7ος χρόνος, ημέρα 2158η
Τρίτη, 28 Σεπτεμβρίου 2021

Έρεισμα

Τώρα που συντάσσουμε το λήμμα αυτό, βρισκόμαστε λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση του Συμβουλίου της Επικρατείας σχετικά με τη συνταγματικότητα ή όχι ενός πρόσφατου νόμου. Με άλλα λόγια, το συγκεκριμένο δικαστήριο εξέτασε αν ο νόμος είχε συνταγματικά ερείσματα. Ταυτόχρονα, όμως, και πολλές από τις δηλώσεις στελεχών της Κυβέρνησης μάς φέρνουν στο νου τη λέξη έρεισμα, ακριβώς γιατί αυτές δεν έχουν έρεισμα, μια που αμφισβητούν μια βασική ανεξάρτητη εξουσία, αυτήν της Δικαιοσύνης.

Τ? ?ρεισμα, το? ?ρείσματος παράγεται από το ρήμα ?ρείδω που σημαίνει στηρίζω. Συνεπώς έρεισμα είναι το στήριγμα και η λέξη τόσο παλιά όσο και σήμερα χρησιμοποιείται κυριολεκτικά, αλλά και μεταφορικά. Στο μάλλον νόθο κείμενο του ρήτορα, σατιρικού συγγραφέα, Λουκιανού, από τα Σαμόσατα της Συρίας (125 - 180 μ.Χ.), που έγραφε στην ελληνική γλώσσα και θεωρείται ο δημιουργός του σατιρικού διαλόγου, η Αθήνα αποκαλείται τ?ς ?λλάδος ?ρεισμα (Δημοσθένους ?γκώμιον 10). Λίγους αιώνες πιο πριν, ο φιλόσοφος Αριστοτέλης θα αποκαλέσει τα πόδια των ζώων ?ρείσματα (Περ? ζώων πορείας 8.7).

Ερειδόμενοι (= βασιζόμενοι) στα λεξικά, θα ασχοληθούμε με το νεοελληνικό έρεισμα.

Από τη μια στο εξωτερικό, δεύτερος σεισμός έπληξε την Ιταλία, με αποτέλεσμα παλιά κτίρια, χωρίς στέρεα ερείσματα να καταρρεύσουν. Η αποκατάσταση των ζημιών θα απαιτήσει να τοποθετηθούν αντερείσματα ή αντηρίδες (=αντιστηρίγματα), ώστε τα ιστορικά μνημεία να στηριχθούν και πάλι.

Ο Πρόεδρος της γείτονος χώρας, επιπλέον, αναζητεί ερείσματα (=στήριξη) στους συμμάχους του στη Δύση, για να δικαιολογήσει τις διώξεις που κάνει σε στρατιωτικούς και αστυνομικούς.

Από την άλλη, στο εσωτερικό πολιτικά πρόσωπα ψάχνουν τα ερείσματά τους σε κόμματα ή άλλους ισχυρούς παράγοντες.

Εμείς τα διαβάζουμε αυτά και πότε πότε ακουμπάμε αναπαυτικά το κεφάλι μας στο ερεισίνωτο της αναπαυτικής πολυθρόνας (την πλάτη που στηρίζει τη ράχη μας, τα νώτα μας), για να σκεφτούμε και να στοχαστούμε πάνω στα δικά μας και στα προβλήματα των άλλων, που γίνονται κι αυτά δικά μας. Καλό είναι να αναλογιζόμαστε αν αυτό που μας βασανίζει έχει ερείσματα (=βάσεις, στηρίγματα), γιατί τα ερείσματα μπορεί να είναι ιδεολογικά, ηθικά, επιστημονικά, κομματικά.

Αν έχει νυχτώσει και μελετάτε ακόμη, αναλογιστείτε ότι το ερειστικό σας σύστημα (= ο σκελετός, οι αρθρώσεις, οι τένοντες και οι μυς που υποστηρίζουν το σώμα σας) χρειάζονται ξεκούραση.

Έρεισμα της υγείας ο πολύτιμος ύπνος. Αν δεν έχετε κοιμηθεί καλά, μπορεί να γίνετε εριστικοί (να μαλώνετε). Ακούγεται το ίδιο με το ερειστικός, αλλά διαφέρει στη σημασία μια που ο εριστικός έχει ως ετυμολογικό έρεισμά το ουσιαστικό ? ?ρις, τ?ς ?ριδος (= ο καυγάς) και όχι το ?ρεισμα, το? ?ρείσματος, που έχει σήμερα την τιμητική του.