Με ισχυρή άνοδο υποδέχθηκαν οι αγορές την ανακοίνωση του Ιράν ότι για όσο ισχύσει η εκεχειρία στο Λίβανο, τα Στενά του Ορμούζ θα είναι ανοικτά για όλα τα εμπορικά πλοία, μια κίνηση που έχει εκτοξεύσει τις ελπίδες ότι ΗΠΑ και Ιράν είναι κοντά σε μια ειρηνευτική συμφωνία.
Η πτώση του πετρελαίου ήταν ακαριαία στην ανακοίνωση του υπoυργού Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, με την τιμή του Brent να κινείται πέριξ των 90 δολαρίων και του WTI πέριξ των 84 δολαρίων.
Αν και η εκεχειρία στον Λίβανο θεωρείται εύθραυστη και οι υποκείμενες πιέσεις στην προσφορά πετρελαίου και τη μεταφορά θα παραμείνουν για μήνες δεδομένου ότι μεγάλο μέρος της διυλιστικής ικανότητας της περιοχής έχει υποστεί ζημιές, εντούτοις η «απελευθέρωση» των πλοίων που ήταν παγιδευμένα στον Κόλπο θα αποσυμπιέσει ως έναν βαθμό έστω τις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Το LNG αντέδρασε με παρόμοια βουτιά τιμών με το πετρέλαιο, καθώς το Ορμούζ αποτελεί κρίσιμο πέρασμα για το 20% του παγκόσμιου εμπορίου υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου -TTF- υποχώρησαν στα 39 ευρώ /MWh.
Άμεση ήταν η αποκλιμάκωση και των διεθνών τιμών και άλλων εμπορευμάτων, καθώς μετριάστηκαν οι φόβοι για μια παρατεταμένη παγκόσμια ενεργειακή κρίση και όχι μόνο.
Βλέπετε, ο Περσικός Κόλπος είναι καθοριστικής σημασίας για πολλές βασικές πρώτες ύλες, όπως τα καύσιμα αεροσκαφών που τροφοδοτούν τις επιβατικές πτήσεις αλλά και τις μεταφορές εμπορευμάτων, το ντίζελ που είναι απαραίτητο για τα φορτηγά, τα πλοία και τις γεννήτριες, την αμμωνία, την ουρία και το θείο που τροφοδοτούν τη βιομηχανία λιπασμάτων, το ήλιο που είναι απαραίτητο υλικό των ημιαγωγών.
Πιο συγκεκριμένα, από τον Κόλπο περνάει το 20% της παγκόσμιας θαλάσσιας μεταφοράς καυσίμων αεροσκαφών και ένα έλλειμμα αυτής της τάξης αντιστοιχεί σε ποσότητα αρκετή για τη λειτουργία περισσότερων από 8000 πτήσεων/μέρα, το 10% του ντίζελ, το 1/3 των λιπασμάτων και του ηλίου, το 50% της παγκόσμιας θαλάσσιας μεταφοράς θείου και το 9% του αλουμινίου.
Η «απελευθέρωση» ειδικά των λιπασμάτων από το Ορμούζ θα είναι κατά την άποψη της στήλης μια εκ των πιο θετικών εξελίξεων, προκειμένου να αποκατασταθούν οι προμήθειες των λιπασμάτων, καθώς έχει ήδη ξεκινήσει η εαρινή σπορά.
Πέραν της ουρίας η παραγωγή της οποίας είναι άμεσα συνδεδεμένη με το φυσικό αέριο, περίπου το 1/4 της παγκόσμιας προσφοράς αμμωνίας προέρχεται από τον Κόλπο. Η αμμωνία αποτελεί βασικό συστατικό των αζωτούχων λιπασμάτων, τα οποία αντιστοιχούν σε πολύ περισσότερο από το μισό της παγκόσμιας χρήσης λιπασμάτων.
Οι επιθέσεις ιρανικών drones στη Σαλάλα στο Ομάν ήταν η αιτία να κλείσει και το τελευταίο λιμάνι που μπορούσε να εξάγει αμμωνία από τη Μέση Ανατολή, οδηγώντας την τιμή της αμμωνίας 20% πιο πάνω από την έναρξη του πολέμου.
Ακόμα και αν αποδειχθεί το άνοιγμα του Ορμούζ προσωρινό, απελευθερώνοντας αυτή τη στιγμή τις «παγιδευμένες» ποσότητες στον Κόλπο, εξασφαλίζονται οι απαραίτητες προμήθειες για την εαρινή σπορά και την ίδια στιγμή εξασφαλίζεται πολύτιμος χρόνος προκειμένου να αυξηθεί η παραγωγική ικανότητα άλλων παραγωγών- ΗΠΑ, Τρινιντάντ και Τομπάγκο, Κίνα - προκειμένου να αντισταθμιστεί η απώλεια προσφοράς από τον Κόλπο.
Η αποκατάσταση της προσφοράς για το θείο είναι εξίσου σημαντική, καθώς ο Κόλπος προμηθεύει σχεδόν το μισό του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου θείου, το οποίο χρησιμοποιείται κυρίως για την παραγωγή θειικού οξέος. Το θειικό οξύ είναι απαραίτητο για την παραγωγή φωσφορικών λιπασμάτων, καθώς και για τη διύλιση πετρελαίου, τη χημική βιομηχανία και την παραγωγή ημιαγωγών.
Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του Atlantic Council, εάν η διαταραχή διαρκέσει τρεις μήνες, πάνω από τέσσερα εκατομμύρια μετρικοί τόνοι θείου θα αποσυρθούν από την αγορά, κάτι που πέραν των αυξήσεων των τιμών μπορεί να προκαλέσει και μεγάλες ελλείψεις.
Αλλά και για τις προμήθειες ντίζελ οι χθεσινές εξελίξεις είναι εξαιρετικά σημαντικές. Ο Κόλπος εξάγει περισσότερα από ένα δισεκατομμύριο γαλόνια ντίζελ τον μήνα, ήτοι το 10% της παγκόσμιας θαλάσσιας προσφοράς. Το 1/5 αυτής της προσφοράς κατευθύνεται στην Ευρώπη και το 23% στην Αφρική.
Μπορεί τα ποσοστά αυτά να μην ακούγονται μεγάλα, όμως η έλλειψη τους προκαλεί μεγάλη αναταραχή στην αγορά καθώς πρόκειται για ένα καύσιμο που αποτελεί τη ραχοκοκαλιά των μεταφορών για αγαθά που πρέπει να μετακινηθούν από το χωράφι και τις μεταποιητικές μονάδες στους καταναλωτές.
Οι τιμές ντίζελ εκτοξεύτηκαν μετά το κλείσιμο του Ορμούζ πάνω από 35%, κάτι που ήδη έχει αρχίσει να αντανακλάται στην τιμή πολλών καταναλωτικών προϊόντων. Η αποκλιμάκωση των τιμών του ντίζελ λοιπόν είναι ζωτικής σημασίας για τον έλεγχο του πληθωρισμού.
Συμπερασματικά, ακόμα και ένα προσωρινό άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ είναι μια εξέλιξη εξαιρετικά σημαντική που θα αποσυμφορήσει ως έναν βαθμό τις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Είναι όμως σημαντικό το Στενό του Ορμούζ να παραμείνει ανοικτό και μετά την εκεχειρία με τον Λίβανο, καθώς η διάρκεια της κρίσης εφοδιασμού κρίσιμων πρώτων υλών αποτελεί καίρια μεταβλητή για την ένταση των οικονομικών επιπτώσεων στην Ασία και στην Ευρώπη.
Αν τα Στενά του Ορμούζ ξανακλείσουν για μεγάλο χρονικό διάστημα, η κρίση πληθωρισμού που θα βιώσουμε θα έχει τη δυναμική να εξελιχθεί σε μια από τις μεγαλύτερες της παγκόσμιας ιστορίας. Οι επιπτώσεις άλλωστε είναι ήδη ορατές στις τιμές της ενέργειας και ως εκ τούτου σε ένα μεγάλο μέρος προϊόντων, επιβαρύνοντας τον οικονομικό προϋπολογισμό των νοικοκυριών.
Νέα τάξη πραγμάτων στο Ορμούζ;
Μετά τις ανακοινώσεις του Ιρανού Υπουργού Εξωτερικών, το Πολεμικό Ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν έσπευσε να θέσει τους όρους που πρέπει να τηρούν τα πλοία για να διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ. Όρους που σαφώς αναιρούν την έννοια της ελεύθερης ναυσιπλοΐας και παραβιάζουν τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).
Πιο συγκεκριμένα, σε ανακοίνωση στο X, οι Φρουροί της Επανάστασης ανέφεραν ότι
-κάθε διέλευση απαιτεί την άδειά τους,
-τα εμπορικά πλοία επιτρέπεται να διέρχονται μόνο μέσω της καθορισμένης από το Ιράν διαδρομής και
- η διέλευση των πολεμικών πλοίων εξακολουθεί να απαγορεύεται.
Μάλιστα οι Φρουροί της Επανάστασης περιέγραψαν τη λίστα των προϋποθέσεων ως μια «νέα τάξη πραγμάτων», λέγοντας ότι είναι σύμφωνη με τους όρους της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός(;).
Aυτό που προβληματίζει είναι ότι η δήλωση των Φρουρών της Επανάστασης περιλαμβάνει λεπτομέρειες και προϋποθέσεις που ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν δεν ανέφερε όταν ανακοίνωσε νωρίτερα στο X ότι η διέλευση κατά τη διάρκεια της κατάπαυσης του πυρός θα είναι «πλήρως ανοιχτή» για όλα τα εμπορικά πλοία.
Η ασυμφωνία στις δηλώσεις αντικατοπτρίζει μια βαθιά εσωτερική σύγκρουση στην Τεχεράνη, αλλά και μια προσπάθεια επιβολής ενός «νέου καθεστώτος» σε ένα από τα πιο κρίσιμα για το εμπόριο περάσματα του κόσμου, στο οποίο βάση του διεθνούς δικαίου όλα τα πλοία, εμπορικά και στρατιωτικά, πρέπει να απολαμβάνουν το δικαίωμα της «διέλευσης τράνζιτ», η οποία δεν πρέπει να παρεμποδίζεται ή να εξαρτάται από άδειες παράκτιων κρατών.
Να υπενθυμίσουμε όμως ότι το Ιράν μην έχοντας επικυρώσει πλήρως τη συμφωνία UNCLOS, υποστηρίζει ότι το Στενό αποτελείται από δικά του και ομανικά χωρικά ύδατα, επιδιώκοντας να επιβάλει το καθεστώς της «αβλαβούς διέλευσης», το οποίο του δίνει μεγαλύτερο έλεγχο.
Παίρνοντας την πρωτοβουλία χθες οι Φρουροί της επανάστασης να επιβάλουν όρους διέλευσης παρά τις αναφορές του Ιρανού Υπουργού Εξωτερικών, «αδειάζουν» στην ουσία την ιρανική κυβέρνηση, υποδεικνύοντας ότι ο πραγματικός έλεγχος ανήκει σε αυτούς και όχι στη διπλωματία και προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν το Στενό ως στρατηγικό πλεονέκτημα στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ.
Αυτή η ασάφεια είναι πιθανόν να δημιουργήσει ενδοιασμούς σε κάποιες ναυτιλιακές εταιρείες σχετικά με τη διέλευση, παρά τις διαβεβαιώσεις περί «ανοιχτού» Στενού.
Αποποίηση Ευθύνης: Το υλικό αυτό παρέχεται για πληροφοριακούς και μόνο σκοπούς. Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να εκληφθεί ως προσφορά, συμβουλή ή προτροπή για την αγορά ή πώληση των αναφερόμενων προϊόντων. Παρόλο που οι πληροφορίες που περιέχονται βασίζονται σε πηγές που θεωρούνται αξιόπιστες, ουδεμία διασφάλιση δίνεται ότι είναι πλήρεις ή ακριβείς και δε θα πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.
