Τρία ευρωπαϊκά πολιτιστικά βραβεία με ελληνικό ενδιαφέρον

Τρία ευρωπαϊκά πολιτιστικά βραβεία με ελληνικό ενδιαφέρον

Της Αγγελικής Κώττη

Η συντήρηση ψηφιδωτών στην Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης του Σινά, η αναστήλωση και συντήρηση του βυζαντινού ναού Αγίας Κυριακής στη Νάξο και η αποκατάσταση κτιρίου του Ζωγράφειου παρθεναγωγείου στην Πόλη, είναι τα τρία μνημεία που σχετίζονται με την Ελλάδα και παίρνουν βραβεία από την Europa Nostra για το έτος 2018.

Είκοσι εννέα έργα συνολικά, από 17 χώρες παίρνουν τα Ευρωπαϊκά Βραβεία για την Πολιτιστική Κληρονομιά 2018 / Europa Nostra, που αποτελoύν την ύψιστη τιμή σε αυτό το πεδίο δράσης. Οι νικητές βραβεύονται για τα εντυπωσιακά επιτεύγματά τους στο χώρο της αποκατάστασης, της έρευνας, της αφοσιωμένης υπηρεσίας, της εκπαίδευσης και της ευαισθητοποίησης.

Η τελετή απονομής θα γίνει στις 22 Ιουνίου στο Βερολίνο, στο πλαίσιο της πρώτης Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Συνάντησης Κορυφής. Οικοδεσπότες θα είναι ο Ευρωπαίος Επίτροπος Tibor Navracsics και ο Μαέστρος Placido Domingo,

Πολίτες από όλη την Ευρώπη κι όλο τον κόσμο μπορούν τώρα να ψηφίσουν διαδικτυακά για το Βραβείο κοινού κι έτσι να προσελκύσουν επιπλέον υποστήριξη για τα νικηφόρα επιτεύγματα είτε της χώρας τους είτε άλλης ευρωπαϊκής χώρας.

Ανεξάρτητοι κριτές εξέτασαν συνολικά 160 αιτήσεις, που υποβλήθηκαν από οργανισμούς και άτομα προερχόμενα από 31 χώρες όλης της Ευρώπης, και επέλεξαν τους νικητές. Ανάμεσα στα 29 βραβεία, επτά θα λάβουν το Grand Prix (και μαζί €10,000) καθώς και ένας το Βραβείο Κοινού.

Το “Ζωγράφειο Παρθεναγωγείο” που βρίσκεται στην περιοχή Γιενίκιοϊ (Nιχώρι)της Πόλης, χτίστηκε από τον Έλληνα αρχιτέκτονα Κωνσταντίνο Δημήδη το 1871. Το σχολείο έκλεισε το 1980 και σύντομα εμφανίστηκαν τα αποτελέσματα παραμέλησης. Η αποκατάσταση χρηματοδοτήθηκε από το Ελληνικό Ίδρυμα Εκκλησιαστικών και Σχολικών Ιδρυμάτων Yenikoy Panayia, που είναι και ιδιοκτήτης του κτιρίου.

Η Ελληνική Ορθόδοξη Μονή Αγίας Αικατερίνης στο Όρος Σινά διατηρεί μία από τις πλουσιότερες συλλογές εικόνων, χειρογράφων και ιστορικών εγγράφων στον κόσμο.  Η Μονή στη σημερινή της μορφή ανεγέρθηκε από τον Βυζαντινό αυτοκράτορα Ιουστινιανό και ολοκληρώθηκε πριν από το 565 μ.Χ. Διατηρεί τα περισσότερα από τα στοιχεία διακόσμησης που είχε τον 6ο αιώνα, συμπεριλαμβανομένου του αψιδωτού μωσαϊκού της Μεταμορφώσεως, αριστουργήματος της Ανατολικής χριστιανικής τέχνης. Σε ολόκληρο τον κόσμο της Ορθοδοξίας είχαν γίνει τότε τεράστιες καταστροφές, λόγω της εικονομαχίας.



Το 1995 η Μονή υπέστη σοβαρές ζημιές από σεισμό. Με πρωτοβουλία του Ιδρύματος Getty, χρηματοδοτήσεις δικές του όπως και του Εμίρη του Κατάρ, τον Σεΐχ Χαμάντ Μπιν Χαλίφα Αλ Τάνι. Καλύφθηκαν τα χρήματα. Αποκαταστάθηκαν τα προβλήματα από τον σεισμό και συντηρήθηκαν τα πολύτιμα ψηφιδωτά.

Η κριτική επιτροπή επιδοκίμασε ιδιαίτερα την «ευρωπαϊκή συνεργασία μεταξύ των Ιταλών εμπειρογνωμόνων και της Ελληνικής Ορθόδοξης Μονής που διεξήχθη σε στενή συνεννόηση με τις αιγυπτιακές αρχές και οδήγησε σε εργασίες διατήρησης υψηλής ποιότητας σε ένα στοιχείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς, όπως είναι η Αγία Αικατερίνη στο Σινά. Η τεκμηρίωση και η ποιότητα της εργασίας είναι εξαιρετικές ".

Η Αγία Κυριακή στη Νάξο είναι μία βυζαντινή εκκλησία, στην οποία διασώζεται ένα σπάνιο σύνολο ανεικονικού διακόσμου, που φιλοτεχνήθηκε στην πρώτη ή στη δεύτερη Εικονοκλαστική περίοδο (726-787 μ.Χ., 813-843 μ.Χ.). Η εκκλησία βρίσκεται σε μία απομακρυσμένη αγροτική περιοχή, η οποία ήταν για πολλά χρόνια παραμελημένη. Οι πηγές χρηματοδότησης της αποκατάστασης ήταν αποκλειστικά ιδιωτικές χορηγίες, προερχόμενες αρχικά από την πρωτοβουλία Swiss Initiative, και εν συνεχεία από τον σύνδεσμο “Association Hagia Kyriaki”, με τη συνδρομή του ιδρύματος Ιωάννου Φ. Κωστόπουλου. Επιπροσθέτως, σημαντική χρηματοδότηση προήλθε από την Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, που έλαβε χορηγίες από το Ίδρυμα Λεβέντη και το ζεύγος Αθανασίου και Μαρίνας Μαρτίνου.

Ο μονόχωρος τρουλλαίος ναός αποτελεί μνημείο εξαιρετικής σημασίας, καθώς ο αρχικός ανεικονικός διάκοσμός του διασώζεται σχεδόν ακέραιος μέχρι σήμερα. Οι τοιχογραφίες της εικονοκλαστικής περιόδου περιορίζονται σε αναπαραστάσεις σταυρών και ζώων καθώς και σε γεωμετρικά και φυτικά θέματα. Αυτός ο ανεικονικός διάκοσμος αποτελεί μαρτυρία της διαμάχης μεταξύ οπαδών κι αντιπάλων των εικόνων, που δίχασε την Βυζαντινή αυτοκρατορία για παραπάνω από έναν αιώνα, και αρχαιολογικές μαρτυρίες της οποίας διασώζονται σε ελάχιστες περιπτώσεις. Μεταξύ αυτών, οι τοιχογραφίες της Αγίας Κυριακής είναι οι καλύτερα διατηρημένες στο σύμπλεγμα των Κυκλάδων.