Τον κρίσιμο ρόλο που έχει ο «Κάθετος Διάδρομος», αλλά και η προβολή συγκεκριμένων σχεδίων συνεργασίας που «κουμπώνουν» με το σύνθημα «Πρώτα η Αμερική», στην προσπάθεια αναζήτησης απευθείας διαύλων επικοινωνίας με τον Λευκό Οίκο, ανέδειξαν οι σύντομες δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου κατά την τελετή επίδοσης διαπιστευτηρίων του νέου Έλληνα πρέσβη στην Ουάσιγκτον, Αντώνη Αλεξανδρίδη.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, με πολύ θερμούς τόνους, αναφέρθηκε στην Ελλάδα ως «πολύτιμο εταίρο και σύμμαχο», τονίζοντας ότι οι «διμερείς σχέσεις δεν ήταν ποτέ τόσο ισχυρές», ενώ έκανε ειδικότερη μνεία στα περιθώρια ενίσχυσης της συνεργασίας σε τομείς στρατηγικής σημασίας, όπως η ναυτιλία, το εμπόριο, η ενέργεια και οι επενδύσεις.
Με τη δήλωση ότι «η ειρήνη διασφαλίζεται μέσω της ισχύος», έκανε ειδική αναφορά στην επιλογή της Ελλάδας για επίτευξη του στόχου του ΝΑΤΟ για αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5%, όμως στάθηκε ιδιαίτερα στο θέμα της ενέργειας και στον Κάθετο Διάδρομο, τονίζοντας ότι τα έργα υποδομών θα ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια της ευρύτερης περιοχής.
Επίσης, έδωσε ιδιαίτερο βάρος και σε μια ακόμη πτυχή της συνεργασίας, στη ναυπηγική βιομηχανία, με την προοπτική συνομιλιών για την κατασκευή αμερικανικών πολεμικών σκαφών στην Ελλάδα, καθώς έχουν ήδη υπάρξει αμερικανικές κρατικές επενδύσεις σε ελληνικά ναυπηγεία. Και φυσικά δεν έκρυψε τον θαυμασμό του για την Ελλάδα, εκφράζοντας την επιθυμία να επισκεφθεί τη χώρα μας, κάνοντας ειδική αναφορά και στον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, υπογραμμίζοντας τη σημασία της συνέχισης της στενής συνεργασίας μεταξύ των δύο κυβερνήσεων.
Οι δηλώσεις αυτές του Ντ. Τραμπ έρχονται σε μια στιγμή που η Αθήνα επιχειρεί να ισορροπήσει μεταξύ των υποχρεώσεων και δεσμεύσεων που συνεπάγεται η θέση της χώρας μας ως μέλους της Ε.Ε. και των προκλήσεων που έχει θέσει η πολιτική Τραμπ έναντι της Ευρώπης, καθώς και του ρήγματος που έχει δημιουργηθεί στις διατλαντικές σχέσεις.
Η κυβέρνηση και ο ίδιος ο πρωθυπουργός Κυρ. Μητσοτάκης έχουν επανειλημμένα στείλει το μήνυμα ότι πρέπει να διασφαλισθεί η στρατηγική σχέση με τις ΗΠΑ και να ενισχυθεί η συνοχή και εντός του ΝΑΤΟ, ώστε να διασφαλισθεί η συνεργασία και η συμμαχία, με στόχο μια ανανεωμένη και εκσυγχρονισμένη ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας.
Η Αθήνα, υπέρμαχος της ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας, που πρωτοστάτησε και στις προσπάθειες διαμόρφωσης του προγράμματος ReArm Europe, δεν θεωρεί ότι αυτή η προσπάθεια πρέπει να είναι ανταγωνιστική προς το ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ, αλλά ότι καλύπτει ένα μεγάλο κενό που υπήρχε για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, καθώς και για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης, η οποία είναι αναγκαία προκειμένου να διαδραματίσει τον παγκόσμιο ρόλο της.
Από την έναρξη της δεύτερης θητείας Τραμπ έχουν γίνει όλες οι προσπάθειες για την εξεύρεση απευθείας διαύλων επικοινωνίας με τον Λευκό Οίκο, πέραν των διμερών επαφών σε επίπεδο ΥΠΕΞ και των άλλων επαφών σε θεσμικό-γραφειοκρατικό επίπεδο.
Η ενεργειακή συνεργασία ήταν αυτή που έσπασε τον «πάγο», καθώς το σχέδιο του Κάθετου Διαδρόμου ήρθε σε μια στιγμή που οι ΗΠΑ επιδίωκαν να αυξήσουν το αποτύπωμά τους στην ενεργειακή τροφοδοσία και ασφάλεια της Ευρώπης, ώστε να καταστεί δυνατή η προώθηση της διακοπής της ροής ενέργειας από τη Ρωσία. Και αυτό δεν αφορά μόνο τον πόλεμο στην Ουκρανία, όπου η Ουάσιγκτον επέκρινε τους Ευρωπαίους ότι, εμμέσως, αγοράζοντας ρωσική ενέργεια, χρηματοδοτούν τον πόλεμο, αλλά και το γεγονός ότι οι ίδιες οι ΗΠΑ επιδιώκουν να εισαγάγουν το δικό τους LNG στην ευρωπαϊκή αγορά. Κάτι που, σύμφωνα και με το δόγμα Τραμπ, «φέρνει δουλειές και έσοδα στους Αμερικανούς».
Στο κεφάλαιο αυτό η Αθήνα κινήθηκε γρήγορα και αποφασιστικά, με τον υπουργό Εσωτερικών για την Ενεργειακή Κυριαρχία Νταγκ Μπέργκαμ και τον υπουργό Ενέργειας Κρις Ράιτ να έχουν τον πρώτο λόγο και να ανταποκρίνονται στη στοχευμένη παρέμβαση της Αθήνας και του υπουργού Ενέργειας Στ. Παπασταύρου, που οδήγησε στο Ζάππειο και στην πρώτη μάλιστα σύμβαση της κοινοπραξίας ATLANTIC – SEE LNG TRADE A.E. (όμιλος AKTOR και ΔΕΠΑ Εμπορίας) με την αμερικανική εταιρεία Venture Global Inc. για την προμήθεια σημαντικών ποσοτήτων υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η παρέμβαση Τραμπ και η αναφορά στον Κάθετο Διάδρομο προδιαθέτουν για το κλίμα στην κρίσιμη συνάντηση της 24ης Φεβρουαρίου στην Ουάσιγκτον, με τη συμμετοχή των υπουργών Ενέργειας των χωρών που στοχεύει να τροφοδοτεί με αμερικανικό LNG ο Κάθετος Διάδρομος, καθώς η δημόσια στήριξη στο project αυτό από τον Ντ. Τραμπ εμπεριέχει και πίεση προς όλα τα μέρη ώστε να στραφούν σε αυτή την κατεύθυνση για εξασφάλιση των αναγκαίων ποσοτήτων ενέργειας που θα αντικαταστήσουν το ρωσικό φυσικό αέριο.
Ένα θετικό αποτέλεσμα από τη σημαντική αυτή συνάντηση θα απελευθερώσει και σε επιχειρηματικό-επενδυτικό επίπεδο τη δυναμική που έχει αποκτήσει ο Κάθετος Διάδρομος, ανοίγοντας τον δρόμο για χρηματοδότηση, για νέα έργα αλλά και σύναψη νέων συμβολαίων προμήθειας και πώλησης αμερικανικού LNG, που θα καταστήσουν τη χώρα κρίσιμο κόμβο για την ενεργειακή ασφάλεια της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης και φυσικά της Ουκρανίας.
Σε ό,τι αφορά την αναζήτηση επαφής με τον Λευκό Οίκο, είναι προφανές ότι, εκτός της ενέργειας, υπάρχουν και άλλα ζητήματα που αφορούν τις γεωπολιτικές εξελίξεις στην περιοχή μας.
Η Ελλάδα ήταν από την αρχή αρνητική, όπως και πολλές άλλες χώρες, στη συμμετοχή στο Συμβούλιο Ειρήνης όπως αυτό διαμορφώθηκε στο Νταβός, καθώς έδινε την εικόνα ενός υποκατάστατου του ΟΗΕ. Όμως, παρά τις αμφιταλαντεύσεις, η Ελλάδα δεν μπορούσε να απορρίψει την πρόσκληση για τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ειρήνης στην Ουάσιγκτον, καθώς αυτό θα δημιουργούσε έναν απολύτως αρνητικό αντίκτυπο στον Λευκό Οίκο, δεδομένου ότι ο Ντ. Τραμπ δεν είναι συνηθισμένος να αποδέχεται απορρίψεις προσκλήσεών του.
Έτσι, μετά την κίνηση της Ιταλίας και της Κύπρου αλλά και της Κομισιόν να συμμετάσχουν στη συνάντηση με καθεστώς παρατηρητή, και η Αθήνα αποφάσισε να συμμετάσχει με αυτό το status. Διευκόλυνε την επιλογή αυτή το γεγονός ότι οι Αμερικανοί έθεσαν ως αντικείμενο της συνεδρίασης του Συμβουλίου Ειρήνης τη Γάζα, κάτι που είναι συμβατό με το ψήφισμα 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, το οποίο είχε υπερψηφίσει και η Ελλάδα και το οποίο προβλέπει τη συγκρότηση Συμβουλίου Ειρήνης για την ανοικοδόμηση της Γάζας.
Βεβαίως, η Αθήνα πιθανόν θα έπρεπε να εκπροσωπηθεί σε υψηλότερο επίπεδο, με τη συμμετοχή του ίδιου του υπουργού Εξωτερικών Γ. Γεραπετρίτη, ώστε να μη δοθεί η εντύπωση ότι η αποστολή υφυπουργού Εξωτερικών, Χ. Θεοχάρη, συνιστά κίνηση υποβάθμισης του Συμβουλίου.
Ο ΥΠΕΞ Γ. Γεραπετρίτης έχει επικοινωνία με τον ομόλογο του Μ. Ρουμπιο καθώς εκκρεμεί και ο επόμενος γύρος του Στρατηγικού Διαλόγου μεταξύ των δυο χωρών, ενώ σημαντική κίνηση, επίσης, για την αποκατάσταση των διαύλων με την κυβέρνηση Τραμπ ήταν και η επίσκεψη του υπουργού Εθνικής Άμυνας Ν. Δένδια στην Ουάσιγκτον και η συνάντησή του με τον υπουργό Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ και τον υφυπουργό Άμυνας, αρμόδιο για την Αμυντική Πολιτική, Έλμπριτζ Κόλμπι.
Η Αθήνα, πάντως, δεν έχει παρά να κινηθεί με συγκεκριμένες επιχειρηματικές προτάσεις και ιδέες για τη συνεργασία με τις ΗΠΑ, αναζητώντας όμως πρόσβαση και σε ανεπίσημους διαύλους επικοινωνίας πέραν των θεσμικών επαφών, ώστε να αποκτήσει πρόσβαση απευθείας στο περιβάλλον του Προέδρου, αλλά και να καλυφθεί και το κενό που φάνηκε να υπάρχει με τον διορισμό ως πρέσβη, στη μεν Άγκυρα, του πολυπράγμονος και ιδιαίτερα δραστήριου στην περιοχή της Μ. Ανατολής Τ. Μπάρακ, και στην Αθήνα της Κ. Γκίλφοϊλ.
Πάντως, ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος στη δήλωση του στην επίδοση των διαπιστευτηρίων του Έλληνα πρεσβευτή, έκανε ειδική αναφορά στην κ. Γκίλφοϊλ λέγοντας ότι είναι από τους «πιο έμπιστους απεσταλμένους του, απόδειξη του πόσο πολύ αξιολογεί την σχέση με την Ελλάδα».
