Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρωπαϊκή Ένωση ανακοίνωσαν την Παρασκευή την επίτευξη συμφωνίας για τον συντονισμό των πολιτικών τους, με στόχο τη διασφάλιση της επάρκειας σε κρίσιμα ορυκτά και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εφοδιαστικών αλυσίδων. Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια περιορισμού της εξάρτησης από την Κίνα στον τομέα των σπάνιων γαιών και των μόνιμων μαγνητών.
Σύμφωνα με σχετικό έγγραφο που δημοσιοποίησε η αμερικανική πλευρά, το σχέδιο προβλέπει στενή συνεργασία για τον καθορισμό ελάχιστων τιμών, επιδοτήσεων και άλλων εμπορικών εργαλείων, με στόχο την τόνωση της αγοράς κρίσιμων ορυκτών μεταξύ των συμμετεχουσών οικονομιών.
Την υλοποίηση της πρωτοβουλίας αναλαμβάνουν το γραφείο του εμπορικού αντιπροσώπου των ΗΠΑ και η αρμόδια Γενική Διεύθυνση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το εμπόριο και την οικονομική ασφάλεια.
Όπως δήλωσε ο εμπορικός αντιπρόσωπος των ΗΠΑ, Τζέιμισον Γκριρ, θα εξεταστεί η αξιοποίηση εμπορικών παρεμβάσεων –όπως τα κατώτατα όρια τιμών προσαρμοσμένα στα σύνορα– προκειμένου να ενισχυθούν οι εγχώριες βιομηχανίες κρίσιμων πρώτων υλών, καθώς και οι συναφείς κλάδοι που στηρίζουν τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα.
Παρότι το σχέδιο δεν κατονομάζει ρητά την Κίνα, θεωρείται ότι στοχεύει στον περιορισμό της κυρίαρχης θέσης της στην παγκόσμια αγορά. Η Κίνα ελέγχει πάνω από το 80% της επεξεργασίας σπάνιων γαιών, ενώ οι πρόσφατοι περιορισμοί που επέβαλε στις εξαγωγές συγκεκριμένων υλικών και μαγνητών έχουν εντείνει τις εμπορικές εντάσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η συμφωνία για τα κρίσιμα ορυκτά καταγράφεται ως μία από τις περιορισμένες θετικές εξελίξεις στις σχέσεις μεταξύ Ευρωπαϊκή Ένωση και Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες έχουν εκ νέου επιβαρυνθεί το τελευταίο διάστημα. Η ένταση ενισχύθηκε μετά τις δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος επέκρινε τους Ευρωπαίους για ανεπαρκή στήριξη στην αντιπαράθεσή του με το Ιράν.
Παράλληλα, το σχέδιο για τα κρίσιμα ορυκτά αποκτά και έντονη συμβολική διάσταση, καθώς αποτυπώνει τη σύγκλιση των δύο πλευρών ως προς την ανάγκη μείωσης της εξάρτησης από τις κινεζικές εφοδιαστικές αλυσίδες σε στρατηγικής σημασίας πρώτες ύλες.
Κατηγορίες για «Βιομηχανική αντιγραφή»
Υπενθυμίζεται ότι την Πέμπτη, η κυβέρνηση των Ηνωμένες Πολιτείες κατηγόρησε φορείς που φέρονται να συνδέονται με την Κίνα ότι προχωρούν σε «συντονισμένες επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας», με στόχο την αντιγραφή και αναπαραγωγή προηγμένων αμερικανικών συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης. Οι καταγγελίες αυτές κλιμακώνουν περαιτέρω την τεχνολογική αντιπαράθεση μεταξύ των δύο χωρών και εκτιμάται ότι μπορεί να επηρεάσουν το διπλωματικό κλίμα ενόψει της επικείμενης επίσκεψης του Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο.
Στο πλαίσιο αυτό, ο επικεφαλής του Γραφείου Επιστήμης και Τεχνολογικής Πολιτικής του Λευκού Οίκου, Μάικλ Κράτσιο, απέστειλε υπόμνημα προς ομοσπονδιακές υπηρεσίες, στο οποίο επισημαίνει ότι κινεζικοί παράγοντες φέρονται να αξιοποιούν ψευδείς λογαριασμούς-«ενδιάμεσους», προκειμένου να αποφεύγουν τον εντοπισμό και να παρακάμπτουν τα συστήματα ασφαλείας των σχετικών μοντέλων.
Όπως επισημαίνεται, οι συγκεκριμένες ενέργειες αποσκοπούν στην απόκτηση ιδιοκτησιακών δεδομένων και στην εξαγωγή κρίσιμων λειτουργιών από αμερικανικά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, μέσω τεχνικών παραβίασης και χειραγώγησης.
Πολιτικές διαστάσεις και τεχνολογική ένταση
Η χρονική στιγμή της προειδοποίησης αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ ετοιμάζεται να πραγματοποιήσει επίσημη επίσκεψη στο Πεκίνο τον επόμενο μήνα, επιδιώκοντας την επίτευξη οικονομικών συμφωνιών και τη βελτίωση επιμέρους πτυχών των διμερών σχέσεων.
Την ίδια ώρα, εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης, όπως η OpenAI και η Anthropic, έχουν ήδη επισημάνει ότι κινεζικές επιχειρήσεις —μεταξύ αυτών οι DeepSeek, Moonshot AI και MiniMax— φέρονται να συμμετέχουν σε εκτεταμένες προσπάθειες αναπαραγωγής των μοντέλων τους.
Διαρκής ανταγωνισμός για την τεχνολογική πρωτοκαθεδρία
Η αντιπαράθεση μεταξύ Ηνωμένες Πολιτείες και Κίνα στον τομέα της τεχνολογίας έχει βαθιές ρίζες, με την Ουάσιγκτον να κατηγορεί διαχρονικά το Πεκίνο για συστηματική υπεξαίρεση πνευματικής ιδιοκτησίας μέσω κυβερνοκατασκοπείας. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του 2024, όταν το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ απήγγειλε κατηγορίες σε πρώην μηχανικό της Google για κλοπή εμπορικών μυστικών σχετικών με την τεχνητή νοημοσύνη και τη μεταφορά τους σε κινεζικές εταιρείες.
Παρά τις ανησυχίες, ο Μάικλ Κράτσιο εκτίμησε ότι η αποτελεσματικότητα των αντιγραμμένων μοντέλων ενδέχεται να φθίνει με την πάροδο του χρόνου, καθώς οι τεχνικές ανίχνευσης και αντιμετώπισης τέτοιων επιθέσεων εξελίσσονται διαρκώς.
Στο ίδιο πλαίσιο, η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ σχεδιάζει να ενισχύσει τη συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα, παρέχοντας σε αμερικανικές εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης πληροφορίες για τις μεθόδους που χρησιμοποιούνται σε αυτές τις επιθέσεις, με στόχο την ενδυνάμωση των αμυντικών μηχανισμών και τον περιορισμό της διαρροής τεχνολογικής τεχνογνωσίας στο εξωτερικό.
