Η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία βρίσκεται σε διαρθρωτική κρίση τα τελευταία χρόνια.
Η επιβράδυνση της ζήτησης για ηλεκτρικά οχήματα, η απώλεια μεριδίου αγοράς από τους Κινέζους ανταγωνιστές - οι πωλήσεις καινούργιων αυτοκινήτων μειώθηκαν στην ΕΕ μέχρι τον Ιανουάριο, όμως η BYD άφησε άναυδη την αγορά αναφέροντας αύξηση 175% στις παραδόσεις σε ετήσια βάση, σύμφωνα με τα στοιχεία της ACEA- και το υψηλότερο κόστος ενέργειας έχουν δημιουργήσει την τέλεια καταιγίδα για τον κλάδο τα τελευταία πέντε χρόνια, με τον όγκο πωλήσεων να συνεχίζει να μειώνεται, πολύ κάτω από τα επίπεδα πριν από την πανδημία.
Η πτώση του κλάδου είναι πλέον αισθητή και στις τιμές των μετοχών των αυτοκινητοβιομηχανιών, με τον δείκτη Stoxx 600 Automobiles να έχει μειωθεί κατά 29,65% τα τελευταία πέντε χρόνια, ενώ η VW έχει υποχωρήσει 63% και η Stellantis η οποία κατέχει μάρκες όπως η Fiat και η Peugeot, έχει χάσει 55% την ίδια περίοδο.
Αντιθέτως, η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία γνωρίζει άνθηση. Mετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 και την αλλαγή των ισορροπιών στις σχέσεις εντός του ΝΑΤΟ, η Ευρώπη βρέθηκε μπροστά στην ανάγκη επανεξοπλισμού και ως εκ τούτου προσανατολίστηκε στην αυτάρκεια της αμυντικής της παραγωγής.
Το 2025 η πρόεδρος της ΕΕ, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ανακοίνωσε και επίσημα ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε «εποχή επανεξοπλισμού» και θα κινητοποιήσει 800 δισεκατομμύρια ευρώ σε αμυντικές επενδύσεις μέσω δανείων και άλλων προγραμμάτων.
Ως εκ τούτου, η αμυντική ευρωπαϊκή βιομηχανία διανύει μια χρυσή εποχή με τεράστιες προοπτικές ανάπτυξης, με τους κυβερνητικούς προϋπολογισμούς και τις απαιτήσεις του ΝΑΤΟ να την υποστηρίζουν
Από τη μια λοιπόν έχουμε την αμυντική βιομηχανία η οποία πρέπει να επεκτείνει την παραγωγή της και από την άλλη έχουμε την αυτοκινητοβιομηχανία που χρειάζεται επειγόντως ένα νέο επιχειρησιακό σχέδιο. Μήπως λοιπόν ο αναπροσανατολισμός της παραγωγικής ικανότητας της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας προς τον αμυντικό τομέα αποτελεί ένα τεράστιο παράθυρο ευκαιρίας;
Από τους τέσσερις τροχούς στα όπλα
Η αλήθεια είναι ότι οι ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες έχουν μακρά ιστορία στην παραγωγή αμυντικού εξοπλισμού και όπλων. Ορισμένες εταιρείες πιστεύουν τώρα ότι η επιστροφή σε αυτές τις ρίζες θα μπορούσε να προσφέρει μια σανίδα σωτηρίας.
Το CNBC την προηγούμενη Δευτέρα είχε φιλοξενήσει την ανακοίνωση της Renault σχετικά με την ανάπτυξη ενός επίγειου drone για στρατιωτική αλλά και πολιτική χρήση. Ήδη δε από τον Ιανουάριο η εταιρεία είχε ανακοινώσει τη συνεργασία της με τον αμυντικό όμιλο Turgis Gaillard για την παραγωγή εναέριων drones στη Γαλλία.
H Continental και η Rheinmetall συνεργάζονται για την επανακατάρτιση εργαζομένων της αυτοκινητοβιομηχανίας σε ρόλους παραγωγής στρατιωτικών εξαρτημάτων, ενώ η οικογένεια Porsche-Piëch επιδιώκει επενδύσεις ύψους έως 2 δισ. ευρώ σε αμυντικές τεχνολογίες και κυβερνοασφάλεια.
Επίσης η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία Volkswagen σύμφωνα με πληροφορίες του CNBC βρίσκεται σε συνομιλίες με την ισραηλινή αμυντική εταιρεία Rafael για την παραγωγή εξαρτημάτων για συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας. Σύμφωνα δε με τους Financial Times οι δύο πλευρές βρίσκονται σε συζητήσεις για τη μετατροπή του εργοστασίου της VW στο Όσναμπρουκ της Γερμανίας σε εγκαταστάσεις κατασκευής εξαρτημάτων για το ισραηλινό σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας Iron Dome που παράγεται από την Rafael.
Σε περίπτωση που οι συνομιλίες με τη Rafael ή και με άλλους μνηστήρες του αμυντικού κλάδου αποδώσουν καρπούς, τότε η VW δεν θα χρειαστεί να κλείσει το εργοστάσιό της στο Όσναμπρουκ το 2027, σώζοντας έως και 2.300 θέσεις εργασίας.
Ωστόσο, το μεγαλύτερο συνδικάτο της Γερμανίας εκτιμά ότι η μεταφορά μεγάλου αριθμού εργαζομένων από άλλους βιομηχανικούς τομείς σε εταιρείες της αμυντικής βιομηχανίας είναι «μη ρεαλιστική» και «δεν αποτελεί λύση» στα διαρθρωτικά προβλήματα της βιομηχανίας, ούτε είναι αρκετό για να αντισταθμίσει τις επικείμενες απώλειες θέσεων εργασίας στην αυτοκινητοβιομηχανία.
Ένα σημείο προβληματισμού για παράδειγμα είναι ότι σε αντίθεση με την αυτοκινητοβιομηχανία, ο αμυντικός τομέας κυριαρχείται από την παραγωγή μικρών παρτίδων. Ακόμα κι αν οι όγκοι παραγωγής αυξηθούν, η μεταποίηση δεν θα μοιάζει με αυτήν της αυτοκινητοβιομηχανίας.
Μαζί με τα συνδικάτα που προειδοποιούν ότι η κατασκευή όπλων δεν αποτελεί τη λύση στα διαρθρωτικά προβλήματα των αυτοκινητοβιομηχανιών, υπάρχουν και αναλυτές που αμφισβητούν κατά πόσον η αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων του αμυντικού τομέα θα είναι αρκετή για να σώσει την προβληματική αυτοκινητοβιομηχανία, επισημαίνοντας αρκετές ανησυχίες σχετικά με την ικανότητα των αυτοκινητοβιομηχανιών να αναπτυχθούν σε αυτόν τον χώρο.
Υπάρχουν όμως και οι αναλυτές που βλέπουν θετικά αυτή τη μετατόπιση. Επιπλέον η ιστορία έχει τη δική της ετυμηγορία. Η σχέση μεταξύ των αυτοκινητοβιομηχανιών και της κατασκευής όπλων ήταν ανέκαθεν συμβιωτική.
Κατά τη διάρκεια του Β′ Παγκοσμίου Πολέμου, οι αυτοκινητοβιομηχανίες σε όλο τον κόσμο επικεντρώθηκαν στις αντίστοιχες πολεμικές προσπάθειες των εθνών τους, σταματώντας την παραγωγή πολιτικών οχημάτων σχεδόν εξ’ολοκλήρου και παράγοντας στρατιωτικά οχήματα, κινητήρες αεροσκαφών, καθώς και όπλα και πυρομαχικά.
Η Volkswagen, η εταιρεία που ιδρύθηκε αρχικά για το «αυτοκίνητο του λαού», αλλά γρήγορα μεταπήδησε στην παραγωγή στρατιωτικών εκδόσεων όπως το Type 82 Kübelwagen και το αμφίβιο Schwimmwagen, είναι ένα τρανταχτό παράδειγμα.
Η Mercedes-Benz κατασκεύαζε στρατιωτικά φορτηγά και κινητήρες αεροσκαφών -DB 601, DB 605- για τη γερμανική πολεμική αεροπορία, η Rolls-Royce & Bentley ξεκίνησαν τη λειτουργία των εργοστασίων στο Crewe και το Coventry συναρμολογώντας κινητήρες για πολεμικά αεροπλάνα και οι Renault και Fiat παρήγαγαν άρματα μάχης, φορτηγά και κινητήρες αεροσκαφών για τις ένοπλες δυνάμεις.
Μετά τον πόλεμο, πολλές εταιρείες διατήρησαν αμυντικά τμήματα ή δημιούργησαν εξειδικευμένα οχήματα που χρησιμοποιούνται μέχρι σήμερα. Για παράδειγμα η Mercedes συνεχίζει να είναι ηγέτης στα στρατιωτικά φορτηγά με τις σειρές Zetros και Arocs, ενώ το εμβληματικό Unimog χρησιμοποιείται από δεκάδες στρατούς παγκοσμίως.
Το αμυντικό τμήμα της Iveco - Iveco Defence Vehicles -εξαγοράστηκε πρόσφατα από τον ιταλικό όμιλο Leonardo, ενισχύοντας τη σύνδεση μεταξύ εμπορικών οχημάτων και αμυντικής τεχνολογίας.
Η μετάβαση από τους τροχούς στα όπλα και το αντίστροφο λοιπόν είναι εφικτή εν μέρει επειδή υπάρχει σημαντική επικάλυψη στις παραγωγικές δυνατότητες των δύο τομέων.
Βέβαια οι συνεργασίες των αυτοκινητοβιομηχανιών με εταιρείες άμυνας θα μπορούσαν να εγείρουν ηθικά ζητήματα και πολιτικούς κινδύνους. Για παράδειγμα η πολιτική αντίδραση στη συνεργασία της VW με μια ισραηλινή αμυντική εταιρεία είναι προς το παρόν άγνωστη.
Όπως και να έχει, αν και κανείς δεν περιμένει κορυφαίες αυτοκινητοβιομηχανίες να γίνουν μεγάλης κλίμακας κατασκευαστές αμυντικών προϊόντων, εντούτοις είναι πολύ πιθανό να δούμε επιλεκτικές ευκαιριακές κινήσεις στον αμυντικό τομέα τους επόμενους μήνες.
Αποποίηση Ευθύνης: Το υλικό αυτό παρέχεται για πληροφοριακούς και μόνο σκοπούς. Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να εκληφθεί ως προσφορά, συμβουλή ή προτροπή για την αγορά ή πώληση των αναφερόμενων προϊόντων. Παρόλο που οι πληροφορίες που περιέχονται βασίζονται σε πηγές που θεωρούνται αξιόπιστες, ουδεμία διασφάλιση δίνεται ότι είναι πλήρεις ή ακριβείς και δε θα πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.
