Αν ο αμερικανο-ισραηλινός πόλεμος κατά του Ιράν τελείωνε αύριο, το συμπέρασμα είναι το εξής: ο πρωθυπουργός Μπένιαμιν Νετανιάχου θα βγει πιο ισχυρός, ενώ ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ θα μείνει να διαχειριστεί το σοκ στις παγκόσμιες αγορές και στους συμμάχους του Κόλπου που έχουν επωμιστεί το μεγαλύτερο κόστος.
Για τον Νετανιάχου, λένε οι αναλυτές, ο πόλεμος έχει αναδιαμορφώσει τον πολιτικό χάρτη του Ισραήλ σύμφωνα με τους δικούς του όρους, στρέφοντας την προσοχή μακριά από τη Γάζα και προς το Ιράν, όπου η εθνική συναίνεση είναι ισχυρότερη και τα διαπιστευτήριά του σε θέματα ασφάλειας και οικονομίας έχουν τη μεγαλύτερη απήχηση.
Για τον Τραμπ, συνέβη το αντίθετο: τον παγίδευσε σε μια σύγκρουση χωρίς σαφή διέξοδο, εκθέτοντας τους Άραβες συμμάχους του στον Κόλπο σε αυξανόμενους κινδύνους και υπονομεύοντας το οικονομικό σενάριο που τροφοδότησε την επιστροφή του στην εξουσία.
«Υπάρχει ένας σαφής νικητής και ένας σαφής ηττημένος», δήλωσε ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, πρώην διαπραγματευτής των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή. «Ο Νετανιάχου είναι μακράν ο βασικός νικητής. Έχει αποδείξει τη στρατιωτική ικανότητα του Ισραήλ. Τα κράτη του Κόλπου είναι μακράν οι μεγαλύτεροι ηττημένοι».
Για τον Τραμπ, είπε ο Μίλερ, δεν υπάρχει διέξοδος που θα του επέτρεπε να κηρύξει νίκη και να αποχωρήσει.
Ο Τραμπ, ο οποίος απαίτησε την άνευ όρων παράδοση του Ιράν, περίμενε να βρει μια Ντέλσι Ροντρίγκεζ στο Ιράν, μια εύκαμπτη μεσάζοντα εξουσίας τύπου Βενεζουέλας, όπως είπε ο ειδικός για το Ιράν, Καρίμ Σαντζαντπούρ, αλλά αντίθετα «βρήκε έναν ιρανικό Κιμ Γιονγκ-ουν», επικαλούμενος το προκλητικό αυταρχικό μοντέλο της Βόρειας Κορέας.
Σε αντίθεση με την Ουάσιγκτον, ο πόλεμος κατά του Ιράν θεωρείται ευρέως στο Ισραήλ όχι ως πόλεμος επιλογής αλλά ως πόλεμος αναγκαιότητας, είπε ο Νάταν Σακς, ανώτερος ερευνητής στο Ινστιτούτο Μέσης Ανατολής. «Ακόμη και αν δεν συμβεί αλλαγή καθεστώτος», είπε ο Σακς, «η αποδυνάμωση του Ιράν και του (μιλιτιακού) άξονα που ηγείται είναι ένας τεράστιος στόχος για τον Νετανιάχου».
Μόνο δύσκολες επιλογές για τον Τραμπ
Ισραηλινοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι ο πόλεμος έχει χωριστεί σε δύο μέρη, με το Ισραήλ να επικεντρώνεται στο δυτικό και βόρειο Ιράν, επιτιθέμενο σε εγκαταστάσεις βαλλιστικών πυραύλων και πυρηνικές εγκαταστάσεις, ενώ οι ΗΠΑ επικεντρώνονται στο ανατολικό και νότιο τμήμα, συμπεριλαμβανομένων των Στενών του Ορμούζ, για να αποδυναμώσουν τις ναυτικές δυνατότητες του Ιράν.
Το Ισραήλ έχει ηγηθεί των εξουδετερώσεων ανώτερων στελεχών του Ιράν, αναφέρουν αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένου του αρχηγού ασφαλείας Αλί Λαριτζάνι την Τρίτη και του υπουργού Πληροφοριών, Εσμάιλ Χατίμπ, την Τετάρτη. Ο υπουργός Άμυνας, Ίσραελ Κατς, δήλωσε ότι ο ίδιος και ο Νετανιάχου έχουν εξουσιοδοτήσει τον στρατό να χτυπήσει οποιονδήποτε ανώτερο Ιρανό αξιωματούχο εντοπίσει, χωρίς να απαιτείται περαιτέρω έγκριση.
Αυτά τα κέρδη, ωστόσο, δεν έχουν φέρει τον πόλεμο πιο κοντά στο τέλος. Ο Τραμπ έχει μπροστά του τρεις κακές επιλογές: να παρατείνει τις επιθέσεις, να κηρύξει νίκη και να ελπίζει ότι η Τεχεράνη θα υποχωρήσει, ή να κλιμακώσει δραματικά τη σύγκρουση – καμία από τις οποίες δεν προσφέρει μια σαφή διέξοδο, σύμφωνα με τους αναλυτές.
Η επικεφαλής των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών Τούλσι Γκάμπαρντ δήλωσε στο Κογκρέσο την Τετάρτη ότι, ενώ η ιρανική κυβέρνηση έχει αποδυναμωθεί από την έναρξη του πολέμου, παραμένει ανέπαφη, με την Τεχεράνη και τους εκπροσώπους της να εξακολουθούν να είναι σε θέση να επιτεθούν σε αμερικανικά και συμμαχικά συμφέροντα σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Η προφανής εσφαλμένη εκτίμηση του Τραμπ έχει έντονες επιπτώσεις στον Κόλπο. Καθώς το Ιράν εκτοξεύει πυραύλους και drones σε εμπορικά κέντρα και «στραγγαλίζει» το Ορμούζ, πηγή για το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου, ο κίνδυνος είναι οι χώρες του Κόλπου να γίνουν το μεγαλύτερο θύμα, λένε οι αναλυτές.
«Η κοινή απειλή που αντιλαμβάνονται τώρα (τα αραβικά κράτη του Κόλπου) δεν είναι άλλη από τη μελλοντική ασφάλεια και σταθερότητα του Κόλπου», δήλωσε ο Μίλερ, επίσης ανώτερος ερευνητής στο Ίδρυμα Κάρνεγκι για τη Διεθνή Ειρήνη. «Η αντίληψη ότι ο Κόλπος αντιπροσωπεύει το μέλλον της περιοχής βρίσκεται τώρα σε κίνδυνο – και μαζί με αυτήν, το όραμα του Κόλπου για τον εαυτό του».
ΗΠΑ και Ισραήλ έχουν διαφορετικές απόψεις για τις επιπτώσεις του πολέμου
Αναλυτές αναφέρουν ότι το Ισραήλ ενδέχεται να είναι πιο πρόθυμο από τις Ηνωμένες Πολιτείες να ανεχθεί την αστάθεια στο Ιράν, υπολογίζοντας ότι θα αντιμετωπίσει πολύ λιγότερες περιφερειακές επιπτώσεις, ειδικά μετά την αποδυνάμωση των αντιπροσώπων του, της Χαμάς και της Χεζμπολάχ, τα τελευταία τρία χρόνια.
Ταυτόχρονα, η Ουάσιγκτον και οι εταίροι της στον Κόλπο είναι πολύ πιο εκτεθειμένοι σε επιθέσεις κατά των ενεργειακών υποδομών που οδηγούν σε αύξηση των τιμών του πετρελαίου και διαταράσσουν τη ναυτιλία.
Ο Ασάφ Όριον, πρώην επικεφαλής στρατηγικής του ισραηλινού στρατού, δήλωσε ότι τα κράτη της περιοχής αμφισβητούν αν το Ισραήλ επιδιώκει το χάος στο Ιράν, προσθέτοντας ότι το Ισραήλ θα επηρεαστεί λιγότερο από μια τέτοια αστάθεια σε σχέση με τους γείτονές του ή την Ουάσιγκτον.
Στην ουσία, λένε οι αναλυτές, οι δύο σύμμαχοι έχουν διαφορετικές αντιλήψεις για τον κίνδυνο: το Ισραήλ θεωρεί το Ιράν ως μια δυνητικά υπαρξιακή απειλή, ενώ η Ουάσιγκτον επικεντρώνεται περισσότερο στην αποφυγή ενός παρατεταμένου πολέμου που θα μπορούσε να επιβάλει βαρύ οικονομικό κόστος και να βλάψει τις συμμαχίες.
Σαν να ήθελε να επεξηγήσει αυτό το σημείο, μια ισραηλινή επίθεση στο τεράστιο κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars του Ιράν, το μεγαλύτερο υπεράκτιο κοίτασμα φυσικού αερίου στον κόσμο το οποίο μοιράζεται με το Κατάρ, προκάλεσε την οργισμένη αντίδραση του Τραμπ. Δήλωσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι οι ΗΠΑ «δεν γνώριζαν τίποτα για αυτή τη συγκεκριμένη επίθεση» και ότι το Κατάρ, σύμμαχος των ΗΠΑ που έχει αντιμετωπίσει ιρανικές επιθέσεις στις δικές του εγκαταστάσεις φυσικού αερίου, δεν είχε εμπλακεί.
Η ανάρτηση του Τραμπ την Τετάρτη υπογράμμισε τη λεπτή ισορροπία που επιδιώκει μεταξύ της στενής στρατιωτικής συμμαχίας των ΗΠΑ με το Ισραήλ και των σημαντικών σχέσεων των ΗΠΑ με τους πλούσιους σε πετρέλαιο αραβικούς εταίρους του Κόλπου.
Ο Τραμπ και ο Νετανιάχου μιλούν τηλεφωνικά καθημερινά από την έναρξη του πολέμου, σύμφωνα με Ισραηλινούς αξιωματούχους. Ωστόσο, η άρνηση του Τραμπ ότι γνώριζε εκ των προτέρων την ισραηλινή επίθεση έρχεται σε αντίθεση με προηγούμενες δηλώσεις τόσο του ίδιου όσο και του Νετανιάχου ότι οι στρατοί τους πολεμούν σε απόλυτη συντονισμένη δράση.
Τι συμβαίνει στο Ισραήλ
Ενώ ο πόλεμος εναντίον του Ιράν απολαμβάνει τη δημόσια υποστήριξη στο Ισραήλ και θα μπορούσε να ωφελήσει πολιτικά τον Νετανιάχου, δεν έχει ακόμη μεταφραστεί σε άνοδο στις δημοσκοπήσεις εν όψει των εκλογών που θα διεξαχθούν αργότερα φέτος.
Αυτή η ασυμφωνία μεταξύ της δημόσιας υποστήριξης και του πολιτικού οφέλους καλύπτεται, προς το παρόν, από τις ανοδικές ισραηλινές αγορές. Η άνοδος της ισραηλινής χρηματιστηριακής αγοράς και η ισχύς του σέκελ μπορεί να προβάλλουν εμπιστοσύνη, αλλά κρύβουν μια πιο επισφαλή πραγματικότητα.
