Οι αναφορές που θέλουν την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη να πλησιάζουν σε συμφωνία «μίας σελίδας» στέλνουν σε νέα υψηλά τα χρηματιστήρια και «βουλιάζουν» τις τιμές του πετρελαίου, με το Brent να υποχωρεί έως και κάτω από το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων το βαρέλι.
Άλλη μία αποτυχημένη προσπάθεια τερματισμού του πολέμου στη Μέση Ανατολή ή πραγματική αποκλιμάκωση της έντασης και άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ;
Από τα τέλη Φεβρουαρίου είμαστε θεατές ενός σκηνικού που συνεχώς αλλάζει. Από τη μία, ΗΠΑ και Ιράν γνωρίζουν πολύ καλά ότι το διακύβευμα είναι μεγάλο, όχι μόνο για τις δύο χώρες αλλά και για ολόκληρο τον πλανήτη. Από την άλλη όμως βλέπουμε τις δύο πλευρές να μην υποχωρούν – τουλάχιστον μέχρι σήμερα - και τα Στενά του Ορμούζ να παραμένουν κλειστά για τρίτο μήνα.Οι εξελίξεις των επόμενων ωρών είναι κρίσιμες την ώρα που αυξάνονται οι ζοφερές προβλέψεις για την παγκόσμια οικονομία και τις αγορές.
Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Ενώ ο S&P 500 βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο όλων των εποχών, με φόντο τα εταιρικά αποτελέσματα των εισηγμένων στη Wall Street, οι τιμές του πετρελαίου συνεχίζουν να θυμίζουν… τρενάκι του τρόμου και οι απότομες εναλλαγές πυροδοτούν σενάρια τρόμου, παρά το θετικό επενδυτικό κλίμα που επικρατεί σήμερα.
Είναι χαρακτηριστικό ότι στις τελευταίες 13 ημέρες συναλλαγών, οι ημερήσιες διακυμάνσεις των τιμών του Brent και του αργού WTI είναι της τάξης τουλάχιστον του 3% και πολλές φορές ξεπερνούν το 6%. Το Brent έχει εκτιναχθεί από τα 88 δολάρια που βρισκόταν στις 20 Απριλίου, έως τα 126 δολάρια στις 30 Απριλίου, για να υποχωρήσει στα 98 δολάρια σήμερα.
Εύλογα, λοιπόν, βλέπουν το φως της δημοσιότητας ζοφερές προβλέψεις για την περίπτωση που δεν θα καταλήξουν σε συμφωνία ΗΠΑ και Ιράν, όπως η χθεσινή της HSBC. Η βρετανική τράπεζα ανακοίνωσε τα αποτελέσματα α’ τριμήνου, προειδοποιώντας πως αν οι τιμές του «μαύρου χρυσού» ανεβούν στα 145 δολάρια το βαρέλι, τα χρηματιστήρια θα σημειώσουν πτώση έως και 35%. Στο πιο απαισιόδοξο σενάριο της HSBC, η αμερικανική οικονομία θα συρρικνωθεί κατά 4,3% και η ανεργία θα εκτιναχθεί στο 9,3%, όταν η ίδια τράπεζα πριν τον πόλεμο προέβλεπε ανάπτυξη του ΑΕΠ των ΗΠΑ με ρυθμό 1,9% και σταθεροποίηση της ανεργίας κοντά στο χαμηλό επίπεδο του 4%.
Επίσης χθες, η Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα του ΔΝΤ προειδοποίησε ότι η παγκόσμια οικονομία κινδυνεύει με πολύ χειρότερα αποτελέσματα στο σενάριο που ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή παραταθεί για ολόκληρο το 2026 και οι τιμές του πετρελαίου φτάσουν στα 125 δολάρια το βαρέλι.
Και μπορεί το δυσμενές σενάριο να μοιάζει αυτή τη στιγμή μακρινό, ωστόσο θα πρέπει να λάβουμε σοβαρά υπόψη ότι οι πραγματικές επιπτώσεις μίας παρατεταμένης πολεμικής σύγκρουσης τον Κόλπο και αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ θα φανούν στους επόμενους μήνες.
Όπως επισημαίνει η Oxford Economics, οι γεωπολιτικές αναταραχές συνήθως θεωρούνται καταλύτες σημαντικών παγκόσμιων κρίσεων, αν και η ιστορία δείχνει ότι ο αυξημένος γεωπολιτικός κίνδυνος δεν μεταφράζεται απαραίτητα σε οικονομική αστάθεια, ύφεση και μεγάλη χρηματιστηριακή πτώση.
Ο οίκος τονίζει ότι ο δείκτης γεωπολιτικού κινδύνου, ενώ έχει εκτιναχθεί τα τελευταία χρόνια, δεν έχει εισέλθει σε αχαρτογράφητα νερά. Η άνοδος που καταγράφηκε μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία μοιάζει παρόμοια με εκείνη που σημειώθηκε στον απόηχο των τρομοκρατικών επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου του 2001. Τότε, η αυξημένη αβεβαιότητα μετά τις επιθέσεις στις ΗΠΑ συνέπεσε με ενίσχυση της παγκόσμιας ανάπτυξης καθώς οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι υπερκαλύφθηκαν από άλλες δυνάμεις.
Παρομοίως, η πρόσφατη άνοδος του δείκτη μετά το 2022 συμπίπτει με μία περίοδο σχετικά σταθερής ανάπτυξης του παγκόσμιου ΑΕΠ.
Οι προβλέψεις για το παγκόσμιο ΑΕΠ που είχαν διατυπωθεί πριν από το πόλεμο στην Ουκρανία αποδείχθηκαν υπερβολικά αισιόδοξες. Στην εξέλιξη αυτή σαφώς έπαιξε ρόλο ο πόλεμος αλλά παράλληλα συνέβαλαν οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες (μετά την επανεκκίνηση της οικονομίας από την πανδημία) και η έξαρση του πληθωρισμού που οδήγησε σε άνοδο τα επιτόκια.
Στη συνέχεια ήρθε η τεχνολογική μανία να δώσει τεράστια ώθηση στα χρηματιστήρια με αποτέλεσμα να καταγραφεί ένα από τα πιο εντυπωσιακά ράλι στη σύγχρονη ιστορία, το οποίο διαρκεί έως σήμερα, με τον S&P 500 να βρίσκεται σε ιστορικά υψηλά, παρά τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
Λαμβάνοντας όλα αυτά υπόψη, η Oxford Economics εκτιμά ότι οι προβλέψεις για την παγκόσμια ανάπτυξη, που έγιναν πριν τον πόλεμο στο Ιράν, πρέπει να αναθεωρηθούν επί τα χείρω κατά 0,6 ποσοστιαίες μονάδες. Αυτό είναι το βασικό σενάριο. Διότι υπάρχει και η εκδοχή του δυσμενούς σεναρίου στην περίπτωση που παραμείνουν για καιρό κλειστά τα Στενά του Ορμούζ.
Μπορεί σήμερα οι αγορές να παραβλέπουν την αναταραχή στον Περσικό Κόλπο, όμως ποιος μπορεί με ασφάλεια να αποκλείσει την εκ νέου έκρηξη της αβεβαιότητας, η οποία θα επιφέρει σοβαρό πλήγμα στην επενδυτική εμπιστοσύνη;
Η αλληλουχία αρνητικών εξελίξεων σε αυτό το σενάριο είναι απλή: η ενεργειακή κρίση θα προκαλέσει τεράστια προβλήματα και σε συνδυασμό με το σοκ στο παγκόσμιο εμπόριο θα αναθερμάνει τον πληθωρισμό. Αποτέλεσμα θα είναι οι κεντρικές τράπεζες να αναγκαστούν να αυξήσουν τα επιτόκια από τον ερχόμενο Ιούνιο για να αποσοβήσουν τον κίνδυνο εκτόξευσης του πληθωρισμού και όλα μαζί θα πυροδοτήσουν παγκόσμια ύφεση.
