΠΑ στα αποθέματα πετρελαίου της Βενεζουέλας.
«Δεν είναι ότι θα κυβερνήσουμε - θα ελέγξουμε την πολιτική» της Βενεζουέλας, διευκρίνισε την Κυριακή στο NBC ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας Μάρκο Ρούμπιο.
Ο κουβανικής καταγωγής υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ θεωρεί εδώ και καιρό ότι η εξουσία του Νικολάς Μαδούρο είναι παράνομη και υποστηρίζει την αντιπολίτευση στη Βενεζουέλα, που υποστηρίζει ότι κέρδισε τις προεδρικές εκλογές του 2024 - και την οποία η Ουάσινγκτον αναγνώρισε ως νικήτρια στα τέλη της θητείας του Τζο Μπάιντεν.
Τι θα απογίνει η Βενεζουέλα μετά τον Μαδούρο
Όμως τις ώρες που ακολούθησαν τη θεαματική αμερικανική επέμβαση, ο Ντόναλντ Τραμπ απέρριψε τη Μαρία Κορίνα Ματσάδο, προσωπικότητα της αντιπολίτευσης και πρόσφατα βραβευθείσα με Νόμπελ Ειρήνης.
«Δεν έχει ούτε την αναγκαία υποστήριξη, ούτε τον σεβασμό στη χώρα της», εκτίμησε.
Πηγή: Stian Lysberg Solum/NTB Scanpix, Pool Photo via AP
«Η μοναδική λύση ώστε η Ματσάδο να εγκατασταθεί στο προεδρικό μέγαρο και να κυβερνήσει τη χώρα θα ήταν μια μαζική αμερικανική στρατιωτική παρουσία, που θα ήταν πολύ αιματηρή, θα είχε λίγες πιθανότητες επιβίωσης, και θα δημιουργούσε τεράστια προβλήματα εσωτερικής πολιτικής για τον Τραμπ», ένα από τα επιχειρήματα του οποίου στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας ήταν μια μη επεμβατική θέση, λέει ο Μαρκ Τζόουνς, ειδικός στη Βενεζουέλα στο Πανεπιστήμιο Ράις του Τέξας.
Η Ντέλσι Ροντρίγκες που ήταν σε επαφή με τις Ηνωμένες Πολιτείες κατά την αμερικανική επίθεση σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, εκφώνησε αρχικά μια επιθετική ομιλία το Σάββατο χαρακτηρίζοντας τον Νικολάς Μαδούρο «μοναδικό πρόεδρο» μιας Βενεζουέλας έτοιμης να «υπερασπιστεί τον εαυτό της». Ο τόνος της μεταβλήθηκε γρήγορα - την Κυριακή μίλησε για «ατζέντα συνεργασίας».
«Από μία πλευρά, πρέπει να φαίνεται αγανακτισμένη από αυτό που συνέβη. Την ίδια στιγμή, πρέπει να φαίνεται ανοικτή στην προώθηση φιλοαμερικανικών πολιτικών που θα είναι πολύ δύσκολο να αποδεχθεί το καθεστώς της, καθώς επί 27 χρόνια θεωρούσε τις Ηνωμένες Πολιτείες ορκισμένο εχθρό του», εξηγεί ο Ράιαν Μπεργκ, ερευνητής στο Centre for Strategic and International Studies στην Ουάσινγκτον.
Όμως η κίνηση δεν θα είναι εύκολη, προβλέπει ο πρώην δεύτερος στην ιεραρχία της αμερικανικής πρεσβείας στο Καράκας, προτού κλείσει το 2019.
Η Ντέλσι Ροντρίγκες «επωφελείται της προσφοράς του Τραμπ και του Ρούμπιο και λέει 'βέβαια, θα συνεργαστούμε'», αλλά το κάνει μόνο «για να κερδίσει χρόνο και να εδραιώσει τη θέση της» στο εσωτερικό, λέει ο Μπράιαν Ναράνχο στο Γαλλικό Πρακτορείο, εκτιμώντας πως δεν θα είναι «μαριονέτα» της Ουάσινγκτον.
AP Photo/Ariana Cubillos
Καθώς, για να ελέγξει τη Βενεζουέλα όπως ευελπιστεί, η Ουάσινγκτον θα πρέπει επίσης να εξασφαλίσει την υποστήριξη άλλων σημαντικών προσώπων του καθεστώτος Μαδούρο όπως ο Βλαντιμίρ Παντρίνο Λόπες, που ελέγχει τον στρατό, υπογραμμίζει ο Μαρκ Τζόουνς.
Μερικές από τις αμερικανικές απαιτήσεις, όπως οι σχετικές με τη διακίνηση ναρκωτικών, μπορεί να είναι εύκολο να ικανοποιηθούν από την Ντέλσι Ροντρίγκες. Άλλες, όπως η ρήξη με την Κούβα, μπορεί να είναι πολύ πιο δύσκολο να γίνουν αποδεκτές από μια κυβέρνηση ριζωμέννη στην παράδοση του αριστερού πρώην προέδρου Ούγο Τσάβες.
«Αυτή η ομάδα θα αντισταθεί με όλες της τις δυνάμεις επειδή η ιδέα πως η Βενεζουέλα θα γίνει κράτος υποτακτικό στις ΗΠΑ είναι το αντίθετο της μπολιβαριανής επανάστασης», συνοψίζει ο ειδικός στη λατινοαμερικανική χώρα.
