Φ. Τζιντζηροπούλου: «Βιώνουμε την απώλεια της κανονικότητάς μας»

Φ. Τζιντζηροπούλου: «Βιώνουμε την απώλεια της κανονικότητάς μας»

Με την ψυχολογία να δοκιμάζεται υπό συνθήκες εγκλεισμού και αβεβαιότητας και υπό το βάρος μιας συνεχούς ροής από δυσάρεστα γεγονότα καθημερινά που κυρίως αφορούν θανάτους, μαζικές μεταφορές πτωμάτων και ακραίες συνθήκες περίθαλψης για τους νοσούντες από τον κορωνοϊό, σε νοσοκομεία υπό κατάρρευση ανά τον κόσμο, η Ψυχολόγος Υγείας Φρόσω Τζιντζηροπούλου, μας δίνει συμβουλές για το πώς να διατηρήσουμε την ψυχική μας ηρεμία την ώρα που η καραντίνα παρατείνεται.

Συνέντευξη στη Μαρία Μουρελάτου

-Τι μηνύματα λαμβάνετε αυτές τις μέρες από τους ανθρώπους που ζητούν βοήθεια;

Η αγωνία τους στρέφεται κυρίως γύρω από το πώς να διαχειριστούν το άγχος που προκαλεί ένας απειλητικός ιός, ο οποίος δεν γνωρίζουν τι επιπτώσεις μπορεί να έχει στην υγεία τους, την αβεβαιότητα που έχει επιφέρει η πανδημία και τις αλλαγές που βιώνουν στην καθημερινότητά τους. Για πολλούς ανθρώπους άλλαξε ο τρόπος εργασίας καθώς χρειάζεται να δουλέψουν από το σπίτι ή χρειάστηκε να ανασταλεί προσωρινά η εργασία τους, που σημαίνει ότι μπορεί να μείνουν ένα διάστημα χωρίς εργασία και με περιορισμένους οικονομικούς πόρους. Είναι μια πρωτόγνωρη κατάσταση και αυτό που εντείνει περισσότερο την αγωνία είναι ότι δεν υπάρχει, τη δεδομένη τουλάχιστον στιγμή, σαφής εικόνα πότε θα τελειώσει. Αυτό δημιουργεί ακόμα μεγαλύτερη ανησυχία γιατί δεν έχουμε έλεγχο πάνω στην κατάσταση που βιώνουμε.

-Κρίνετε ότι σε δυσμενέστερη θέση είναι όσοι περνούν την καραντίνα μόνοι, ειδικά ηλικιωμένοι, ή εκείνοι που αναγκάζονται να συμβιώσουν με περισσότερα άτομα;

Κάθε κατάσταση έχει τις δικές της δυσκολίες και τα δικά της θετικά σημεία. Για παράδειγμα, ένας ηλικιωμένος που μένει μόνος του, εκτός του ότι ο περιορισμός των μετακινήσεων μπορεί να του δημιουργήσει δυσκολία πρόσβασης σε βασικά πράγματα όπως είδη πρώτης ανάγκης ή φάρμακα, βιώνει πολύ μεγάλη αγωνία μήπως κολλήσει τον ιό καθώς ανήκει στις ευπαθείς ομάδες και αν δεν έχει κοινωνικό δίκτυο ή τη δυνατότητα να αξιοποιήσει την τεχνολογία, δυσκολεύεται να επικοινωνήσει με άλλους ανθρώπους και να μοιραστεί τους φόβους και την αγωνία του. Αντίθετα, σε ένα σπίτι που ζούνε πολλά άτομα μαζί, υπάρχει η επικοινωνία, υπάρχει το μοίρασμα δραστηριοτήτων, αλλά μπορεί να δημιουργούνται προβλήματα στη συγκατοίκηση καθώς άνθρωποι που είχαν συνηθίσει σε πολύ διαφορετικούς ρυθμούς καλούνται να ζήσουν πολλές ώρες μαζί στον ίδιο χώρο και αυτό μπορεί να δημιουργήσει εντάσεις ή να φέρει στην επιφάνεια προβλήματα που μπορεί να μην είχαν εντοπιστεί νωρίτερα.

- Παρατηρείτε αύξηση ψυχικών διαταραχών μέσα σε αυτήν την κατάσταση;

Είναι μια περίοδος στην οποία έχουν αυξηθεί τα επίπεδα άγχους  και ο φόβος για πολλούς ανθρώπους. Κάποιοι που έχουν μεγαλύτερη ανησυχία μπορεί να βιώνουν συμπτώματα όπως σωματικά άλγη και πόνους, αδυναμία χαλάρωσης, δυσκολία συγκέντρωσης, δυσκολίες στον ύπνο, αίσθημα κόπωσης κ.α. Άτομα που ήδη πάσχουν από κάποια ψυχική διαταραχή μπορεί να επηρεαστούν πολύ περισσότερο και γι’ αυτό χρειάζεται να λαμβάνουν σταθερά ψυχολογική υποστήριξη και ψυχιατρική παρακολούθηση.

-Αν η μείωση της ανθρώπινης επαφής διαρκέσει για μεγάλο διάστημα, θα μπορούσε να κοστίσει στον ανθρώπινο οργανισμό;

Δεν είναι εύκολο να απαντηθεί αυτό το ερώτημα καθώς η επίδραση των ψυχοπιεστικών γεγονότων στον ανθρώπινο οργανισμό είναι μια σύνθετη διαδικασία που λειτουργεί διαφορετικά στον καθένα μας. Δεν έχουμε όλοι οι άνθρωποι τους ίδιους μηχανισμούς αντιμετώπισης δύσκολων καταστάσεων. Η μείωση της κοινωνικής επαφής είναι μία συνθήκη που διαταράσσει την καθημερινότητά μας και επηρεάζει αρνητικά συνήθως τη διάθεσή μας. Η παρατεταμένη απομόνωση και απομάκρυνση από τους οικείους μας μπορεί να προκαλέσει έντονη στενοχώρια, θυμό, αισθήματα ανίας και εκνευρισμού και επομένως σε οργανικό επίπεδο μπορεί να προκαλέσει αλλαγές.  Ο περιορισμός των κοινωνικών δραστηριοτήτων και ο εγκλεισμός στο σπίτι περιορίζουν τις δυνατότητες αποφόρτισης από αυτά τα δύσφορα συναισθήματα.  

- Αυτήν την περίοδο αυτό το περίεργο συναίσθημα που βιώνουμε μήπως είναι ένα είδος πένθους για τον χαμένο τρόπο ζωής μας;

Η περίοδος που διανύουμε έχει παρόμοια χαρακτηριστικά με τα συναισθήματα που βιώνουμε όταν χάνουμε κάτι. Και τώρα βιώνουμε την απώλεια της κανονικότητάς μας έτσι όπως την είχε μάθει ο καθένας μας στην καθημερινότητά του. Καλούμαστε, για κάποιο διάστημα που δεν γνωρίζουμε πόσο θα διαρκέσει, να συμπεριφερθούμε και να ζήσουμε με έναν διαφορετικό τρόπο από αυτόν που είχαμε μάθει. Επομένως, όλα αυτά που καλείται να χάσει κανείς στην καθημερινότητά του για αυτό το διάστημα μπορεί να του προκαλέσουν στην αρχή ένα μούδιασμα μέχρι να συνειδητοποιήσει τι συμβαίνει, μπορεί να θυμώσει με το γεγονός ότι χρειάζεται να κάνει αυτές τις αλλαγές και φυσικά μπορεί να νιώσει στενοχώρια για πράγματα που αλλάζουν καθώς περιορίζονται τα καθημερινά ερεθίσματα και οι κοινωνικές επαφές και καλείται να μείνει μακριά από αγαπημένους του ανθρώπους.

- Παίζει κάποιο ρόλο το χιούμορ σε αυτές τις πρωτόγνωρες στιγμές που βιώνουμε;

Το χιούμορ είναι ένας μηχανισμός που βοηθά να αποφορτιστούμε από τον καταιγισμό αρνητικών πληροφοριών που δεχόμαστε σε καθημερινή βάση και δίνει τη δυνατότητα να μοιραστούμε ανησυχίες και κοινούς φόβους με έναν πιο «χαλαρό» τρόπο. Το να κάνουμε πράγματα που μας προκαλούν ευχάριστη διάθεση και μας κάνουν να γελάμε, όπως το να πούμε ένα αστείο με έναν φίλο μας ή να δούμε μια κωμωδία, μας αποσπά την προσοχή από τις αρνητικές πληροφορίες και μέσω ενός φυσικού τρόπου -του γέλιου- βοηθάμε το σώμα μας να χαλαρώσει.

- Τι συμβουλεύετε τον κόσμο για να διατηρήσει ένα μίνιμουμ ηρεμίας;

Αυτό που μπορεί να βοηθήσει είναι να διατηρήσει ο καθένας μας μια αίσθηση ρουτίνας στην καθημερινότητά του. Ακόμα κι αν δουλεύουμε από το σπίτι, είναι βοηθητικό να ξυπνάμε και να κοιμόμαστε τις ίδιες ώρες, να μοιράζουμε τα γεύματά μας σταθερά μέσα στη μέρα, να περιποιούμαστε την εμφάνισή μας και να έχουμε την άσκηση στην καθημερινότητά μας  ακόμα και αν χρειάζεται να την προσαρμόσουμε στα δεδομένα του σπιτιού.

Είναι μια καλή ευκαιρία να ξεκινήσουμε πράγματα, όπως ένα καινούριο χόμπι ή μια ξένη γλώσσα. Μπορούμε να βοηθήσουμε τον εαυτό μας με το να περιορίσουμε την εισροή αρνητικών πληροφοριών, φροντίζοντας να πληροφορούμαστε μία φορά μέσα στη μέρα από έγκυρες πηγές για τον κορωνοϊό και το υπόλοιπο διάστημα να το αξιοποιούμε για δραστηριότητες που μας βοηθούν να διατηρήσουμε την ψυχική μας ηρεμία και ισορροπία, όπως είναι η διατήρηση της επικοινωνίας με τους αγαπημένους μας ανθρώπους. Και το βράδυ που πέφτουμε για ύπνο, είναι σημαντικό, να θυμίζουμε στον εαυτό μας τα πράγματα για τα οποία νιώθουμε ευγνωμοσύνη