Ο Ντόναλντ Τραμπ, φαίνεται ολοένα και πιο πρόθυμος να βρει μια διέξοδο από τη σύγκρουση με το Ιράν, ή όπως ο ίδιος το αποκαλεί, να «μειώσει σταδιακά» τον πόλεμο.
Ωστόσο, η στρατηγική εξόδου του παραμένει ασαφής — και τα αντικρουόμενα μηνύματά του υποδηλώνουν ότι δεν έχει ακόμη αποφασίσει τι θα λειτουργούσε καλύτερα: η κλιμάκωση της σύγκρουσης ώστε να τελειώσει γρηγορότερα ή η επιδίωξη μιας διαπραγματευμένης συμφωνίας με την Τεχεράνη.
Όπως αναφέρει η ανάλυση του BBC, μέσα σε λίγες ώρες, η αμερικανική πολιτική φάνηκε να κινείται προς δύο αντίθετες κατευθύνσεις. Από τη μία, το Πεντάγωνο διέταξε την αποστολή χερσαίων δυνάμεων. Από την άλλη, Αμερικανοί διαπραγματευτές κατέθεσαν σχέδιο ειρήνης 15 σημείων. Ο Τραμπ ενίσχυσε αυτή τη διπλή προσέγγιση, καλώντας την Τεχεράνη να αποδεχθεί τη συμφωνία, ενώ ταυτόχρονα απειλούσε με σκληρότερα πλήγματα.
Παρά τις δημόσιες διαβεβαιώσεις περί ελέγχου της κατάστασης, στο εσωτερικό της αμερικανικής διοίκησης επικρατεί ανησυχία. Πρώην αξιωματούχοι εκφράζουν αμφιβολίες για την ύπαρξη σαφούς στρατηγικής, ενώ η απόρριψη του ειρηνευτικού σχεδίου από το Ιράν υποδηλώνει ότι η Ουάσινγκτον δεν καθορίζει πλήρως τις εξελίξεις. Αντίθετα, η Τεχεράνη διατηρεί σημαντική επιρροή στη σύγκρουση.
Κομβικό σημείο της κρίσης αποτελούν τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων ενεργειακών εξαγωγών. Οι ΗΠΑ δεν έχουν καταφέρει να αποτρέψουν τις ιρανικές επιθέσεις σε εμπορικά πλοία, γεγονός που προκαλεί αναταραχή στις αγορές και πλήττει την εικόνα αποτελεσματικότητας της Ουάσινγκτον. Παράλληλα, η περιορισμένη στήριξη των συμμάχων δυσκολεύει τη συγκρότηση διεθνούς μετώπου.
Η σύγκρουση έχει προκαλέσει ρήγματα και στο εσωτερικό του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος. Ενώ η ηγεσία εμφανίζεται αισιόδοξη, αρκετοί βουλευτές αντιδρούν στην ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων. Η αντιπαράθεση μεταξύ των απομονωτιστών του κινήματος MAGA και των πιο επιθετικών «γερακιών» αναδεικνύει βαθιές διαφωνίες για την κατεύθυνση της πολιτικής.
Το αμερικανικό σχέδιο ειρήνης περιλαμβάνει απαιτήσεις όπως εγκατάλειψη του πυρηνικού προγράμματος και περιορισμό των πυραύλων. Ωστόσο, χαρακτηρίζεται «μαξιμαλιστικό» και δύσκολα αποδεκτό από την ιρανική ηγεσία. Η δυσπιστία της Τεχεράνης ενισχύεται από προηγούμενες διακοπές διαπραγματεύσεων, με αποτέλεσμα να αντιμετωπίζει την πρόταση ως μέσο πίεσης.
Η αποστολή στρατευμάτων και τα σενάρια για κατάληψη στρατηγικών σημείων δείχνουν προσπάθεια ενίσχυσης της διαπραγματευτικής θέσης των ΗΠΑ, αλλά ενέχουν κινδύνους κλιμάκωσης. Πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι οι κινήσεις της κυβέρνησης είναι αποσπασματικές και όχι μέρος συνεκτικού σχεδίου.
Καθώς ο πόλεμος συνεχίζεται, παραμένουν κρίσιμα ερωτήματα: ποιος είναι ο τελικός στόχος των ΗΠΑ και αν υπάρχει σαφής στρατηγική εξόδου. Η έλλειψη απαντήσεων εντείνει την αβεβαιότητα σε μια ήδη εύθραυστη περιοχή.
Ανάλυση AFP: Το Ιράν πιστεύει ότι έχει το «πάνω χέρι» απέναντι στον Τραμπ
Θέτοντας τους δικούς του όρους για μια κατάπαυση του πυρός, σε απάντηση στο αμερικανικό «σχέδιο των 15 σημείων» το Ιράν δείχνει ότι πιστεύει ότι είναι σε πλεονεκτική θέση για να διαπραγματευτεί, σχεδόν τέσσερις εβδομάδες από την έναρξη του πολέμου, σύμφωνα με αναλυτές.
Παρά τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα από τα οποία σκοτώθηκαν οι κυριότεροι ηγέτες του και προκλήθηκαν τεράστιες υλικές ζημιές στο έδαφός του, το σύστημα διακυβέρνησης του Ιράν δεν κατέρρευσε και η χώρα διατηρεί την ικανότητα να εκτοξεύει πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον των γειτόνων της και του Ισραήλ. Κυρίως, επιδεικνύει την ικανότητά της να σταματά τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Χορμούζ, εκτοξεύοντας την τιμή του πετρελαίου και του φυσικού αερίου.
Οι Ιρανοί ηγέτες «επί του παρόντος ανακτούν την αυτοπεποίθησή τους, από ορισμένες απόψεις», παρατήρησε ο Ρος Χάρισον, ειδικός στο Ιράν, που εργάζεται για το Ινστιτούτο Μέσης Ανατολής.
Ο Τραμπ διαπραγματεύεται με τον εαυτό του
Στην ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ, τη Δευτέρα, για «πολύ καλές συνομιλίες» με την Τεχεράνη, η ιρανική ηγεσία απάντησε με διάψευση και κοροϊδίες για έναν Αμερικανό πρόεδρο που «διαπραγματεύεται με τον εαυτό του». Το Ιράν δεν προτίθεται να συνομιλήσει αλλά «συνεχίζει να αντιστέκεται» και «θα βάλει τέλος στον πόλεμο με τους δικούς του όρους», είπε ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί.
Για τους Αμερικανούς «το να μιλούν τώρα για διαπραγματεύσεις ισοδυναμεί με παραδοχή της ήττας τους», πρόσθεσε.
Παρ’ όλ’ αυτά, συνομιλίες έγιναν, παρασκηνιακά, με τη μεσολάβηση τρίτων χωρών και, σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο Tasnim, που επικαλείται μια ανώνυμη πηγή, η Τεχεράνη απάντησε στην πρόταση των 15 σημείων, την οποία έλαβε μέσω του Πακιστάν. Με τη σειρά της, έθεσε πέντε όρους για τον τερματισμό των εχθροπραξιών και πλέον αναμένει την «απάντηση» της άλλης πλευράς.
Τις τελευταίες εβδομάδες η Τεχεράνη ανέδειξε «σκληροπυρηνικά» στελέχη στη νέα ηγεσία της, όπως τον νέο ανώτατο ηγέτη Μοτζταμπά Χαμενεΐ, που πρόσκειται στους συντηρητικούς, κυρίως λόγω των δεσμών του με τους Φρουρούς της Επανάστασης, τον ιδεολογικό στρατό της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Δεδομένης της απόλυτης περιφρόνησής τους για τον Τραμπ, ο οποίος δύο φορές σταμάτησε τις διαπραγματεύσεις για να βομβαρδίσει το Ιράν, οι Ιρανοί ηγέτες επιδιώκουν να βρουν μια μέθοδο αποτροπής «ώστε αυτό να μην ξαναγίνει μέσα σε έξι μήνες ή σε ένα-δυο χρόνια», εξήγησε ο αναλυτής.
Η στρατηγική αυτή συνίσταται στο να υποβάλουν «σε σημαντική δοκιμασία» τις ΗΠΑ και την παγκόσμια οικονομία στο σύνολό της ώστε η Ουάσινγκτον ή το Ισραήλ να το σκεφτούν πολύ καλά πριν ξαναχτυπήσουν το Ιράν.
Η τακτική αυτή «είναι πολύ πιο απλή από εκείνη των Αμερικανών: το θέμα είναι η επιβίωση του καθεστώτος», τόνισε ο Χάρισον.
Τα φαινόμενα απατούν
Η Τεχεράνη φαίνεται να έχει κερδίσει κάποιους πόντους αφού ο Τραμπ πέρασε από την απαίτηση της «παράδοσης άνευ όρων» σε μια πρόταση διαπραγμάτευσης με στόχο να σιγήσουν τα όπλα, είπε ο Γκιγιόμ Λασκονζαριάς, ειδικός σε θέματα Μέσης Ανατολής στη Σορβόνη.
«Στις διαπραγματεύσεις, εκείνος που θα τείνει πρώτος το χέρι είναι, κατά τα φαινόμενα, σε πιο αδύναμη θέση. Αναμφίβολα, τα φαινόμενα απατούν, επειδή το Ιράν είναι πολύ αποδυναμωμένο», είπε. Έτσι εξηγείται και το απειλητικό ύφος, στο οποίο επέστρεψε σήμερα ο Ταρμπ, απαιτώντας από το Ιράν «να σοβαρευτεί προτού να είναι πολύ αργά».
«Οι Ιρανοί διαπραγματευτές είναι πολύ διαφορετικοί και παράξενοι», έγραψε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social.
Λίγες ώρες αργότερα, ο Αμερικανός ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ διαβεβαίωνε πάντως ότι υπάρχουν «ισχυρές ενδείξεις» για μια συμφωνία με το Ιράν.
Για τον Ρόμπερτ Πέιπ, ειδικό σε θέματα πολιτικών επιστημών και στρατιωτικών ζητημάτων στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο, οι συνομιλίες δεν είναι παρά ένα προπέτασμα καπνού: η Ουάσινγκτον αναπτύσσει χιλιάδες αλεξιπτωτιστές και πεζοναύτες στον Κόλπο ενόψει μιας πιθανής χερσαίας επίθεσης.
«Αν θέλετε να καταλάβετε προς τα πού οδεύει αυτός ο πόλεμος, αγνοήστε όσα λέγονται και δείτε τι κινείται», έγραψε στη σελίδα του στο Substack.
