Σημαντικά ρίσκα για την πορεία της οικονομίας της Ευρωζώνης σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο διακρίνει το ΔΝΤ, με το Ταμείο να υπογραμμίζει πως ο στασιμοπληθωρισμός είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τη ζώνη του ευρώ την ώρα που η κρίση στη Μέση Ανατολή επιφέρει προκλήσεις τόσο για τις ευρωπαϊκές τράπεζες όσο και για τις αποφάσεις σε κυβερνητικό και νομισματικό επίπεδο.
Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι οι κίνδυνοι για την οικονομία έχουν αυξηθεί αισθητά, ενώ η ισορροπία μεταξύ της διατήρησης της ανάπτυξης και της επιστροφής του πληθωρισμού στον στόχο του 2% γίνεται ολοένα δυσκολότερη.
Συνδυασμός χαμηλής ανάπτυξης και υψηλού πληθωρισμού
Το βασικό σενάριο του ΔΝΤ προβλέπει ανάπτυξη μόλις 0,9% για την Ευρωζώνη το 2026 και 1,2% το 2027, σημαντικά χαμηλότερα από τις εκτιμήσεις που υπήρχαν πριν από την πρόσφατη ενεργειακή αναταραχή.
Την ίδια στιγμή, ο γενικός πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στο 2,8% φέτος και στο 2,3% το 2027, παραμένοντας πάνω από τον στόχο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (του 2%) για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Το Ταμείο επισημαίνει ότι πρόκειται για ένα ιδιαίτερα δυσμενές μείγμα πολιτικής. Από τη μία πλευρά, η επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας περιορίζει τις επενδύσεις και την κατανάλωση. Από την άλλη, οι αυξημένες τιμές της ενέργειας διατηρούν τον πληθωρισμό σε υψηλά επίπεδα, δυσκολεύοντας την αποκλιμάκωση των επιτοκίων.
Η ενέργεια παραμένει ο βασικός παράγοντας αβεβαιότητας
Σύμφωνα με το ΔΝΤ, ο σημαντικότερος βραχυπρόθεσμος κίνδυνος αφορά την πιθανότητα μιας πιο παρατεταμένης ενεργειακής κρίσης.
Εάν οι διαταραχές στις προμήθειες πετρελαίου και φυσικού αερίου συνεχιστούν ή ενταθούν, τότε ο πληθωρισμός θα μπορούσε να κινηθεί ακόμη υψηλότερα, ενώ παράλληλα θα περιοριστεί περαιτέρω η οικονομική δραστηριότητα.
Το ίδιο αποτέλεσμα θα μπορούσε να προκαλέσει μία νέα κλιμάκωση των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, μεγαλύτερες καθυστερήσεις στην αποκατάσταση ενεργειακών υποδομών ή νέα επιδείνωση του πολέμου στην Ουκρανία.
Παράλληλα, το Ταμείο επισημαίνει ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να εμφανίζει σημαντική εξάρτηση από εξωτερικές ενεργειακές πηγές, γεγονός που καθιστά την οικονομία ιδιαίτερα ευάλωτη σε νέους εξωτερικούς κραδασμούς.
Πιέσεις και στο χρηματοπιστωτικό σύστημα
Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι η επιδείνωση του οικονομικού περιβάλλοντος μπορεί να μεταφερθεί και στο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Ένα νέο κύμα αποστροφής κινδύνου στις διεθνείς αγορές, σημαντικές διορθώσεις στις αποτιμήσεις περιουσιακών στοιχείων ή πιέσεις σε μεγάλους μη τραπεζικούς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς θα μπορούσαν να επηρεάσουν και τις ευρωπαϊκές τράπεζες μέσω των αγορών χρηματοδότησης και των διασυνδέσεων με τα επενδυτικά κεφάλαια.
Για τον λόγο αυτό, το Ταμείο ζητά ενίσχυση της εποπτείας των μη τραπεζικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, αλλά και ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης και του ευρωπαϊκού δικτύου ασφαλείας για τη διαχείριση πιθανών κρίσεων.
Δύσκολες αποφάσεις για ΕΚΤ και κυβερνήσεις
Το ΔΝΤ θεωρεί ότι η νομισματική πολιτική θα πρέπει να παραμείνει αρκετά αυστηρή ώστε να αποτραπεί η μονιμοποίηση του υψηλού πληθωρισμού. Μάλιστα, δεν αποκλείει το ενδεχόμενο τα επιτόκια να χρειαστεί να κινηθούν υψηλότερα από ό,τι προβλέπει σήμερα το βασικό σενάριο, εφόσον οι πληθωριστικές προσδοκίες επιδεινωθούν.
Την ίδια στιγμή, καλεί τις κυβερνήσεις να αποφύγουν γενικευμένα προγράμματα στήριξης για την ενέργεια, υποστηρίζοντας ότι τέτοιου είδους παρεμβάσεις αυξάνουν το δημοσιονομικό κόστος, διατηρούν υψηλή τη ζήτηση και τελικά δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο το έργο της ΕΚΤ.
Αντίθετα, εισηγείται στοχευμένη βοήθεια μόνο προς τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά και τις βιώσιμες ενεργοβόρες επιχειρήσεις, χωρίς να αλλοιώνονται τα κίνητρα για εξοικονόμηση ενέργειας και επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές.
Οι μακροπρόθεσμες αδυναμίες της Ευρώπης
Πέρα από τους άμεσους κινδύνους, το ΔΝΤ υπενθυμίζει ότι η Ευρωζώνη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει δύο διαρθρωτικά προβλήματα:
- τη χαμηλή παραγωγικότητα και
- τη δημογραφική γήρανση.
Για να ενισχυθεί η δυνητική ανάπτυξη, ζητά επιτάχυνση της ενοποίησης της ενιαίας αγοράς, ολοκλήρωση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, μεγαλύτερες επενδύσεις στην ενεργειακή αυτονομία και βαθύτερη ολοκλήρωση των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών.
Το βασικό μήνυμα της έκθεσης είναι ότι η Ευρωζώνη δεν αντιμετωπίζει μόνο έναν προσωρινό ενεργειακό κραδασμό, αλλά μία περίοδο κατά την οποία οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι, οι πληθωριστικές πιέσεις και οι διαρθρωτικές αδυναμίες αλληλεπιδρούν.
Αυτό σημαίνει ότι τόσο η νομισματική όσο και η δημοσιονομική πολιτική θα πρέπει να κινηθούν με ιδιαίτερη προσοχή, προκειμένου να περιοριστεί ο κίνδυνος η ευρωπαϊκή οικονομία να εγκλωβιστεί σε μια παρατεταμένη περίοδο χαμηλής ανάπτυξης και επίμονου πληθωρισμού.
Μείωση του χρέους στην Ελλάδα
Παράλληλα, το Ταμείο προβλέπει πως το δημόσιο χρέος της Ευρωζώνης προβλέπεται να συνεχίσει την ανοδική του πορεία, από 87% του ΑΕΠ το 2025 σε περίπου 90% του ΑΕΠ το 2031, με αυξήσεις να αναμένονται κυρίως σε χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία.
Αντίθετα, το ΔΝΤ εκτιμά ότι το δημόσιο χρέος θα συνεχίσει να αποκλιμακώνεται σε ορισμένες χώρες της περιφέρειας, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η Πορτογαλία και η Ισπανία.
