Επικίνδυνη μείωση των αποθεμάτων πετρελαίου, σοβαρή άνοδος των αποδόσεων στα ομόλογα, πιθανές αυξήσεις στα επιτόκια και αναθέρμανση του πληθωρισμού. Ένα εκρηκτικό μείγμα αρνητικών εξελίξεων απειλεί να πλήξει τις αγορές και την παγκόσμια οικονομία μέσα στις επόμενες εβδομάδες, την ώρα που διεθνούς κύρους αναλυτές προειδοποιούν για πρωτοφανείς επιπτώσεις στην περίπτωση που δεν ανοίξουν άμεσα τα Στενά του Ορμούζ.
Η φράση «higher for longer» - που αναφέρεται σε υψηλότερα επιτόκια για περισσότερο χρόνο – εντοπίζεται ολοένα και περισσότερο στις αναλύσεις των ειδικών, ενώ στην περίπτωση που οι πληθωριστικές πιέσεις ενταθούν, οι προβλέψεις κάνουν λόγο ακόμα και για διαδοχικές αυξήσεις από τη Fed και την ΕΚΤ.
Την ίδια ώρα, οι απώλειες των παγκόσμιων ομολόγων διευρύνονται καθώς οι επενδυτές απαιτούν υψηλότερο premium κινδύνου για να διακρατήσουν μακροχρόνιο χρέος, σε μία ένδειξη ότι οι αγορές αρχίζουν να τιμολογούν ένα νέο καθεστώς με υψηλότερα επιτόκια για περισσότερο και αυξημένη μεταβλητότητα.
Το σημείο-κλειδί είναι η χρονική στιγμή που οι αγορές θα κινηθούν ακραία κερδοσκοπικά, με φόντο τη μεγάλη διαταραχή στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου. Αν και όταν το κάνουν, είναι πολύ πιθανό να στείλουν τις τιμές του πετρελαίου πολύ γρήγορα στα 150 δολάρια/βαρέλι και σε εκείνο το σημείο θα αρχίσουν να παίρνουν σάρκα και οστά τα σενάρια τρόμου που έχουν κατά καιρούς αναλυθεί.
Χθες, το Brent έφτασε έως τα 112 δολάρια, με την τιμή του να ενισχύεται κατά 9% τις τελευταίες πέντε ημέρες και κατά 54% από την έναρξη του πολέμου. Μία άνοδος στα 120-130 δολάρια μπορεί να είναι διαχειρίσιμη αλλά αν οι τιμές κινηθούν υψηλότερα οι αγορές ενδέχεται να αντιδράσουν νευρικά.
Σήμερα, τα στρατηγικά αποθέματα των ΗΠΑ βρίσκονται ήδη αισθητά χαμηλότερα από τα επίπεδα πριν το 2022, ενώ αναλυτές προειδοποιούν ότι οι πρώτες ελλείψεις στην Ευρώπη θα εμφανιστούν πολύ σύντομα, ενδεχομένως γύρω στα τέλη Μαΐου. Επιπλέον, όσο τα Στενά θα παραμένουν κλειστά και θα μπαίνουμε το καλοκαίρι που αυξάνεται η ζήτηση για καύσιμα, τόσο θα ενισχύεται και η αβεβαιότητα στις αγορές.
Η Ευρώπη θεωρείται ο πιο αδύναμος κρίκος στην παρούσα φάση. Η υψηλή εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα, η περιορισμένη ευελιξία σε ορισμένες κατηγορίες διυλισμένων προϊόντων και η έκθεση στις θαλάσσιες μεταφορές δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου ακόμη και μικρές διαταραχές στις ροές μπορούν να οδηγήσουν σε έντονες πιέσεις. Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι πρώτες ενδείξεις θα μπορούσαν να είναι καθυστερήσεις παραδόσεων, αυξημένα premiums για άμεση προμήθεια και απότομη άνοδος του κόστους μεταφοράς.
Η μεταβλητότητα θα αυξηθεί κατακόρυφα όταν οι αγοραστές θα επιχειρούν να εξασφαλίσουν φορτία, προσφέροντας ολοένα υψηλότερες τιμές για να το καταφέρουν. Η αβεβαιότητα αναφορικά με την παράδοση φορτίων θα έχει πλήξει την αγορά και πλέον η άνοδος των τιμών του πετρελαίου δεν θα αντανακλά μόνο το κόστος. Κάπως έτσι θα φτάσουμε στο σημείο που θα απαιτηθεί συντονισμός διεθνών οργανισμών και κυβερνήσεων με εφαρμογή περιορισμών στην κατανάλωση.
Γίνεται αντιληπτό ότι μία τέτοια κρίση θα προκαλούσε τεράστιες πληθωριστικές πιέσεις και η λεγόμενη καταστροφή της ζήτησης θα ήταν σχεδόν απαραίτητη για να αντιμετωπιστεί η αναταραχή. Το αυξημένο κόστος μεταφορών και ενέργειας θα πιέσει επιχειρήσεις και καταναλωτές και τα χρηματιστήρια θα αρχίσουν να προεξοφλούν την επιβράδυνση της ανάπτυξης και την επιδείνωση της κερδοφορίας.
Όσο διαρκεί η κρίση, τόσο θα μετατοπίζεται το αφήγημα των αγορών. Από τους φόβους για αναθέρμανση του πληθωρισμού και υψηλά επιτόκια, οι ανησυχίες για στασιμοπληθωρισμό ή και ύφεση θα κυριαρχήσουν. Αν φτάσουμε εκεί, το ενεργειακό σοκ πλέον δεν θα θεωρείται μία προσωρινή αναταραχή αλλά ένας καταλύτης ικανός να αλλάξει τις οικονομικές συνθήκες σε Αμερική και Ευρώπη.
Δεν είναι τυχαίο ότι μόλις χθες ο Βάλντις Ντομπρόφσκις τόνισε ότι την ερχόμενη Πέμπτη 21 Μαΐου, η Ευρώπη θα αναθεωρήσει τις εκτιμήσεις για την οικονομία, προβλέποντας πλέον χαμηλότερη ανάπτυξη και υψηλότερο πληθωρισμό.
Τέσσερα είναι τα σενάρια για τα επιτόκια:
Παύση: Το πρώτο σενάριο προβλέπει ότι η Fed θα διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια καθ’ όλη τη διάρκεια του 2026 και η ΕΚΤ θα προχωρήσει σε μία αύξηση για να ισορροπήσει το «ουδέτερο» επιτόκιο. Θα λέγαμε ότι είναι ένα καλό σενάριο για τις αγορές στη λογική του «μη χείρον βέλτιστον».
Μία μείωση στις ΗΠΑ: Είναι το σενάριο κατά το οποίο η οικονομία θα επιβραδύνει τόσο που ο Κέβιν Γουόρς θα επιλέξει μία μείωση για να αποτρέψει την ύφεση. Στο ίδιο σενάριο η ΕΚΤ θα παγώσει την όποια στρατηγική σύσφιξης και δεν αποκλείεται να προχωρήσει ακόμα και σε μείωση προς το τέλος του έτους.
Μία αύξηση: Η ΕΚΤ θα αυξήσει κατά πάσα πιθανότητα τα επιτόκια στη συνεδρίαση του Ιουνίου και… βλέπουμε. Η Τράπεζα της Αγγλίας κινείται προς την ίδια κατεύθυνση και μένει να δούμε τι θα πράξει η Fed υπό τον Κέβιν Γουόρς. Μία αύξηση επιτοκίων, πάντως, δεν θα πρέπει να αποκλειστεί για να αντιμετωπιστεί το ενεργειακό σοκ.
Διαδοχικές αυξήσεις: Το δυσμενές σενάριο στο οποίο οι πληθωριστικές πιέσεις θα ενταθούν όπως περιγράφαμε παραπάνω και οι κεντρικές τράπεζες φοβούνται ανοιχτά πλέον ένα νέο μεγάλο κύμα ακρίβειας.
Όλα αυτά ενισχύουν το σενάριο ότι τα επιτόκια θα παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, με τις αγορές να μειώνουν πλέον τις προσδοκίες για γρήγορη αποκλιμάκωση. Σε αυτό το περιβάλλον, η… οσμή κρίσης που δοκιμάζει τις αντοχές οικονομιών, επιχειρήσεων και επενδυτικών χαρτοφυλακίων, δεν αφορά κατ’ ανάγκη μια άμεση κατάρρευση αλλά έναν πιο «ύπουλο» κίνδυνο, που δεν είναι άλλος από τον στασιμοπληθωρισμό.
