Artnews

Γιώργος Λάππας: Η Ανατροπή των Ορίων

2017-11-08 18:26:02

© Γκαλερί CITRONNE

Από την Τατιάνα Σπινάρη - Πολλάλη*

Στην post mortem ατομική έκθεση του Γιώργου Λάππα που διοργανώθηκε το φετινό καλοκαίρι στην Γκαλερί CITRONNE στον Πόρο, παρουσιάσαμε τριάντα ένα έργα, γλυπτά, μελέτες και σχέδια, τα οποία καλύπτουν την περίοδο 1978 – 2015. Τα έργα αυτά συγκροτούν μια ενότητα, η οποία επικεντρώνεται κατ' αρχήν στην ανθρώπινη φιγούρα, θεματική πρωταρχική στο σύνολο της δημιουργίας του. Η ενότητα διακόπτεται ή και διανθίζεται από στοιχεία φαινομενικά εξωγενή, τα οποία όμως σηματοδοτούν μια χαρακτηριστική λειτουργική ιδιαιτερότητα του καλλιτέχνη: ο Γιώργος Λάππας έχει αφετηρία και ιδιοσυγκρασία οδοιπόρου, ταξιδευτή, περιηγητή. Η πορεία του δε γνωρίζει όρια, γεωγραφικά, χρονικά, πολιτισμικά ή εθνικά· με τον ίδιο τρόπο, οι απορρέουσες καλλιτεχνικές δημιουργίες του υπερβαίνουν την αισθητή πραγματικότητα. Σήμα κατατεθέν της αναζήτησης αυτής ανά τα πέρατα του κόσμου, γνωστού ή νοητού, είναι το εμβληματικό “σακίδιο με αυτιά” -ώστε, ως απαραίτητο εξάρτημα του περιπατητή, να αντιλαμβάνεται και τον ελάχιστο ήχο του ανθρώπινου σύμπαντος.

Φιγούρες, σε μεγάλο και μικρό μέγεθος, από μπρούντζο, αλουμίνιο, ύφασμα, πλαστικό, ηλεκτρικές λυχνίες, απαρτίζουν το γλυπτικό κόσμο του Γιώργου Λάππα. Ο "Καλλιτέχνης με τις Σκέψεις" του συνομιλεί με σαμάνους, ισορροπιστές, ταχυδακτυλουργούς, θεότητες. Οι φιγούρες αυτές "κινούνται" ή στέκουν στα άκρα της πραγματικότητας, αγνοώντας τους νόμους της φυσικής και της ισορροπίας. Το φυσικό σώμα καταργείται, η σκέψη, η μνήμη και η αφήγηση λειτουργούν με εσωτερική λογική, χωρίς αντιληπτή συνέπεια. Αναπάντεχα υλικά δημιουργούν μια αίσθηση παράδοξου, uncanny, η οποία ανακαλεί υποσυνείδητες ονειρικές συνδέσεις, δυσανάγνωστους συνειρμούς. Ο διάλογος ανάμεσα στον Αιγυπτιώτη Σόλωνα που αναπαύεται στην έρημο και στις φιγούρες-συνταξιδιώτες του, απρόβλεπτος για τον θεατή, στηρίζεται σε θεματικές αναφορές οι οποίες ανάγονται στις πολλαπλές αναγνωρίσιμες αφετηρίες του καλλιτέχνη.

Γιώργος Λάππας, Σαμάνος (2011) © Γκαλερί CITRONNE

Ανατολή και Δύση λειτουργούν καλλιτεχνικά με διακριτούς χαρακτήρες, αλλά και σε μια πρωτότυπη αρχέτυπη σύνθεση. Τα γλυπτά παραπέμπουν υπαινικτικά στην Αίγυπτο και στα ιερογλυφικά, στην Ινδία και στους ναούς των Βραχμάνων, προβάλλουν το παράδοξο και υπαινίσσονται τη μαγεία -ως ενδείξεις, ίσως, μιας νοσταλγίας για ένα "μεταφυσικό" παρελθόν εν λειτουργία στις χώρες της Ανατολής. Η Δύση, αντιθέτως, επιβάλλει μια ορθολογική καταδυνάστευση, η οποία στον καλλιτέχνη προκαλεί ένα "πένθος χώρου". Μοναδικό αντίδοτο σε αυτό είναι το έργο Τέχνης, ο μόνος τρόπος να γεφυρώσει τις αντιθέσεις, να οικειοποιηθεί το μη γνώριμο -δηλαδή, να περατωθεί "ο ξένος κόσμος". Οι σαμάνοι και οι ταχυδακτυλουργοί, οι ισορροπιστές-ακροβάτες, αλλά και οι μονόποδες και οι επικρεμάμενοι κηπουροί αφηγούνται παραστατικά την αέναη επιθυμία του ανθρώπου να υπερβεί τα εκάστοτε όρια -είτε πρόκειται για το φυσικό κόσμο που τον περιβάλλει είτε για την πεπερασμένη νόηση και γνώση. Στην ίδια υπερβατική αντίληψη, ένα κάθισμα ή ένας αστέρας μπορούν να ισορροπούν πάνω στο κεφάλι μιας φιγούρας, επεκτείνοντας τα όρια και τις αντοχές του σώματος και επανερμηνεύοντας ελεύθερα την ορατή συμβίωση ανθρώπου και αντικειμένου.

Η έκθεση επιχείρησε να δώσει μια όσο το δυνατόν πληρέστερη εικόνα από τη σύνθετη προσωπικότητα και τη μακρά και επώδυνη αναζήτηση του Γιώργου Λάππα· ενός καλλιτέχνη ο οποίος "πολλὰ ἀνθρώπων ἴδεν ἄστεα καὶ νόον ἔγνω". Την εμπειρία αυτή έχει αποκομίσει και μεταδώσει με γνώση και φρόνηση σε όλη την καλλιτεχνική του πορεία.

© Γκαλερί CITRONNE

* Η Τατιάνα Σπινάρη – Πολλάλη είναι Ιστορικός Τέχνης. Έχει σπουδάσει Ιστορία Τέχνης και Μουσειολογία (Διδακτορικό, Boston University, Μασσαχουσέττη), εργάστηκε και διοργάνωσε εκθέσεις στην πανεπιστημιακή γκαλερί του Boston University, και στη συνέχεια δίδαξε στο Boston College της Βοστώνης Ιστορία της Ευρωπαϊκής και Αμερικανικής Τέχνης του 19ου και 20ου αιώνα όπως επίσης και Ιστορία της Φωτογραφίας. Το 2006 ξεκίνησε την γκαλερί Citronne στον Πόρο.