7ος χρόνος, ημέρα 2178η
Δευτέρα, 18 Οκτωβρίου 2021

Τα διδάγματα από την ενεργειακή κρίση και ποιες λύσεις είναι στο τραπέζι

Τα διδάγματα από την ενεργειακή κρίση και ποιες λύσεις είναι στο τραπέζι
Shutterstock

Ως καταναλωτές μόλις ανοίξουμε την παροχή του φυσικού αερίου ή γεμίσουμε τη δεξαμενή πετρελαίου θα συνειδητοποιήσουμε ότι η θέρμανση μας φέτος το χειμώνα θα μας κοστίσει πολύ περισσότερο.

Η βιομηχανία έχει συνειδητοποιήσει μήνες τώρα τις νέες συνθήκες στην αγορά ενέργειας καθώς μόνο κεραυνός εν αιθρία δεν ήταν. Από τις αρχές καλοκαιριού άλλωστε μια σειρά γεγονότων «κούμπωσαν» το ένα μετά το άλλο δημιουργώντας ένα εξαιρετικά δύσκολο ενεργειακό παζλ.

Το άνοιγμα των οικονομιών μετά τα παρατεταμένα lockdowns προκάλεσαν αυξημένη ζήτηση καταρχήν από την Ασία, και εν συνεχεία από την Ευρώπη, η οποία μάλιστα εκτοξεύτηκε λόγω του παρατεταμένου καύσωνα φέτος το καλοκαίρι.

Εν συνεχεία η άπνοια που έβγαλε νοκ αουτ τα αιολικά, τα χαμηλά αποθέματα, η τακτική της Ρωσίας να προμηθεύει φυσικό αέριο βάση των συμβολαίων που είχαν γίνει και όχι βάση της αυξημένης ζήτησης, τα έργα συντήρησης σε βασικές γραμμές τροφοδοσίας που περιόρισαν την τροφοδοσία καθώς και οι ζημιές σε κάποιες εξ’αυτών λόγω πυρκαγιών, είναι μερικοί μόνο από τους λόγους για τους οποίους καλούμαστε αυτή τη στιγμή ως καταναλωτές να βάλουμε βαθιά το χέρι στην τσέπη για την παροχή πετρελαίου ή φυσικού αερίου και όχι μόνο. Βλέπετε, ολόκληρη η μεταποίηση πλήττεται από τις υψηλές τιμές ενέργειας και ένα σημαντικό μέρος του αυξημένου κόστους παραγωγής έχει ήδη μεταφερθεί στη συντριπτική πλειοψηφία των αγαθών.

Όμως υπάρχουν και βαθύτεροι λόγοι εξαιτίας των οποίων η Ευρώπη βρέθηκε σε μια τόσο δύσκολη θέση όσον αφορά την ενεργειακή της επάρκεια.

Ο Saad al-Kaabi, υπουργός ενέργειας του Κατάρ και διευθύνων σύμβουλος του κρατικού Qatar Petroleum –προμηθευτή υγροποιημένου φυσικού αερίου– σε μια φράση τα έχει πει όλα εδώ και εβδομάδες:«Η άνοδος των τιμών οφείλεται στο ότι η αγορά δεν επενδύει αρκετά στη βιομηχανία φυσικού αερίου».

Με τα περισσότερα κονδύλια να κατατευθύνονται στις ΑΠΕ, οι εταιρείες επενδύουν κάθε χρόνο ολοένα και λιγότερο σε έργα φυσικού αερίου και πετρελαίου. Έτσι οταν οι συνθήκες απαιτούν αυξημένη συμμετοχή του φυσικού αερίου ή του πετρελαίου στο ενεργειακό μίγμα, η αύξηση της παραγωγής προκειμένου να ικανοποιηθεί η ζήτηση δεν είναι δυνατόν να γίνει άμεσα.

Oι υψηλές τιμές για πιστώσεις άνθρακα και η έλλειψη διορρατικότητας να επιμεριστούν εξίσου οι επενδύσεις σε ΑΠΕ και σε έργα αποθήκευσης ενέργειας, συμπλήρωσαν το παζλ του ενεργειακού δράματος.

Ο «πράσινος» ενεργειακός εφοδιασμός» λοιπόν έχει κόστος, ένα κόστος που φέτος ως καταναλωτές θα το αντιληφθούμε περισσότερο από κάθε άλλη χρονιά.

Και τώρα τι κάνουμε;

Τα κράτη-μέλη της ΕΕ προσπαθούν να αποτρέψουν τις αυξήσεις-ρεκόρ στις τιμές της ενέργειας, όμως μέχρι στιγμής δεν διαφαίνεται κάποια κοινή γραμμή. Προς το παρόν κάθε χώρα προσπαθεί να αντιμετωπίσει τις υψηλές τιμές με δικές της πρωτοβουλίες.

Τόσο στη Γαλλία -όπου οι πρώτες πορείες ήδη ξεκίνησαν ως αντίδραση στην φορολογική επιβάρυνση του πετρελαίου ντίζελ -όσο και στην Ισπανία και την Ιταλία, τίθεται το αίτημα της κρατικής παρέμβασης για να σταθεροποιηθούν οι τιμές. Μάλιστα οι Γάλλοι εξετάζουν την επιβολή πλαφόν στις τιμές μέχρι και την άνοιξη.

Άλλες χώρες όπως η Φιλανδία εκφράζουν τις επιφυλάξεις τους για κρατικές παρεμβάσεις στην αγορά ενεργειας, ενώ κάποιες χώρες όπως η Ελλάδα έχουν αποφασίσει την κρατική επιδότηση για τη συντριπτική πλειοψηφία των νοικοκυριών.

Το ζητούμενο όμως είναι να υπάρξει μια κοινή αντιμετώπιση του προβλήματος μιας και οι ενεργειακές αγορές στην Ευρώπη συνδέονται ως επί το πλείστον μεταξύ τους.

Μια κοινή αγορά φυσικού αερίου από τα κράτη-μέλη, θα μπορούσε να είναι μια προσέγγιση με στόχο τη μείωση του κόστους. Μια άλλη πρόταση με τον ίδιο παρονομαστή είναι οι αντισταθμιστικές εισφορές από τον κοινοτικό προϋπολογισμό.

Η Ούρσουλα φον Ντερ Λάιεν πρόσφατα μίλησε για αποσύνδεση της τιμής του φυσικού αερίου από εκείνη του ηλεκτρικού ρεύματος.

Ποιά ακριβώς όμως θα είναι η εργαλειοθήκη της ΕΕ θα γνωστοποιηθεί στο άμεσο μέλλον καθώς οι τελικές αποφάσεις δεν έχουν ληφθεί ακόμα.

Το σίγουρο είναι ότι, όπως είπε και ο Ιταλός Επίτροπος Οικονομικών Πάολο Τζεντιλόνι, η Κομισιόν δεν θα παρουσιάσει μια απλή ή παραδοσιακή λύση. Γι’αυτό άλλωστε χρειάζεται και άλλη πίστωση χρόνου μέχρι να παρουσιαστεί ένα σχέδιο πλήρες και βιώσιμο.

Προφανώς η Κομισιόν επιθυμεί να αυξήσει το ποσοστό των ΑΠΕ στη συνολική παραγωγή ενέργειας, ενώ από ότι άφησε να εννοηθεί ο Επίτροπος Τζεντιλόνι η Ευρώπη δεν σκοπεύει να μειώσει τις τιμές για πιστώσεις άνθρακα.

Την ίδια στιγμή όμως δεν απαγορεύει στις εθνικές κυβερνήσεις να μειώσουν άλλους φόρους ή επιβαρύνσεις στην ενέργεια, μια λύση άλλωστε που θα προσφέρει άμεση ανακούφιση στον καταναλωτή.

Για παράδειγμα, το πάγιο τέλος για την ανάπτυξη των ΑΠΕ που ισχύει στη Γερμανία θα μπορούσε να μειωθεί άμεσα προκειμένου να αποκλιμακωθούν οι τιμές. Ή στην χώρα μας θα μπορούσε να συζητηθεί η μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στα καύσιμα προκειμένου να μπορέσουν 6 εκατ. Έλληνες να έχουν πρόσβαση σε φτηνό πετρέλαιο θέρμανσης και να μην ζήσουμε χρονιές όπως το 2011-2013.

Οι πιο μακροπρόθεσμες λύσεις

Αυτό που μας έμαθε η φετινή ενεργειακή κρίση είναι ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν είναι εφικτό να γίνει από τη μια μέρα στην άλλη, πόσο μάλλον όταν δεν έχουμε προχωρήσει ικανοποιητικά στο μεγάλο κεφάλαιο της αποθήκευσης ενέργειας και δεν έχουμε φροντίσει για τις λεγόμενες στρατηγικές ενεργειακές εφεδρείες.

Πολλές χώρες έβαλαν τον στόχο να μηδενίσουν τις εκπομπές άνθρακα έως το 2050, χωρίς να υπολογίσουν ότι το κόστος μιας απότομης μετατόπισης από τα ορυκτά στις ΑΠΕ θα το πληρώσουν πρώτα οι καταναλωτές, ενώ κάτω υπό συγκεκριμμένες αρνητικές συγκυρίες όπως οι φετινές, θα μπορούσε να τεθεί ακόμα και θέμα ενεργειακής επάρκειας.

Η ζήτηση των επόμενων ετών απαιτεί νέες επενδύσεις στη «γέφυρα» της πράσινης ενεργειακής μετάβασης, ήτοι το φυσικό αέριο, ύψους ενός τρισεκατομμυρίου δολαρίων. (σ.σ: Υπόψιν ότι αυτό δεν είναι ένα αυθαίρετο νούμερο καθώς το έχει δώσει ο υπουργός Ενέργειας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, Suhail al-Mazrouei).

Μεγάλος είναι και ο προϋπολογισμός για τα έργα αποθήκευσης ενέργειας των ΑΠΕ, τα οποία πλέον η Κομισιόν θα πρέπει να τα βάλει πρώτα στην λίστα των προτεραιοτήτων της, καθώς είναι αυτά που θα σταθεροποιήσουν και το σύστημα της ηλεκτροπαραγωγής.

Συμπερασματικά, η ενεργειακή μετάβαση έχει κόστος και όσο πιο απότομα γίνει αυτή η μετάβαση τόσο μεγαλύτερο θα είναι αυτό το κόστος. Από την άλλη η κλιματική αλλαγή έχει ήδη ξεκινήσει στενεύοντας σαφέστατα τα χρονικά περιθώρια της προσαρμογής αυτής.

Πρέπει να βρεθεί λοιπόν η χρυσή τομή τόσο στο ενεργειακό μίγμα όσο και στην κατανομή των επενδύσεων, ενώ οι πρακτικές που εξετάζονται όπως οι φόροι άνθρακα θα πρέπει σαφέστατα να επαναξεταστούν ως προς το ύψος τους.

Αυτή η χρυσή τομή όμως ίσως να μπορεί να συνδυαστεί και με άλλες μεθόδους-λύσεις, όπως για παράδειγμα η αναδυόμενη βιομηχανία της δέσμευσης CO2 απευθείας από την ατμόσφαιρα, για την οποία έχουμε ξαναμιλήσει αναλυτικά εδώ, δεδομένου ότι είναι θέμα χρόνου να εξελιχθεί σε ένα μεγάλο όπλο για τη διάσωση του πλανήτη.

Αποποίηση Ευθύνης

Το υλικό αυτό παρέχεται για πληροφοριακούς και μόνο σκοπούς. Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να εκληφθεί ως προσφορά, συμβουλή ή προτροπή για την αγορά ή πώληση των αναφερόμενων προϊόντων. Παρόλο που οι πληροφορίες που περιέχονται βασίζονται σε πηγές που θεωρούνται αξιόπιστες, ουδεμία διασφάλιση δίνεται ότι είναι πλήρεις ή ακριβείς και δεν θα πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.