Σε ένα φαύλο κύκλο πληθωρισμού κινδυνεύει να εγκλωβιστεί η ευρωπαϊκή οικονομία εξαιτίας της παραμονής των τιμών του πετρελαίου σε υψηλά επίπεδα στους τελευταίους τρεις μήνες. Και μπορεί η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σε καμία περίπτωση να μην επιδιώκει την ύφεση, όμως ίσως είναι διατεθειμένη να αποδεχθεί μία περίοδο ασθενικής ανάπτυξης – ακόμη και τεχνικής ύφεσης – ως τίμημα για να αποτρέψει τη… μονιμοποίηση του πληθωρισμού.
Οι αγορές σήμερα ποντάρουν με βεβαιότητα ότι τα επιτόκια της ΕΚΤ θα αυξηθούν τουλάχιστον κατά 50 μονάδες βάσης στο υπόλοιπο του έτους, στο 2,50% από 2% που διαμορφώνονται αυτή τη στιγμή, αρχής γενομένης από τον Ιούνιο. Παρ’ όλα αυτά, στο σενάριο που οι τιμές του πετρελαίου δεν αποκλιμακωθούν είναι πολύ πιθανό η ΕΚΤ να αναγκαστεί να αποφασίσει πολύ πιο επιθετικές αυξήσεις.
Αν οι επιχειρήσεις προχωρούν συνεχώς σε ανατιμήσεις λόγω του αυξημένου κόστους ενέργειας, το οποίο επηρεάζει το σύνολο της παραγωγής και τις μεταφορές, οι μισθοί ανεβαίνουν επειδή όλα ακριβαίνουν και οι επιχειρήσεις ανεβάζουν ξανά τις τιμές για καλύψουν τις αυξήσεις δαπανών λόγω των μισθών, ο φαύλος κύκλος γίνεται εξαιρετικά επικίνδυνος.
Για να τον... σπάσει, η Κριστίν Λαγκάρντ και οι κεντρικοί τραπεζίτες της Ευρωζώνης ενδέχεται να συμφωνήσουν στη συνεδρίαση του Ιουλίου ή/και του Σεπτεμβρίου να αυξήσουν τα επιτόκια κατά 0,50%. Δεν είναι το βασικό σενάριο αλλά δεν είναι και απίθανο.
Αναλυτές εκτιμούν ότι με την υπόθεση πως οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου θα παραμείνουν υψηλές έως το τέλος του έτους, θα μπορούσαμε να αναμένουμε τρία ή τέσσερα τρίμηνα ελαφρώς αρνητικής ή στάσιμης ανάπτυξης του ΑΕΠ.
Όπως εξήγησε ο Ιταλός καθηγητής Λορέντσο Κοντόνιο σε πρόσφατη συνέντευξή του στο Liberal.gr, καθώς δεν έχουμε ακόμη δει τη μετακύλιση της αύξησης των τιμών ενέργειας (+50%-+55%) στα μη ενεργειακά αγαθά και υπηρεσίες, ο πληθωρισμός σύντομα θα πλησιάσει στο 5% και πιθανότατα θα κορυφωθεί λίγο πάνω από αυτό το επίπεδο μέσα στο 2026. Αυτό θα πιέσει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, αφού το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα θα συρρικνωθεί περαιτέρω.
Με τον πληθωρισμό να καλπάζει απειλώντας την ευρωπαϊκή οικονομία και θυμίζοντας κάτι από τη διπλή κρίση της δεκαετίας του 1970, η ΕΚΤ θα μπορούσε να προχωρήσει σε διαδοχικές αυξήσεις – ίσως και με δύο jumbo αυξήσεις των 50 μονάδων βάσης – για να φτάσει το βασικό επιτόκιο στο 3,50%. Η τελευταία φορά που το επιτόκιο της ΕΚΤ βρισκόταν σε τόσο υψηλό επίπεδο ήταν τον Σεπτέμβριο του 2024, όταν η ΕΚΤ άρχισε τις διαδοχικές μειώσεις από το 4% που είχε κορυφωθεί.
Στο ίδιο μήκος κύματος, οι αναλυτές της ING, Κάρστεν Μπρζέσκι και Μπερτ Κόλιν, εκτιμούν ότι η αύξηση των επιτοκίων στις 11 Ιουνίου θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη. Όμως το μονοπάτι που θα ακολουθήσει στη συνέχεια η ΕΚΤ μόνο σίγουρο δεν είναι. Με την ενεργειακή κρίση να μην τελειώνει, τον πληθωρισμό να διαχέεται και εκτός ενέργειας και τις επιπτώσεις του πολέμου να επιβραδύνουν την ανάπτυξη, οι αποφάσεις του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ στους επόμενους μήνες θα είναι δύσκολες.
Η πρόσφατη εμπειρία της ΕΚΤ κατά τη διάρκεια της ενεργειακής και πληθωριστικής κρίσης του 2022 μας δείχνει ότι είναι πολύ εύκολο να ληφθεί κάποια λάθος απόφαση. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, στην ΕΚΤ έχουν αποφασίσει να εξαντλήσουν την ευελιξία τους σε ό,τι αφορά τα επιτόκια αλλά ταυτόχρονα να παραμείνουν πολύ προσεκτικοί, διαβάζοντας και ερμηνεύοντας κάθε φορά τα στοιχεία για τον πληθωρισμό και τους μισθούς.
Η ING προειδοποιεί ότι τα πιο πρόσφατα στοιχεία για τις τιμές παραγωγού υποδηλώνουν ότι το κόστος των πρώτων υλών αυξάνεται, ενώ κρίσιμες για την παραγωγή πρώτες ύλες αρχίζουν να βρίσκονται σε έλλειψη. Ο αριθμός των βιομηχανιών που εκτιμούν ότι θα αυξήσουν τις τιμές πώλησης στους επόμενους μήνες έχει εκτιναχθεί τελευταία και αυτό δείχνει ότι το πληθωριστικό κύμα που είδαμε με επίκεντρο την ενέργεια δεν θα αργήσει να μεταδοθεί παντού.
Ακόμα και αν ο πόλεμος στον Περσικό έληγε σήμερα, η ING πιστεύει ότι η ζημιά για την οικονομία της Ευρωζώνης, από τον αυξημένο πληθωρισμό, έχει ήδη γίνει. Το μοναδικό ερώτημα που μένει να απαντηθεί είναι κατά πόσο ο πληθωρισμός θα θεωρηθεί «προσωρινός» ή τα προβλήματα στις εφοδιαστικές αλυσίδες θα προκαλέσουν μεγαλύτερη καταστροφή.
