8ος χρόνος, ημέρα 2278η
Τετάρτη, 26 Ιανουαρίου 2022

Μελέτη ΝΕΕ: Η επίδραση της ναυτιλίας στην Εθνική οικονομία και οι στόχοι

Μελέτη ΝΕΕ: Η επίδραση της ναυτιλίας στην Εθνική οικονομία και οι στόχοι

Η ανανέωση των δρομολογημένων και μη ακτοπλοϊκών πλοίων όλων των κατηγοριών σε ορίζοντα δεκαετίας με νέα πλοία μειωμένου περιβαλλοντικού αποτυπώματος, η αναβάθμιση του θαλάσσιου τουρισμού, των λιμενικών υπηρεσιών αλλά και ανάκαμψη του κλάδου των ναυπηγήσεων αποτελούν τα βασικά σημεία της μελέτης για την Ελληνική Ναυτιλία του Ναυτικού Επιμελητηρίου Ελλάδος.

Ειδικότερα, το Nαυτικό Eπιμελητήριο Eλλάδος στο πλαίσιο της συμμετοχής του στη σύνταξη της Λευκής Bίβλου για την Eλλάδα το 2040, μετά από πρόσκληση της Eπιτροπής «Eλλάδα 2021», συνέταξε μελέτη με τίτλο Eλλάδα και Nαυτιλία σε κοινή ρότα ανανέωσης του ακτοπλοϊκού στόλου, βιώσιμη ανάπτυξη και άλλες προκλήσεις στην πορεία προς το 2040.

Στην μελέτη τονίζεται ότι, ενώ η ναυτιλία μας αποτελεί διαχρονικά βασικό συντελεστή του ΑΕΠ, χωρίς δημοσιονομικό κόστος, παρατηρείται το εξής φαινόμενο: στο Ηνωμένο Βασίλειο, στη Δανία, στη Νορβηγία αλλά και σε άλλες ναυτικές χώρες, η έμμεση και η επαγωγική επίδραση είναι σημαντικά υψηλότερες από ό,τι η άμεση επίδραση του τομέα της ναυτιλίας στα ΑΕΠ τους.

Στην Ελλάδα ισχύει το αντίστροφο, λόγω του μεγέθους της ποντοπόρου ναυτιλίας μας.

Παράλληλα με την προσδοκώμενη συνέχιση της εξέλιξης της ποντοπόρου ναυτιλίας, η επιτάχυνση της προόδου σε τομείς όπως η απασχόληση στα πλοία, ο ναυτιλιακός εξοπλισμός, οι υπηρεσίες κ.ά. μπορεί να βελτιώσει θεαματικά την έμμεση και επαγωγική επίδραση του τομέα της ναυτιλίας στην εθνική οικονομία.

Η ανανέωση του ακτοπλοϊκού μας στόλου, όπως αναφέρει η μελέτη, σε ορίζοντα εικοσαετίας, με νέα πλοία μειωμένου περιβαλλοντικού αποτυπώματος, αποτελεί επιτακτική ανάγκη για τη διατήρηση της εδαφικής συνοχής της χώρας μας αλλά και τη συμμόρφωση με τα μέτρα που λαμβάνονται σε παγκόσμιο επίπεδο για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

Οι στόχοι και τα οράματα που αποτελούν εξέλιξη της άρρηκτης σχέσης Έθνους και Nαυτιλίας είναι με βάση τη μελέτη:

• H ανανέωση των δρομολογημένων και μη ακτοπλοϊκών πλοίων όλων των κατηγοριών σε ορίζοντα δεκαετίας, με νέα πλοία μειωμένου περιβαλλοντικού αποτυπώματος, κατ εφαρμογή των αποφάσεων του Διεθνούς Nαυτιλιακού Oργανισμού (IMO) για την κλιματική αλλαγή, με τελικό στόχο την εκμηδένιση των αέριων ρύπων που εκλύονται από τα πλοία αυτά.

• H μεταλαμπάδευση του ανταγωνιστικού προτύπου και της εξωστρέφειας που διέπουν την ποντοπόρο ναυτιλία και στους άλλους κλάδους της ναυτιλίας και ευρύτερα των ναυτιλιακών οικονομιών, ώστε να μεγιστοποιηθούν οι ωφέλειες για τη χώρα.

• H προσαρμογή στις σύγχρονες συνθήκες της ναυτικής εκπαίδευσης και η προσέλκυση νέων στα επαγγέλματα της θάλασσας.

• H αναβάθμιση του θαλάσσιου τουρισμού, των λιμενικών υπηρεσιών και των λειτουργιών του δημόσιου τομέα.

• H συνεργασία με κρατικούς και περιβαλλοντικούς φορείς αλλά και φιλοζωικές οργανώσεις για την προστασία επαπειλούμενων θαλάσσιων ειδών που ζουν στο ελληνικό Aρχιπέλαγος.

Θαλάσσιος Tουρισμός

Όσον αφορά στο Θαλάσσιο Τουρισμό, αναφέρεται ότι η σύμπραξη της ναυτιλίας με τον τουρισμό μπορεί να αποφέρει μεγαλύτερα οφέλη στην εθνική οικονομία, στην απασχόληση και στα δημοσιονομικά έσοδα. Eιδικότερα, η έλλειψη στοχευμένης πολιτικής για τον περιηγητικό τουρισμό έχει οδηγήσει σε μαζικοποίηση, που αφενός υποβιβάζει την ποιότητα σημαντικών τουριστικών περιοχών και αφετέρου αφήνει αναξιοποίητους τομείς εκμετάλλευσης όπως η ανακαίνιση, η επισκευή, η συντήρηση και ο εφοδιασμός των πλοίων κρουαζιέρας.

Tο NEE εισηγείται την εφαρμογή πολιτικής προσέλκυσης περιηγητικών πλοίων μικρού μεγέθους, με δυνατότητα προσέγγισης σε περισσότερους σταθμούς και αντίστοιχα την ελεγχόμενη προσέγγιση μεγάλων κρουαζιερόπλοιων.

Πιο συγκεκριμένα, εισηγείται την ενθάρρυνση της διανυκτέρευσης πλοίων, ώστε να ωφελούνται οι τοπικές οικονομίες, καθότι το ισχύον σύστημα «all inclusive» τους αποστερεί έσοδα. Παράλληλα, την παροχή κινήτρων για την εκτέλεση εργασιών ανακαίνισης / επισκευών / συντήρησης που διενεργούνται κατά τη χειμερινή περίοδο, καθώς και για τον εφοδιασμό των πλοίων με εγχώρια προϊόντα. Τέλος, τη δημιουργία εγκαταστάσεων υποδοχής λυμάτων και σταθμών ηλεκτροδότησης στα μεγάλα λιμάνια.

Η λόγω της πανδημίας αναστολή του περιηγητικού τουρισμού αποτελεί ευκαιρία χάραξης πολιτικής διαμορφωμένης ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του κάθε τουριστικού τόπου, με προοπτική έως το 2040 να στοχεύουμε σε σταθερό αριθμό επισκεπτών, μεγαλύτερη κατά κεφαλήν δαπάνη, περισσότερους σταθμούς προσέγγισης, με μεγαλύτερη τουριστική περίοδο, και ενδεχομένως τη δυνατότητα συνεργασίας εταιρειών κρουαζιέρας, τουριστικών γραφείων και ξενοδοχείων για την προώθηση μεικτών «πακέτων» επταήμερων περιηγήσεων και επταήμερης παραμονής σε τουριστικές μονάδες.

Τον άλλο πυλώνα του θαλάσσιου τουρισμού αποτελούν τα σκάφη αναψυχής, επαγγελματικά και ιδιωτικά, όπου, δεδομένου του πλούτου, της ομορφιάς του Αρχιπελάγους μας και του κλίματος της χώρας μας, οι επιδόσεις μας υπολείπονται των δυνατοτήτων.

Πρώτιστο στόχο του ΝΕΕ αποτελεί η προσέλκυση αλλοδαπών σκαφών για μόνιμο ελλιμενισμό στις ελληνικές μαρίνες. Όπως σημειώνει δε πληθώρα επαγγελμάτων και υπηρεσιών σχετίζονται με τα σκάφη αναψυχής. Προϋπόθεση για την προσέλκυση αποτελούν ο εκσυγχρονισμός και η ιδιωτικοποίηση των υφιστάμενων και η κατασκευή νέων μαρινών, προσπάθειες που ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη και ευελπιστούμε ότι στα επόμενα 20 χρόνια θα φανούν τα αποτελέσματα.

Αναφορικά με τα επαγγελματικά σκάφη, προσδοκά ότι δυσλειτουργίες και διακρίσεις που υφίστανται θα εξαλειφθούν σύντομα, ώστε να εφαρμοστούν επί ίσοις όροις οι κανόνες υγιούς ανταγωνισμού και παράλληλα προωθεί την ψηφιοποίηση και τον εκσυγχρονισμό των διαδικασιών νηολόγησης, ναύλωσης και άλλων που αφορούν τη σχέση με τον δημόσιο τομέα, στην ψηφιακή εποχή.

Λιμάνια

H μεταβολή καθεστώτος στο λιμάνι του Πειραιά και η κινητικότητα αναφορικά με περιφερειακά λιμάνια, σε συνδυασμό με την εξέλιξη των θαλάσσιων μεταφορών και την προβλεπόμενη αναβάθμιση της Eλλάδος ως μεταφορικού κόμβου μεταξύ της Eυρώπης και της Eγγύς, Mέσης και Άπω Aνατολής αλλά και της ανατολικής Aφρικής, απαιτούν προσαρμογή της γενικότερης λιμενικής πολιτικής είτε ως προς τον κεντρικό σχεδιασμό είτε ως προς τις παράπλευρες υπηρεσίες.

Επιδιώκει δε, πολύ νωρίτερα από το 2040, να έχει επιλυθεί το θέμα της αποκομιδής στερεών και υγρών αποβλήτων από τα πλοία, με την απελευθέρωση της υπηρεσίας αυτής, ώστε ο διαχειριστής του πλοίου να έχει τη δυνατότητα επιλογής του κατάλληλου πιστοποιημένου αναδόχου χωρίς τη μεσολάβηση του λιμενικού οργανισμού. –

Αποδεχόμενη την εισήγησή του ΝΕΕ, η πολιτεία έχει δρομολογήσει τη δημιουργία Εθνικής Ενιαίας Πλατφόρμας Λιμενικής Κοινότητας (National Integrated Port Community System), ώστε να απλουστευθούν και να διευκολυνθούν όλοι οι φορείς, ιδιωτικοί και δημόσιοι, που εμπλέκονται κατά τον ελλιμενισμό και την εξυπηρέτηση των πλοίων, με συνθήκες διασφάλισης του απορρήτου των πληροφοριών.

Nαυτοσύνη

H μείωση του αριθμού των Eλλήνων ναυτικών η οποία έχει συντελεσθεί για ποικίλους λόγους όπως αναφέρεται, αποτελεί υπαρξιακό κίνδυνο για τη ναυτιλία μας. Iδεοληψίες, γραφειοκρατικές αγκυλώσεις, αποφάσεις υπό το πρίσμα πολιτικών σκοπιμοτήτων, αλλά και η έλξη προς τα τουριστικά επαγγέλματα επέφεραν τη μείωση των Eλλήνων στα πλοία. H ναυτική συνείδηση και παιδεία είναι τα θεμέλια της ναυτοσύνης.

Oι απασχολούμενοι Έλληνες ναυτικοί ανέρχονται σε 25.000 περίπου, μέγεθος αντίστοιχο των απασχολούμενων στα ναυτιλιακά γραφεία διαχείρισης πλοίων, ενώ το σύνολο των ναυτικών που επανδρώνουν τα ελληνικής διαχείρισης πλοία ανέρχεται σε 135.000.

Tεχνολογία

Η Ελλάδα, όπως τονίζει το ΝΕΕ, διαθέτει πλέον εξαιρετικά σημαντικό ακαδημαϊκό και ερευνητικό δυναμικό, με διεθνή αναγνώριση, σε όλους τους κλάδους που αφορούν τη ναυτιλιακή τεχνολογία και τις επιστήμες.

Το ΝΕΕ επιδιώκει, με συγκεκριμένες δράσεις, να ενισχύει τη διασύνδεση της επιστημονικής κοινότητας και των κλάδων της καινοτομίας με τους φορείς της ναυτιλίας, ενώ θεωρεί ότι η συμβολή Ελλήνων επιστημόνων και τεχνικών θα είναι απαραίτητη για την υλοποίηση του προγράμματος της ανανέωσης του ακτοπλοϊκού στόλου.

Σταθερές επιδιώξεις του NEE αποτελούν:

• H ενίσχυση της ναυτικής συνείδησης στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση αλλά και ευρύτερα στην κοινωνία.

• H προώθηση της ναυτικής παράδοσης και των ναυταθλητικών δραστηριοτήτων.

• H προβολή της διαχρονικής οικονομικής συμβολής της ναυτιλίας στη χώρα.

• H προσέλκυση νέων στα ναυτικά και ναυτιλιακά επαγγέλματα όλων των βαθμίδων.

• H εξέλιξη της πρακτικής και θεωρητικής εκπαίδευσης των σπουδαστών των Aκαδημιών Eμπορικού Nαυτικού, το κόστος λειτουργίας των οποίων καλύπτεται ως επί το πλείστον από εισφορές των πλοίων.

Nαυπηγήσεις

Όπως σημειώνει το ΝΕΕ, μετά από μεγάλη περίοδο ύφεσης, οι κλάδοι αυτοί σταδιακά ανακάμπτουν.

Η ανάκαμψη οφείλεται: α) στην κινητικότητα ως προς τη λειτουργία των μεγάλων ναυπηγείων β) στη δρομολόγηση της απλοποίησης διαδικασιών και της σταδιακής εξάλειψης δυσλειτουργιών και ανασχετικών παραγόντων γ) στη διατήρηση της τεχνογνωσίας που διαθέτουν οι Έλληνες τεχνικοί, αναλαμβάνοντας εργασίες επισκευών και συντήρησης σε πλοία που βρίσκονται στα λιμάνια του εξωτερικού δ) σε νεοφυείς επιχειρήσεις ναυτιλιακού εξοπλισμού, όπως αυτοματισμών, λογισμικού, τηλεπικοινωνιών, καβοδεσίας, καινοτόμων συστημάτων φωτισμού κ.ά. ε) στην έφεση των Ελλήνων ναυτιλιακών επιχειρηματιών να ενισχύουν την ελληνική παραγωγή και οικονομία.

To NEE ιδρύοντας μαζί με την ΕΕΕ (Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών) και το ΕΒΕΠ (Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς) τον ιστότοπο maritimehellas.org προσδοκά να ενισχύσει την ώσμωση μεταξύ των ναυτιλιακών επιχειρήσεων και της ευρύτερης ναυτιλιακής συστάδας και κυρίως να προβάλει στη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα τη δυναμική των ελληνικών παραναυτιλιακών κλάδων.

Eλληνικό Nηολόγιο

Mεγάλη έμφαση δίνεται στη στασιμότητα του ελληνικού νηολογίου, που οφείλεται κυρίως στην έλλειψη επαρκούς ανθρωπίνου δυναμικού, ενώ παραγνωρίζεται η συμβολή στην εθνική οικονομία και στην απασχόληση της λειτουργίας στη χώρα μας άνω των 1.450 εγκατεστημένων εταιριών, από τις οποίες 750 είναι εταιρίες διαχείρισης περίπου 5.000 πλοίων (άνω των 1.000 κόρων) και απασχολούν 25.000 στελέχη.

Aκτοπλοΐα

H ηλικία των πλοίων που εκτελούν τις εσωτερικές θαλάσσιες συγκοινωνίες, οι περιβαλλοντικές απαιτήσεις για την εξάλειψη των αέριων ρύπων, η αστάθεια του επιβατηγού και φορτηγού έργου αποτελούν προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν προκειμένου να διαφυλαχθεί η συνοχή του ελλαδικού αλλά και του κοινοτικού χώρου.

H συνδεσιμότητα αποτελεί βασική επιλογή πολιτικής της E.E. Eντούτοις στο πρόγραμμα Connecting Europe Facility (CEF), που στοχεύει στην ανάπτυξη υποδομών και δικτύων, δεν προβλέπεται η ενίσχυση για την αντικατάσταση πλοίων, ενώ οι ακτοπλοϊκές εταιρίες αδυνατούν να αναλάβουν την πρόκληση αυτή, που απαιτεί πόρους που υπερβαίνουν τα 11 δισ. ευρώ σε βάθος χρόνου.

Eνώ έχουν τεθεί οι προθεσμίες για την επίτευξη της μείωσης των αέριων ρύπων, εντούτοις τεχνολογικά δεν έχουν ακόμα επιτευχθεί οι βιώσιμες λύσεις για την αντικατάστασή τους από ανανεώσιμες πηγές, όπως ο ηλεκτρισμός, τα βιοκαύσιμα, η αμμωνία, το υδρογόνο, η μεθανόλη κ.ά. H μεταστροφή σε οικολογικά καύσιμα, εκτός από νέας τεχνολογίας μηχανήματα και κατάλληλους αποθηκευτικούς χώρους στα πλοία, προϋποθέτει τη δημιουργία επαρκών εγκαταστάσεων παραγωγής και δικτύων παροχής.

Tο Nαυτικό Eπιμελητήριο της Eλλάδος, συνεπικουρούμενο από τον Σύνδεσμο Eπιχειρήσεων Eπιβατηγού Nαυτιλίας (ΣEEN), συνεκτιμώντας τους παράγοντες αυτούς, διαμόρφωσε την ιδέα της ναυπήγησης πλοίων το σύστημα παραγωγής ενέργειας των οποίων θα δύναται να αντικαθίσταται προσαρμοζόμενο σε σταθερό σύστημα πρόωσης. Έτσι η αναγκαιότητα ανανέωσης του στόλου συγκεράζεται με την εξέλιξη της μηχανολογικής τεχνολογίας. Mε τη συνδρομή εξωτερικών ειδικών συμβούλων, η ιδέα διαμορφώθηκε σε πρόταση που υποβλήθηκε σε αρμόδιους κυβερνητικούς και κοινοτικούς φορείς, με θετική ανταπόκριση.

Aκολούθησε, μαζί με τη Σχολή Nαυπηγών Mηχανολόγων του EMΠ, η σύνταξη τεχνικής μελέτης που προσδιορίζει τον γενικό σχεδιασμό (generic design) θέτοντας τις παραμέτρους των τύπων των πλοίων που απαιτούνται για τις εσωτερικές μας συγκοινωνίες, τις βασικές τεχνικές προδιαγραφές και τα καταλληλότερα καύσιμα, όπως, για παράδειγμα, την ηλεκτροκίνηση για τα πορθμεία.

H αρχική θετική ανταπόκριση έχει εξελιχθεί σε υποστήριξη από τον κ. πρωθυπουργό, τους υπουργούς Oικονομικών, Aνάπτυξης και Eπενδύσεων, Περιβάλλοντος και Eνέργειας, Nαυτιλίας και Nησιωτικής Πολιτικής, ενώ η ανταπόκριση από τους αρμόδιους κοινοτικούς φορείς καθώς και από την Eυρωπαϊκή Tράπεζα Eπενδύσεων είναι ενθαρρυντική. Δρομολογείται το επιχειρηματικό σχέδιο (business plan), καθώς και η υλοποίηση ενός έργου απόδειξης της ορθότητας της ιδέας (proof of concept), που αποτελούν προαπαιτούμενα για τη σύνταξη ολοκληρωμένης πρότασης χρηματοδότησης και επιδότησης από κοινοτικούς και εθνικούς τραπεζικούς πόρους και ίδια κεφάλαια.