7ος χρόνος, ημέρα 2157η
Δευτέρα, 27 Σεπτεμβρίου 2021

Οι αξίες της αγοράς είναι ανθρώπινες αξίες

Οι αξίες της αγοράς είναι ανθρώπινες αξίες

Του David Henderson*

Ο πρόεδρος του Quincy Institute for Responsible Statecraft, Άντριου Μπάσεβιτς, ασκώντας κριτική σε ένα πρόσφατο άρθρο του David Brooks στους New York Times, γράφει: 

“Στο προοδευτικό στρατόπεδο, η ατομική αξιοπρέπεια είναι ένας ευφημισμός. Είναι το αριστερό αντίστοιχο της ‘ελεύθερης επιχειρηματικότητας’, ενός όρου που χρησιμοποιείται από κάποιους δεξιούς για να δώσει ένα ηθικό άλλοθι σε πολιτικές που εξυψώνουν τις αξίες της αγοράς πάνω από τις ανθρώπινες αξίες”.

Ο Μπάσεβιτς, κατά τα άλλα ένας πολύ έξυπνος άνθρωπος, κάνει εδώ ένα κοινό λάθος, θεωρώντας ότι οι αξίες της αγοράς αντιβαίνουν στις ανθρώπινες αξίες ή τις υπονομεύουν. Τι είναι όμως οι ανθρώπινες αξίες; Είναι οι αξίες που ενστερνίζονται οι άνθρωποι. Από πού προέρχονται οι αξίες της αγοράς; Από τους ανθρώπους. Αν, για παράδειγμα, πολλοί άνθρωποι είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν πολλά χρήματα για έναν περιορισμένο αριθμό εισιτηρίων μιας συναυλίας, η αξία της αγοράς αντανακλά την αξία που εκείνοι οι άνθρωποι προσδίδουν στα εισιτήρια.

Ο Μπάσεβιτς μπορεί να αμφισβητεί την ιδέα ότι οι άνθρωποι θα έπρεπε να προσδίδουν τόση αξία σε αυτά τα εισιτήρια. Αν όμως αυτό συμβαίνει, τότε απλώς απορρίπτει τις ανθρώπινες εκείνες αξίες που δεν αντιστοιχούν με τις δικές του.

Το σφάλμα του Μπάσεβιτς μοιάζει με το εξής επίμονο σφάλμα: την ιδέα ότι υπάρχει μια κάποια σύγκρουση ανάμεσα στα ιδιοκτησιακά δικαιώματα και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, στην πρώτη ομιλία του Harold Demsetz, τότε καθηγητή του Πανεπιστημίου του Σικάγο, που είδα ποτέ, ο Χάρολντ εξέτασε αυτό το ζήτημα με ένα χειροπιαστό παράδειγμα. Σηκώνοντας ψηλά τις σημειώσεις του είπε “Τα ιδιοκτησιακά μου δικαιώματα επί των σημειώσεών μου είναι τα δικά μου δικαιώματα στις σημειώσεις μου - δεν είναι τα δικαιώματα των σημειώσεων στον εαυτό τους”. (Παρεμπιπτόντως, κάπου στη σοφίτα μου έχω το φιλμ αυτής της ομιλίας).

*Ο David Henderson είναι ερευνητής στο Hoover Institution και καθηγητής οικονομικών στη μεταπτυχιακή σχολή διοίκησης επιχειρήσεων και δημόσιας διοίκησης του Naval Postgraduate School στο Monterey της Καλιφόρνιας.

**Το άρθρο δημοσιεύθηκε στα αγγλικά στις 21 Ιουλίου 2021 και παρουσιάζεται στα ελληνικά με την άδεια της Library of Economics and Liberty και τη συνεργασία του ΚΕΦίΜ - Μάρκος Δραγούμης.