Κάποτε στον Μαραθώνα: Το Φράγμα, ο Οικισμός και όλα όσα προηγήθηκαν μέχρι το νερό να φθάσει στα σπίτια μας

Κάποτε στον Μαραθώνα: Το Φράγμα, ο Οικισμός και όλα όσα προηγήθηκαν μέχρι το νερό να φθάσει στα σπίτια μας

Ένα «ταξίδι» στο χρόνο επιχειρεί η ΕΥΔΑΠ, καθώς με τη βοήθεια της τεχνολογίας μας μεταφέρει νοητικά και οπτικά στην Ελλάδα του ‘30 στο Μαραθώνα, εκεί όπου χιλιάδες άνθρωποι εργάστηκαν σκληρά για κατασκευαστεί το Φράγμα, το κορυφαίο αυτό έργο που άλλαξε τα δεδομένα της υδροδότησης, σε μία πρωτεύουσα που μέχρι τότε ήταν γνωστή για την λειψυδρία της.

Το έργο κατασκευάστηκε από την αμερικάνικη εταιρεία Ulen & Co, κατόπιν σύμβασης που υπέγραψε με την Ελληνική κυβέρνηση και την Τράπεζα Αθηνών. Τα επίσημα εγκαίνια έγιναν στις 25 Οκτωβρίου 1929 παρουσία του Ελευθέριου Βενιζέλου.

H Ελληνική Εταιρεία Υδάτων (ΕΕΥ) συστάθηκε το 1925, με κύριο αντικείμενο την εκμετάλλευση των έργων ύδρευσης των πόλεων Αθηνών-Πειραιώς και περιχώρων.

Μηχανικός και εργάτης του έργου φωτογραφίζονται στο μεγάλο μεταλλικό δακτύλιο    που χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή της Σήραγγας του Μπογιατίου, 1928. Πηγή: Ιστορικό Αρχείο ΕΥΔΑΠ

Τρεις χιλιάδες άνθρωποι εργάστηκαν σκληρά για να φέρουν εις πέρας τις εργασίες. Απ’ αυτούς οι 900, ζούσαν σε έναν σύγχρονο για την εποχή του οικισμό, που δημιούργησε δίπλα στο έργο, η κατασκευάστρια εταιρεία.

Ο οικισμός λειτουργούσε σαν μία μικρή οργανωμένη Πολιτεία, προσφέροντας παροχές και υπηρεσίες, πρωτοπόρες για την εποχή του. Ο φούρνος, το πλυσταριό, το νοσοκομείο και μετέπειτα τη δεκαετία του 50, η δημιουργία του σχολείου, του καφενείου και του αναψυκτήριου που έπαιζαν επιτραπέζια παιχνίδια τα παιδιά του οικισμού και όλα όσα πλαισίωναν τις κατοικίες, προσέφεραν ποιότητα στις ζωές των εργαζομένων.

Το μαγειρείο στο Μαραθώνα. Πηγή: Ιστορικό Αρχείο ΕΥΔΑΠ

Αξιοσημείωτο είναι ότι, οι εργαζόμενοι απολάμβαναν το φαγητό τους και τον καφέ τους σε πορσελάνινα και εμαγιέ σερβίτσια! Επιπλέον, η κατασκευάστρια εταιρεία εφάρμοζε ένα πλούσιο σε θερμίδες πρόγραμμα σίτισης για να μπορούν οι εργαζόμενοι να ανταπεξέρχονται στις δύσκολες συνθήκες εργασίας.

Για όλες αυτές τις παροχές που είχαν, οι εργαζόμενοι αποκαλούσαν τον οικισμό, «Μικρό Παρίσι», παρόλο που οι περισσότεροι απ’ αυτούς δεν είχαν περάσει, ούτε τα σύνορα του Νομού!

Όλες αυτές οι πληροφορίες και πολλές ακόμα συγκεντρώθηκαν από το Ιστορικό Αρχείο της ΕΥΔΑΠ και την Ομάδα Προφορικής Ιστορίας της εταιρείας και προβάλλονται μέσα από μία ψηφιακή – ακουστική ξενάγηση «Το Φράγμα του Μαραθώνα – Η ζωή στον Οικισμό».

Καταλύματα του οικισμού στο Μαραθώνα,1927 - Στο βάθος απεικονίζεται το νοσοκομείο του οικισμού. Πηγή: Ιστορικό Αρχείο ΕΥΔΑΠ

Ο επισκέπτης, έχει τη δυνατότητα να ακολουθήσει και μέσω της 360ο εικονικής περιήγησης, μία διαδρομή 17 σημείων που σχεδιάστηκε σε συνεργασία με την Clio Muse Tours, απ’ όπου μπορεί να ακούσει ιστορίες για τη ζωή στον οικισμό, την εποχή κατασκευής του, αλλά και μετέπειτα.

Η δημιουργία της ψηφιακής – ακουστικής ξενάγησης δημιουργήθηκε από το Ιστορικό Αρχείο της ΕΥΔΑΠ για να τιμήσει τη Διεθνή Ημέρα Μουσείων 2021, που η θεματική της ενότητα έχει τίτλο «Το Μέλλον των Μουσείων: Αναστοχασμός και Επανεκκίνηση».

 Στάδιο κατασκευής Φράγματος Μαραθώνα, 1927. Πηγή: Ιστορικό Αρχείο ΕΥΔΑΠ

Για την νέα αυτή πρωτοβουλία της ΕΥΔΑΠ, ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας κ. Χάρης Σαχίνης, τόνισε ότι: «Η ιστορία δεν αρκεί να καταγράφεται. Πρέπει να αναδεικνύεται και να μετατρέπεται σε εργαλείο γνώσης, αξιοποιώντας τα πλέον σύγχρονα τεχνολογικά δεδομένα. Εταιρείες με ιστορία όπως η ΕΥΔΑΠ, οφείλουν να συμβάλλουν -τα μέγιστα- στην καταγραφή της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.

Χαιρόμαστε ιδιαίτερα γι’ αυτήν την ψηφιακή πρωτοβουλία και σχεδιάζουμε, ήδη, τις επόμενες ενέργειες. Ευχαριστώ θερμά τους ανθρώπους της ΕΥΔΑΠ για το μεράκι, την ενέργεια και τον χρόνο που αφιέρωσαν για να γίνει πραγματικότητα».

Πανοραμική άποψη του οικισμού του Μαραθώνα, 1927. Πηγή: Ιστορικό Αρχείο ΕΥΔΑΠ