Δεν βλέπει πραγματική ειρήνευση, αλλά μια εύθραυστη τεχνική συμφωνία αποκλιμάκωσης με πολλά ανοιχτά μέτωπα, ο Μάριος Ευθυμιόπουλος, σχολιάζοντας το ενδεχόμενο συμφωνίας ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν. Ο διευθυντής του think tank Strategy International (SI) και Αναπληρωτής Καθηγητής Διεθνούς Ασφάλειας και Στρατηγικής στο Πανεπιστήμιο Vytautas Magnus της Λιθουανίας υπογραμμίζει ότι το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο η κατάπαυση του πυρός ή η ηρεμία στις αγορές, αλλά το ποιος θα ελέγξει στην πράξη το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και με ποιους μηχανισμούς.
Σε συνέντευξή του στο Liberal, εκτιμά ότι το Ισραήλ δεν πρόκειται να θεωρήσει επαρκή μια συμφωνία που δεν απαντά πλήρως στο πυρηνικό ζήτημα και δεν αποκλείει συνέχιση επιχειρήσεων, ακόμη και μέσω μυστικών υπηρεσιών, εφόσον κρίνει ότι η απειλή παραμένει.
Παράλληλα, χαρακτηρίζει «κακή» μια συμφωνία στην οποία οι ΗΠΑ θα δώσουν πολλά ανταλλάγματα για να ηρεμήσει η αγορά, ενώ το Ιράν δεν θα παραδώσει το πυρηνικό του πρόγραμμα, αλλά απλώς θα δεσμευθεί ότι δεν θα κατασκευάσει πυρηνικά όπλα.
Συνέντευξη στον Χρήστο Θ. Παναγόπουλο
Μιλάμε για στρατηγική συμφωνία ΗΠΑ - Ιράν ή για ένα τακτικό deal αποκλιμάκωσης με στόχο να ανοίξει ο Ορμούζ και να ηρεμήσουν οι αγορές;
Δεν είναι ούτε το ένα ούτε το άλλο. Είναι μια διαδικασία με την οποία, αφενός, θέλουν να κλείσουν το κυρίως μέρος της εμπόλεμης ζώνης, της εμπόλεμης κατάστασης. Η προτροπή ότι θα ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ έχει να κάνει κυρίως με μηνύματα στην αγορά, αλλά η ουσία του πράγματος μένει: δηλαδή, με μια συμφωνία έτσι απλά, το ιρανικό καθεστώς τι θα γίνει; Τα πυρηνικά τι θα γίνουν; Ναι μεν θα έχουν ανταλλαγές, αλλά τα ανταλλάγματα με αυτά φτάνουν; Είναι μια διαδικασία η οποία θα πάρει πολύ περισσότερο καιρό από ό,τι λένε και δεν είμαι τελείως σίγουρος ότι θα συμφωνηθεί έτσι απλά και έτσι απλά θα υλοποιηθεί.
Είναι μια προσπάθεια, κατ’ αρχάς, κατάπαυσης του πυρός. Δεν υπάρχει συνθήκη ειρήνης. Για να υπάρχει συνθήκη ειρήνης, πρέπει να έχει κηρυχθεί ένας πόλεμος. Έχει κηρυχθεί πόλεμος; Όχι. Έχουν κηρυχθεί εχθροπραξίες. Οι εχθροπραξίες είναι βασισμένες πάνω σε τρομοκρατικά και αντιτρομοκρατικά γεγονότα. Δεν είναι ανοιχτός πόλεμος.
Άρα θα υπάρχουν συμφωνίες και συνθήκες. Θα υπάρχει μια συμφωνία, βέβαια, η οποία θα λέει ότι θα υπάρχει κατάπαυση του πυρός. Αλλά δεν είναι η ειρήνευση. Για να υπάρχει ειρήνευση σε μια τέτοια περιοχή πρέπει να υπάρχουν μέτρα εμπιστοσύνης. Τα μέτρα εμπιστοσύνης γίνονται από τις ΗΠΑ με το Ιράν τουλάχιστον τα τελευταία 15 χρόνια. Και έχουν αποτύχει πολλάκις, γιατί το Ιράν φταίει.
Γιατί το Ιράν, εκεί που είναι να υπογράψει, τραβιέται. Αυτή είναι η τακτική του. Γι’ αυτό και είμαι επιφυλακτικός σε αυτήν την υπογραφή. Αν δεν δω την υπογραφή να γίνεται... Γιατί λένε τώρα ότι εκεί που ήταν να βρεθούν στη Γενεύη, τώρα είπαν ότι θα γίνει ηλεκτρονικά, ότι θα το κάνει το Πακιστάν ηλεκτρονικά και μετά διά ζώσης. Δηλαδή, τώρα μου φαίνεται λίγο εφέ αυτό το πράγμα που γίνεται αυτή τη στιγμή. Μόλις αυτό περάσει, τότε θα αρχίσουν τα μέτρα ανοικοδόμησης.
Δεν γίνονται έτσι οι συμφωνίες, από τη μια στιγμή στην άλλη. Και για να καταλάβετε τι εννοώ: τα αμερικανικά στρατεύματα που υπάρχουν στην περιοχή εκεί πέρα είναι ακόμα σε πολεμική κατάσταση. Δηλαδή, θα σταματήσει έτσι απλά; Ωραία. Άμα σταματήσει έτσι απλά, τότε ο ΟΗΕ έχει πολύ μεγάλο ρόλο. Οι ΗΠΑ πρέπει να ενημερώσουν τους συμμάχους κ.ο.κ. για το πώς θα γίνουν τα πράγματα και τι θα φέρουν ως αποτέλεσμα.
Και βεβαίως είναι σίγουρο ότι το Ιράν δέχεται πιέσεις. Από εκεί και πέρα όμως, άμα υπάρχει κάποια συμφωνία, θα ξέρετε ότι θα περάσει τουλάχιστον μια εβδομάδα με το «κερδίσαμε εμείς» και «κέρδισαν οι άλλοι». Τελικά ποιος χάνει; Τελικά ποιος κέρδισε το momentum;
Ή, αν είναι να γίνει μια τέτοια συμφωνία, θεωρώ πως θα είναι περίεργη, αν όχι κάκιστη. Γιατί τη λέω κάκιστη; Γιατί οι ΗΠΑ δίνουν πάρα πολλά πράγματα ως αντάλλαγμα, προφανώς για να ηρεμήσει η αγορά, αλλά το Ιράν το μόνο που πρέπει να κάνει είναι να παραδώσει το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Εδώ δεν θα το παραδώσει. Απλά δεσμεύεται ότι δεν θα κάνει πυρηνικά όπλα. Δηλαδή, είναι μια κακή συμφωνία αν γίνει αυτό το πράγμα. Από εκεί και πέρα όμως, αν όντως ήταν να φτάσουμε σε αυτή τη συμφωνία, τότε γιατί έφυγαν και οι δύο πλευρές από τη συνθήκη που υπήρχε επί ΔΟΑΕ, για τον έλεγχο των πυρηνικών του Ιράν;
Πώς σχολιάζετε τη δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ ότι δεν έπρεπε να συμβεί το χτύπημα στη Βηρυτό και ότι Ισραήλ και Χεζμπολάχ θα πρέπει να σταματήσουν τις εκατέρωθεν επιθέσεις;
Αδύνατο. Προφανώς γιατί επισκιάζει την όλη διαδικασία έτσι όπως υπάρχει. Προφανώς γιατί οι Ιρανοί απειλούν. Το ερώτημα είναι γιατί τους αφήνουν να απειλούν με αυτήν την έννοια και δεν τους μιλάνε με πολύ πιο ισχυρή φωνή, από τη στιγμή που έχουν καταφέρει τα πλήγματα αυτά απέναντι στο Ιράν.
Είναι προφανές ότι υπάρχει ένα σχέδιο πολύ διαφορετικό, που έχει να κάνει με την αλλαγή του καθεστώτος στο σύνολό του. Και εγώ έχω την εντύπωση ότι ο στόχος είναι ουσιαστικά να παίξουν το παιχνίδι των Ιρανών μέχρι να υπάρξει αμφισβήτηση μεταξύ των Φρουρών της Επανάστασης και της κυβέρνησης του Ιράν. Γιατί ήδη σήμερα είχαν κάποιες διαδηλώσεις στο Ιράν εναντίον μιας υποτιθέμενης συμφωνίας.
Άρα, αν υπάρξει συμφωνία, θα μπουν σε μια διαδικασία να μαλώνουν οι Φρουροί της Επανάστασης και η υπάρχουσα κυβέρνηση. Άρα, μάλλον τα πράγματα είναι πολύ πιο διαφορετικά από ό,τι δείχνουν αυτή τη στιγμή. Τώρα, στο γεγονός του Λιβάνου από μόνο του, εντάξει, είπε ότι δεν έπρεπε να γίνει μια τέτοια επίθεση τη στιγμή που πάει να γίνει μια συμφωνία.
Όμως, υποτίθεται ότι ο Λίβανος δεν σχετίζεται με τη συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αν οι Ιρανοί θεωρούν ότι σχετίζεται με τον Λίβανο, τότε οι Ιρανοί εξακολουθούν να προσπαθούν να ελέγξουν τη Χεζμπολάχ. Η Χεζμπολάχ, όπως είπε και ο πρόεδρος Αούν του Λιβάνου, πρέπει να φύγει, τουλάχιστον το στρατιωτικό της σκέλος, γιατί είναι τρομοκρατική οργάνωση, και ο Λίβανος ανήκει μόνο στους Λιβανέζους. Νομίζω ότι έχει δίκιο σε αυτό.
Λοιπόν, μπορεί ο Τραμπ να το είπε για λόγους πολιτικούς και επικοινωνιακούς αυτή τη στιγμή, γιατί έχει μπει σε μια διαδικασία πιθανής συμφωνίας ενός γεγονότος. Αλλά δεν είναι ο τελικός σκοπός. Οι Ισραηλινοί ποτέ δεν είπαν ότι θα σταματήσουν, ανεξάρτητα από το αν θα υπάρχει συμφωνία ή όχι.
Σύμφωνα με το Reuters και με βάση τη συμφωνία, το Ιράν δεσμεύτηκε να μην αποκτήσει ή να κατασκευάσει πυρηνικά. Συνιστά αυτό, κατά την άποψή σας, μία νίκη για τον Ντόναλντ Τραμπ;
Συνιστά νίκη για την πολιτική επικοινωνία, δεδομένου ότι έρχονται εκλογές στις ΗΠΑ. Όμως, η πραγματικότητα λέει ότι, αν υπήρχε μία συμφωνία, ήταν η συμφωνία που θα έκαναν μέσω της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας για τον έλεγχο των πυρηνικών εργαστηρίων.
Ποιος θα κάνει τον έλεγχο αυτόν; Πώς θα υλοποιήσουν το πρόγραμμα, δηλαδή πώς θα σταματήσουν να κάνουν εμπλουτισμό του ουρανίου στην πραγματικότητα; Δηλαδή, αν είναι να το χρησιμοποιήσουν για σκοπούς ηλεκτροδότησης, υπάρχει αντίστοιχη συνθήκη, την οποία πρέπει να υπογράψουν και την οποία αμφιβάλλω αν θα υπογράψουν. Άρα, είναι πολιτική επικοινωνία αυτή τη στιγμή. Γιατί οι ΗΠΑ, όσο και να θέλουν να ασκήσουν πολιτική επιρροή, το διεθνές δίκαιο είναι ένα και ο Καταστατικός Χάρτης του ΟΗΕ είναι ένας.
Οι συμφωνίες και οι συνθήκες γίνονται βάσει του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ. Άρα, το σημαντικό είναι να μας απαντηθεί κατά πόσο θα έχει έναν ρόλο ο ΟΗΕ πάνω σε αυτά και πώς θα υλοποιηθεί. Γιατί, κατά τα άλλα, είναι μια διμερής συμφωνία και τίποτα παραπάνω.
Η αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων και η πιθανή χαλάρωση των κυρώσεων στο πετρέλαιο ενισχύουν τη σταθερότητα ή δίνουν στο Ιράν νέα οικονομική δυνατότητα να στηρίξει τους περιφερειακούς του βραχίονες; Τι λέτε;
Νομίζω αυτό έχει να κάνει με την πρώτη ερώτηση που μου κάνατε, όπου σας είπα: πώς θα εξαλειφθούν 40 χρόνια; Εδώ μιλάμε για μια χώρα η οποία εκπαίδευσε γενναίους ανθρώπους. Είτε αυτό ήταν στην Υεμένη, είτε αυτό είναι με τους Χούθι, είτε ήταν με τη Χεζμπολάχ, είτε ήταν με τη Χαμάς, είτε ήταν με άλλες τρομοκρατικές ομάδες, οι οποίες δρουν σε άλλες χώρες όπως είναι το Ιράκ. Αυτές οι ομάδες θα εξαλειφθούν; Θα παραδώσουν τα όπλα;
Πώς θα γίνει, λοιπόν, να απελευθερώσουν λεφτά και ως τι; Δηλαδή, πώς θα ελέγξουν ότι αυτά τα λεφτά θα πάνε για τις επενδύσεις και την ανοικοδόμηση της οικονομίας και της κοινωνίας; Δηλαδή, έχει αποδείξει το Ιράν ότι θα ανοίξει την αγορά του σε μια παγκόσμια αγορά; Και ξέρετε, όσο μιλάμε, υπάρχουν ομάδες που έχουν παρεισφρύσει στο Ιράν. Είναι και από την Κίνα και από τη Ρωσία και από το Κατάρ. Προσπαθούν να βρουν μια λύση, γιατί υπάρχει όντως μια πίεση. Προφανώς, αν υπογραφεί αυτό, θα είναι το πρώτο βήμα.
Αλλά επί της ουσίας, για να απελευθερωθούν τόσα δισεκατομμύρια δολάρια, νομίζω ότι θα πρέπει να δώσει εξηγήσεις ο πρόεδρος Τραμπ: γιατί παίζει αυτόν τον ρόλο και γιατί το κάνει; Δηλαδή, εξαγοράζει συνειδήσεις, με λίγα λόγια.
Είναι σίγουρο ότι θα εξαγοράσει τη συνείδησή τους; Δηλαδή, θα τους δώσει και τα μισά δισεκατομμύρια από τα 24 δισεκατομμύρια, συν τις επενδύσεις, συν τις ανακατασκευές; Δεν νομίζω ότι είναι έτσι απλά εύκολο.
Και μάλιστα, σε ένα πρόσφατο παραπλανητικό άρθρο που είδα, γράφτηκε ότι θα άφηναν δισεκατομμύρια οι Εμιρατιανοί να ρεύσουν πίσω προς το Ιράν, το διέψευσε κατηγορηματικά και το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΑΕ, ότι γίνεται κάτι τέτοιο. Άρα, λοιπόν, πρέπει να κατανοήσουμε ότι αυτά τα πράγματα είναι ρευστά. Αυτή τη στιγμή είναι μια πολιτική βούληση που έχει η Αμερική, προκειμένου να φέρει κάποια λύση.
Και φαντάζομαι ότι θα είναι και ύστατη, αν δεν πρόκειται να υπογραφούν αυτά τα πράγματα. Από ό,τι κατάλαβα και πριν από λίγες ώρες, από ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ, αν δεν υπάρξει συμφωνία, μπορεί να είναι και η τελευταία.
Πώς θα αντιδράσει το Ισραήλ σε μια συμφωνία που ενδεχομένως δεν απαντά άμεσα και πλήρως στο πυρηνικό ζήτημα;
Εγώ προσωπικά έχω πει ότι, όταν θα τελειώσει η πραγματική πολεμική κατάσταση, θα αρχίσουν δύο πράγματα. Πρώτον, θα είναι μια οικονομική μετρημένη αστάθεια, γιατί δεν ξέρουμε κατά πόσο υπάρχει σταθερότητα ή όχι στην οικονομία. Αυτό γίνεται ήδη τώρα, με αυτό που γίνεται, δηλαδή με αυτό που μπορούμε να δούμε αυτή τη στιγμή.
Το γεγονός δηλαδή το ίδιο θα φέρει μια αστάθεια παροδική και μετά θα φέρει μια μεγαλύτερη αστάθεια, η οποία θα είναι η αναμόρφωση της οικονομίας. Στο πολιτικό κομμάτι όμως, τα πολιτικά δεδομένα αλλάζουν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλανε την αλλαγή του καθεστώτος να εκτονωθεί και μάλλον προς τα εκεί πάνε.
Όμως, οι Ισραηλινοί είχαν επιλογή ότι θα εξολοθρεύουν το καθεστώς. Δεν νομίζω ότι έτσι εύκολα οι Ισραηλινοί θα σταματήσουν και, αν σταματήσει η πολεμική κατάσταση, περαιτέρω επιχειρήσεις αναλαμβάνουν οι μυστικές υπηρεσίες. Μπορεί να μη γίνουν οι αντίστοιχες δολοφονίες τώρα ή αργότερα, αλλά φαντάζομαι ότι εκεί που δεν θα υπάρχει η παραμικρή έννοια ή σκέψη των διεθνών μέσων ενημέρωσης για το τι γίνεται στο Ιράν, δηλαδή μετά από έναν μήνα, μετά από έναν χρόνο, πιθανώς να δούμε κάποιες δολοφονίες που θα έπρεπε να γίνουν, οι οποίες μπορεί να γίνονται σε δεύτερα, τρίτα μέρη, πιθανώς και στο ίδιο το Ιράν.
Πρέπει να καταλάβετε ότι τα πράγματα είναι ρευστά. Δεν είναι ακριβώς όπως κάποιος προσπαθεί να τα εξηγήσει σε μια συνέντευξη ή σε ένα τηλεοπτικό ή σε ένα ραδιοφωνικό. Η πραγματική εικόνα, για να τη δει κάποιος και να την κατανοήσει, πρέπει αφενός να έχει κατανοήσει τι γίνεται στο Ιράν, τι γίνεται στον Αραβικό Κόλπο, τι γίνεται στη Μέση Ανατολή επί του πρακτέου.
Είναι πολύ διαφορετικά τα πράγματα από όσο αντιλαμβάνεται κάποιος, από όσο σκέφτεται κανείς. Και αυτή τη στιγμή νομίζω ότι η διεθνής κοινότητα αυτό που θέλει ως πρωταρχικό στόχο είναι να υπάρχει μια σταθερότητα στην οικονομία για να υπάρχει το εμπόριο, για να μπορέσει να συνεχίσει και να μην πάρουν την ανώδικη πορεία οι τιμές. Γιατί αυτή τη στιγμή ξέρουν όλοι ότι ανεβαίνουν οι τιμές και είναι ίσως η ύστατη ώρα για να γίνει ένας έλεγχος, για να σταματήσουν τα πράγματα.
Η άλλη πλευρά όμως λέει ότι η πραγματικότητα, για να σταθεροποιηθεί ένα Ιράν, πρέπει να σταθεροποιηθεί με κάποια μέτρα ανοικοδόμησης εμπιστοσύνης, να το πω έτσι. Τα μέτρα ανοικοδόμησης εμπιστοσύνης δεν γίνονται από τη μια μέρα στην άλλη. Ούτε υπάρχουν μέτρα ανοικοδόμησης εμπιστοσύνης με αυτό το καθεστώς.
Οι Ισραηλινοί σε αυτό είναι ξεκάθαροι: δεν μπορούν να συζητούν με αυτούς. Και μαζί τους είναι και άλλοι, απλά μπορεί να μην το λένε επισήμως. Είναι και άλλοι. Γιατί, με αυτά που έγιναν την προηγούμενη εβδομάδα, που βομβάρδισαν το αεροδρόμιο του Κουβέιτ, πιστεύετε εσείς ότι έτσι απλά θα φτιάξουν οι σχέσεις;
Άρα, αν κάποιος πληρώνει το Ιράν για την ανοικοδόμηση, έτσι και το Ιράν τώρα πρέπει να πληρώσει ως παράδειγμα την ανοικοδόμηση του αεροδρομίου του Κουβέιτ, του Terminal 1 του Κουβέιτ, που το κατέστρεψαν οι Ιρανοί. Έτσι δεν είναι; Ο ένας πληρώνει τον άλλον. Τις καταστροφές που έκαναν με όλες αυτές τις επιθέσεις στο Ιράν, ποιος θα τις πληρώσει;
Είναι αυτό που είπαμε: ότι, αν υποθέσουμε πως υπάρχει μια συμφωνία, τότε το Ιράν οφείλει να σταματήσει με αυτές τις τρομοκρατικές ομάδες. Όμως αυτές οι ομάδες είναι τρομοκρατικές, δεν είναι καθόλου δημοκρατικές. Και δεν μπορούν να σταματήσουν έτσι απλά.
Άρα θα υπάρχει μια κατάσταση. Κάθε έργο που θα βλέπετε, καταρχήν θα δείτε το εξής: ότι σε περίπτωση που υπάρχει μια συμφωνία, όλες οι πλευρές θα πουν ότι βγήκαν κερδισμένες. Το δεύτερο είναι ότι οι παραστρατιωτικές και τρομοκρατικές ομάδες που υπάρχουν θα βγουν στους δρόμους και θα αρχίσουν να λένε ότι «εμείς εξουσιάζουμε» και «εμείς μπορούμε». Και εκεί πέρα θα γίνουν εγκληματικές πράξεις.
Μόλις φύγει αυτό το μεγάλο κύμα, μετά θα υπάρχει η προσπάθεια, κάτω από το τραπέζι να το πω έτσι, να προσπαθήσουν να εξισορροπήσουν τις δυνάμεις και να πουν «εμείς λέμε αυτό, εμείς λέμε εκείνο». Άρα ξανά πάλι στο μηδέν. Και το Ιράν βέβαια θα κάνει αυτό που έκανε από την αρχή, όπως έκανε και επιχειρησιακά: το κεντρικό κράτος αρνείται οτιδήποτε και θα το κάνουν οι Φρουροί της Επανάστασης.
Δηλαδή κρύβονται με έναν τρόπο τεχνητό από την πραγματικότητα. Με λίγα λόγια, θα καταλήξουμε σε αυτό που έχει η Χεζμπολάχ, ότι έχει το πολιτικό της σκέλος και το στρατιωτικό της σκέλος, όπου η Χεζμπολάχ λέει ότι το πολιτικό σκέλος συζητάει και το στρατιωτικό σκέλος λέει «εμείς δεν ακούμε το πολιτικό». Αυτό θα είναι σε μια μεγαλύτερη κλίμακα.
Καταλαβαίνετε, λοιπόν, ότι αυτό θα έχει επιρροή στο Ιράκ, το οποίο έχει συγκεκριμένο κομμάτι που είναι μαζί με το Ιράν, στη Συρία και βεβαίως θα έχει και στον Λίβανο. Αυτά τα πράγματα δεν λύνονται έτσι απλά. Πρέπει λοιπόν να κοιτάξουμε την ιστορία.
Υπάρχουν πολλά πράγματα που έχουν γίνει και πολλά ζητήματα τα οποία είναι ανοιχτά. Οι Ιρανοί αυτή τη στιγμή, καταρχήν, ονειρεύονται ότι μπορούν να είναι περιφερειακός παράγοντας, αν όχι και παγκόσμιος. Και μαζί από πίσω έρχεται και η Τουρκία, η οποία το παίζει σύμμαχος μαζί της και λίγο ότι συνδέει τη Δύση.
Με βάση την επιστημονική σας εμπειρία, το Ιράν τελικώς εμφανίζεται να διαπραγματεύεται από θέση αδυναμίας ή από θέση ανθεκτικότητας, έχοντας αποδείξει μάλιστα ότι μπορεί να απειλήσει τα Στενά του Ορμούζ και την ενεργειακή ασφάλεια;
Απειλεί τα Στενά του Ορμούζ με τη χαμηλότερη τεχνολογία και με τον μεγαλύτερο τρόπο, για να κάνει μεγαλύτερο κακό με λιγότερη χρήση τεχνολογίας και ανθρώπινου δυναμικού. Με λίγα λόγια, με βαρκάκια. Με βαρκάκια κάνουν οι Ιρανοί αυτά τα χτυπήματα. Δεν υπάρχει πολεμικό ναυτικό αυτή τη στιγμή, ούτε η αντίστοιχη ναυτική ισχύς, για να μπορέσουν να κάνουν τέτοιου είδους χτυπήματα.
Αλλά οι απειλές είναι απειλές. Γιατί ο ιδιώτης, όταν απειλείται, γιατί να μπει σε μια διαδικασία να χάσει εμπορικό πλοίο, το οποίο μπορεί να είναι και πολλών εκατομμυρίων, αν όχι δισεκατομμυρίων; Οπότε δεν μπαίνει κανένας στο ρίσκο να κάνει αυτό το πράγμα. Από την άλλη πλευρά όμως, δεν πρόκειται το Ιράν από μόνο του να σταματήσει. Αυτές οι πολιτικές συμφωνίες θέλουν χρόνο και διαδικασίες.
Είναι αυτό που λέμε: τα μέτρα αντιμετώπισης που πρέπει να υπάρχουν, οι τεχνικές ομάδες, οι ομάδες ελέγχου κ.τ.λ. Γι’ αυτό λέω ότι ο ΟΗΕ πρέπει να παίξει καθοριστικό ρόλο. Δηλαδή, η Αμερική θα το κάνει;
Εκτός αν η Αμερική θέλει να ελέγξει τα Στενά του Ορμούζ, κάτι το οποίο λέω από την αρχή: ότι στα Στενά του Ορμούζ οι ΗΠΑ θέλουν να κάνουν μια διεθνή συνθήκη, προς τα εκεί πηγαίνει το πράγμα έτσι όπως πηγαίνει, όπου θα υπάρχουν οι ΗΠΑ, το Ομάν, το Ιράν, τα ΗΑΕ και η Σαουδική Αραβία στη χρήση και στην επαλήθευση όλων όσων γίνονται στα Στενά του Ορμούζ.
Για την Ελλάδα και την Ανατολική Μεσόγειο, τι θα σήμαινε μια συμφωνία ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν; Μειώνει, κατά την άποψή σας, τον κίνδυνο γενικευμένης ανάφλεξης ή δημιουργεί νέα περιθώρια κινήσεων για την Τουρκία και άλλους περιφερειακούς παίκτες;
Δημιουργεί νέα δεδομένα στις διμερείς τους σχέσεις, δημιουργεί νέα δεδομένα για τη στρατηγική ασφάλεια της περιοχής. Αλλά αυτό που μάλλον πρέπει να επισημάνουμε είναι το εξής: ότι από το 2023 μέχρι σήμερα, όσον αφορά το Ισραήλ, το Ισραήλ βλέπει ότι κάνει έναν πόλεμο εναντίον της τρομοκρατίας, τον οποίο εκμεταλλεύεται και το ίδιο για να φτιάξει έναν χάρτη σταθερότητας και ασφάλειας έτσι όπως το ίδιο τον καταλαβαίνει.
Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν κινήσεις όπως είναι το Αβρααμικό Σύμφωνο, και πιέζουν για το Αβρααμικό Σύμφωνο 2. Εμπορικά υπάρχει και η συμφωνία για τον IMEC και θα υπάρχουν και οι εμπορικές συμφωνίες για το χερσαίο κομμάτι, αυτό που προσπαθεί να κάνει η Τουρκία με το τρένο γύρω-γύρω από τις αραβικές χώρες, για να περνάνε τα προϊόντα και να πηγαίνουν προς τα εκεί.
Υπάρχουν επίσης και οι αραβικές χώρες, οι οποίες από μόνες τους ψάχνουν εναλλακτικές μορφές, όπως είναι τα ΗΑΕ, για να βγουν — όπως βγήκαν — από ένα πολύ μεγάλο κομμάτι του ΟΠΕΚ, για να μπορέσουν να κάνουν μεγαλύτερη παραγωγή πετρελαίου και μεγαλύτερο εξαγωγικό ποσοστό διαμέσου άλλων υποδομών, από άλλα μέρη και όχι από τα υφιστάμενα λιμάνια. Οι μεταφορές μπορούν να γίνονται είτε μέσω της Σαουδικής Αραβίας είτε να πηγαίνουν στην άλλη πλευρά των Εμιράτων ουσιαστικά και να βγαίνουν από εκεί.
Υπάρχει, όμως, κι ένα ζήτημα και και, ολοκληρώνοντας, θα ήθελα να το θέσω ως τροφή για σκέψη: Με δεδομένη μία συμφωνία ή ακόμη κι αν δεν επιτευχθεί μια συμφωνία ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, μήπως θα ήταν σωστό η Ελλάδα να εισέλθει στη διαδικασία των διαπραγματεύσεων με ειδικό διαμεσολαβητή, με σκοπό τη μακροχρόνια επίλυση αυτής της σύγκρουσης;
Δείτε εδώ όλες τις τελευταίες εξελίξεις από τη Μέση Ανατολή
* O Μάριος Ευθυμιόπουλος είναι Διευθυντής & CEO, Strategy International (SI), Αναπληρωτής Καθηγητής Διεθνούς Ασφάλειας και Στρατηγικής, Vytautas Magnus University.
